NƠI KHỞI NGUỒN TÌNH YÊU

Điện thoại: 0913269931 - 0964131807 - Email: vanphutho25@gmail.com

Chào mừng bạn đã đến trang Điện tử "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" - Diễn đàn Văn học - Nghệ thuật của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ!

Vũ Thị Thanh Minh

SUỐI HOA - NƠI KHỞI NGUỒN TÌNH YÊU

Từ lâu, tôi đã biết nhà thơ Lê Va, nguyên Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Hòa Bình, hiện là Chủ tịch Hội LHVHNT tỉnh Phú Thọ, Ủy viên Hội đồng Văn học Thiếu nhi Hội Nhà văn Việt Nam. Ông là Đại tá Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu, dành đam mê cho VHNT. Nhà thơ Lê Va không chỉ sáng tác thơ ca, ông còn viết tùy bút, khảo cứu, phê bình lý luận văn học… Lĩnh vực nào ông cũng có những thành tích đáng nể. Nhà thơ đã sưu tầm những bài dân ca Mường cổ, những bài dân ca ấy được tái sinh lần nữa qua giọng hát truyền cảm của các nghệ sỹ ưu tú, nghệ nhân ưu tú của tỉnh Hòa Bình, Nghĩa Lộ, Yên Bái, Lào Cai… Đặc biệt ở lĩnh vực thơ, ông đã có 03 tác phẩm được đưa vào chương trình giảng dạy văn học địa phương bậc THCS, 01 bài in trong sách giáo khoa tham khảo: Hướng dẫn cảm thụ văn học lớp 6 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tôi được tác giả tặng tập thơ “Suối hoa” xuất bản dịp gần đây nhất (quý III/2025). Tập thơ dày hơn 80 trang, tôi đọc trong thời gian ngắn, xong ngay, nhưng phải đọc lại để suy ngẫm; Lời ít ý nhiều, nghĩa tường minh rõ ràng, trong sáng, nghĩa hàm ẩn sâu sắc, thâm trầm. Ngôn ngữ thơ súc tích, gợi cảm ấm áp tình đời, tình người, mang đậm bản sắc của đồng bào các dân tộc miền núi, nhưng không lạm dụng phương ngữ cứng nhắc.

Sợi chỉ xanh xuyên suốt tập thơ là tình yêu quê hương, đất nước, con người. Suối Hoa ở Đà Bắc, Hòa Bình là nơi khởi nguồn tình yêu của nhà thơ. Bài “Suối hoa” được đặt thành tiêu đề chung cho cả tập thơ, Suối Hoa không còn là cái tên riêng cụ thể nữa mà nó có ý nghĩa biểu tượng cho một mối duyên lành đi từ tình yêu đôi lứa đến tình yêu Tổ quốc, nhân dân… Tôi thầm nghĩ không biết vô tình hay hữu ý, mối lương duyên tiền định trời xe; dòng Suối Hoa reo khúc nhạc tình ca. Tình yêu của nhà thơ đã lan tỏa đến người đọc, chúng ta hãy sống tích cực hơn trong cuộc đời còn đầy gian khó, thương đau:

Mình tư phố dạt nhau lên núi

Vượt thác ghềnh

Rêu đá

Đẫm xanh

(Suối hoa)

Lần theo sợi tơ tình yêu thiên nhiên, đất nước, con người Việt Nam hiện lên sống động như bức tranh chạm khắc nổi, độc giả cảm nhận được âm thanh, mùi vị, màu sắc, hình ảnh… của nó. Nhà thơ đã gạn lọc con chữ diễn đạt một cách cô đọng nhất. Trong tập thơ phần lớn là những câu thơ 2 từ, 3 từ, chen vào đó là những câu một từ. Những câu thơ (1 từ) đã được dồn nén đến tận cùng như một quả pháo hoa và khi người đọc tiếp nhận châm ngòi nó đã bung nổ, tỏa ra ngàn vạn bông hoa muôn hồng ngàn tía kỳ diệu, bắt mắt, mãn trí tưởng tượng, rực rỡ trong không gian tối đen… Tập thơ có 49 bài, tôi thử đếm cho vui, có 12 bài với 23 câu một từ; đặc biệt bài “Ảnh 2” chỉ có 10 câu thơ 20 từ nhưng có tới 4 câu thơ một từ. Rất ấn tượng.

Chủ đề, đề tài nhân vật trữ tình trong tập thơ “Suối hoa” quen thuộc, truyền thống nhưng được khúc xạ qua lăng kính chủ quan của nhà thơ. Cái “Tôi” cá nhân càng rõ nét, thế giới xung quanh hiện lên mang đậm dấu ấn, bản sắc vùng miền:

Khách du lịch háo hức nhìn lên

Chủ ruộng bậc thang đấm lưng trông xuống

Khách sạn, nhà hàng mải miết gặt

(Bậc thang)

Cung đường

Hỏi

Ngã

Tay áo cức

… đành

Chài núi, ếm mây

Gieo bước

Tà Xùa lắc

Tà Xùa treo…

(Tà Xùa)

Cách so sánh ví von vừa cụ thể, vừa khái quát:

Những nét chữ đầu tiên

Như cá rô ron rạch

Vượt vũng ròn

Tìm sông

(Vỡ lòng)

Diễn đạt tình yêu nhưng thơ Lê Va kiệm lời tình yêu, ông chỉ miêu tả hiện tượng, sự vật, sự việc:

Dao cùn

Anh tìm đá để mài

Và mài sao cho dao sắc?

Chùn chân mỏi gối

Anh về ngồi lỳ trước ngõ nhà em

Bên hòn đá mài

Dù dao anh rất sắc…

Cá dưới suối không hạt mát cũng say

Em gái Mường tình hơn hạt mát

Anh xin được làm cá

Nằm gọn trong ớp của em

(Trong ớp của em)

Nhưng người đọc cảm nhận được cách “trồng cây si” độc lạ, rất miền núi của chàng trai với cô gái Mường, say mê đến nhường ấy nhưng vô cùng tỉnh táo, trong sáng. Có cô gái nào không “phải lòng” trước sự tỏ tình kiên trì, gan lỳ, không một lời hoa mỹ, mà sắc bén như dao mài đá!

Tôi thích thơ Lê Va tả tình yêu tươi trẻ, rạo rực “thật thà” như chính nhà thơ tự bạch:

Phần phật gió

Em gái Mông phơi váy

Nắng gian

Thổ cẩm má người

Anh thật thà

Ngơ ngẩn ngực sâu

Mây mất hút

Bởi em lồ lộ…

(Tà Xùa)

Rất đẹp, rất thật, rất dân tộc, gợi hình gợi cảm đầy chất men yêu mà không “khiêu khích” nhục dục đen tối trỗi dậy. Một cách nói khác nữa về tình yêu khiến độc giả phải chú ý. Nhà thơ không tả hình dáng, khuôn mặt, mái tóc, đôi mắt… theo mô tuýp quen thuộc:

Cổ tay em trắng như ngà

Con mắt em sắc như là dao cau

Miệng cười như thể hoa ngâu

Cái khăn đội đầu như thể bông sen

(Ca dao)

Chỉ tập trung tả đôi bàn tay của cô gái mình yêu:

Bàn tay em khóa, mở

Cửa núi rụt rè

Đôi tay em măng nhú

Đóng vào

Mở ra

(Tay em)

Bàn tay không chỉ là nét đẹp ngoại hình, hơn thế nó còn tượng trưng cho vẻ đẹp phẩm chất, tinh thần của cô gái. Cô làm chủ và gắn bó với thiên nhiên, rừng núi. Cô đến với núi như về nhà mình. Khi cô vào núi, cửa núi mở hay bàn tay cô mở? Khi cô trở ra, núi đóng cửa hay bàn tay cô đóng? Những câu thơ ngắn gọn, gợi hình nghe như có âm thanh đóng mở cửa thân quen… Đôi bàn tay ấy đã truyền hơi ấm tình yêu cho chàng trai. Trong cuộc sống, tình yêu thường đi liền với nỗi nhớ và sự ghen tuông, nhưng sự ghen tuông của chàng trai lại rất đáng yêu, đáng nể trọng, cháy bỏng, mãnh liệt yêu thương nhưng không ngùn ngụt “đốt cháy” tình yêu và người yêu:

Chỉ một ánh nhìn ai đó

Đậu vào tay em

Anh cũng tiếc

(Tay em)

Có lẽ đây là một cách viết về tình yêu rất tế nhị, khác lạ, để lại ấn tượng đậm nét trong cách ứng xử “văn hóa tình yêu” cho con người hôm nay và mai sau

Thơ Lê Va sinh ra từ cuộc sống vất vả, gian lao nhưng vô cùng vẻ vang, oanh liệt. Con người không chỉ biết lao động đơn thuần, bám đất sinh tồn, mà con người còn là những nghệ nhân tài hoa, có đôi bàn tay “bạc”, tay “vàng”, tạo ra những sản phẩm thủ công mỹ nghệ, những di sản văn hóa lịch sử, kỳ quan thế giới nổi tiếng… có sức thu hút hấp dẫn mãnh liệt khách du lịch trong nước và quốc tế. Con người tạo nên vẻ đẹp khác biệt, khác thường, đậm bản sắc dân tộc; đất trả ơn người cùng người kiến tạo nên non nước mình ngàn đời phồn thịnh, bình an.

Là người chiến sỹ Công an nhân dân Việt Nam trên trận tuyến an ninh gìn giữ bình yên cuộc sống, về hưu ông lại viết lên những áng thơ đẹp, sống động hữu tình. Những vùng đất thân yêu, những tên bản làng, di sản kỳ quan, con người trong thơ Lê Va không ngủ im chìm vào quá khứ, nó đã bừng thức dậy đến với độc giả bằng trí tưởng tượng bay bổng, khát khao kỳ diệu, lạ thường. Tiếng của đất của người vang lên mãnh liệt, tha thiết, mời gọi chúng ta về với “Ruộng bậc thang”, “Mai Châu”, “Tây Bắc”, “Tà Xùa”, “Suối Hoa”, “Mường Lò”, “Điện Biên”, “Yên Thủy”, “Sa Đéc”, “Cần Thơ”… Những nơi xưa kia nổi tiếng là “Rừng thiêng nước độc”, bây giờ đã thay đổi giàu đẹp, văn minh “Chỉ suối bạc, đất vàng”.

Tôi đi về phía nhà thơ, bóng ông nổi bật trên ráng đỏ trời chiều, trong không gian ảo mờ, huyền diệu, tranh tối, tranh sáng vào khoảnh khắc đất trời giao nhau. Tôi chợt nhìn thấy hình dáng của một người chiến sỹ - thi sỹ “Lưng đeo gươm, tay mềm mại bút hoa” trong công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam!

V.T.T.M

Phản hồi

Người gửi / điện thoại