Lý luận - Phê bình

Đỗ Hàn cho ông bị lũ hắc ám sát hại có vẻ hợp lý hơn. Lũ hắc ám ấy là tay chân của bọn quan lại, xiểm nịnh, xảo quyệt, tham lam tàn bạo, chúng sợ những cải cách của Trần Nguyên Hãn nếu được thực hiện thì mọi quyền lợi, địa vị, bổng lộc của chúng sẽ mất hết.

Viên Nguyệt Ái là một tác giả trẻ nhưng tên tuổi không còn lạ lẫm trên văn đàn. Tác giả có hoàn cảnh đặc biệt và sự nỗ lực phi thường  được ghi nhận bởi sự ra đời của hơn 10 tác phẩm thuộc đủ các thể loại thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết

 Không phải ngẫu nhiên tác giả Dòng Lô xanh thẳm trích thơ của Nguyễn Trãi làm đề từ cho 9 Chương của tiểu thuyết. Phải chăng tác giả đã thấm nhuần câu thơ của Lê Thánh Tông: “ Ức Trai tâm thượng quang khuê tảo...”-

 Hình ảnh nhỏ bé nhưng đầy sức chứa giọt sương đặt trên môi đá vừa mong manh vừa kiên trì, như người dân miền núi cao gieo mầm giữa khó nhọc, như ký ức vẫn sáng dù đời đôi khi nghiêng.

Điều còn lại lâu nhất trong văn chương không phải cốt truyện. Không phải kỹ thuật. Cũng không phải giải thưởng. Mà là nhân vật. Bởi nhân vật chính là nơi nhà văn gửi gắm linh hồn mình. 

Cũng có lẽ, vì thế, mặc thói đời, thói người, ông cứ lặng lẽ viết, lặng lẽ sống, không ồn ào. Ông tự để mỗi trang văn của ông cứ thế tự tỏa hương, lan từ trang văn vào cuộc sống, đến bạn đọc rồi cũng từ đó thơm trở lại con chữ cho người, cho đời.

Mặt trời chưa xuống núiÔng trăng vàng đã nhôTrống ếch vang vang xómChú cuội đang còn mơ

 Sợi chỉ xanh xuyên suốt tập thơ là tình yêu quê hương, đất nước, con người. Suối Hoa ở Đà Bắc, Hòa Bình là nơi khởi nguồn tình yêu của nhà thơ. Bài “Suối hoa” được đặt thành tiêu đề chung cho cả tập thơ, Suối Hoa không còn là cái tên riêng cụ thể nữa mà nó có ý nghĩa biểu tượng cho một mối duyên lành đi từ tình yêu đôi lứa đến tình yêu Tổ quốc, nhân dân…

Đồng bào các đân tộc thiểu số làm nhà có cầu thang với số bậc lẻ, dành cho người sống; thường thì cầu thang có 9 bậc, mong muốn sự may mắn, quyền uy và sự hoàn hảo. Nó thể hiện sự kính trọng với Đấng Thiêng liêng: Trời có 9 tầng trời, Cửu huyền - Tổ Tiên có 9 đời được tôn thờ. Số 9 cũng đánh dấu những dấu mốc quan trọng của đời người.

  Nói đến hoa tam giác mạch, nhiều người đã biết nó chỉ sinh tồn ở vùng núi, mà hẳn là vùng núi đá. Những bông hoa li ti, những cánh hoa li ti, mỏng manh với màu sắc giản dị mà vẫn toát lên sự tươi tắn, bí ẩn đến mê đắm. Ngắm hoa Tam giác mạch, tôi liên tưởng tới hoa Ti -gôn. Hơn cả hoa Ti-gôn, vì Tam giác mạch còn cho người ta hạt.