BÀI CA NƯỚC MẮT

Điện thoại: 0913269931 - 0964131807 - Email: vanphutho25@gmail.com

Chào mừng bạn đã đến trang Điện tử "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" - Diễn đàn Văn học - Nghệ thuật của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ!

Nông Thị Ngọc Hoà

HOÀNG QUÝ "GỌI NGƯỜI"- AI SẼ CÒN THƯA?

Chiến tranh.

Chỉ nghe nhắc đến hai từ ấy thôi, cũng đủ để cho ta hiểu vì nó mà con người phải gánh chịu sự đau thương, mất mát. Nhất là những người đã trải qua chiến tranh càng hiểu nó đầy đủ hơn về sự khốc liệt. Hơn ai hết, những người lính qua chiến tranh giữ nước, họ ý thức về cái giá phải trả để có được hôm nay, trong tiềm thức họ luôn gọi về những kỷ niệm hào hùng của những ngày máu lửa.

Tôi đã đọc nhiều bài thơ viết về chiến tranh, mỗi bài chứa đựng nhiều tình cảm, tâm trạng khác nhau. Hầu như đọc bài nào tôi cũng khóc, nhất là những bài thơ viết về đồng đội của những người may mắn trở về.

Hoàng Quý là một trong những người lính may mắn ấy. Anh "Gọi người", người ơi có nghe?

Hoàng Quý đã trở về thăm lại chiến trường xưa, sau mấy chục năm xa cách. Chiến tranh đã qua từ lâu nhưng ký ức của anh về nơi đây đầy ắp, hầu như nguyên vẹn.

Bãi khách ấy có rất nhiều săng lẻ

Đêm dừng chân ngửa mặt lên trời

Cánh võng mắc như thuyền chợt đi,

chợt đến

Có ai người trở lại nữa hay thôi!

Ký ức của Hoàng Quý đưa ta về một trạm giao liên, một bãi khách, nơi dừng chân cho cuộc hành trình tiếp theo trên con đường vào mặt trận. Bãi khách ấy ở đâu trong bao la điệp trùng màu xanh bất tận của Trường Sơn? Đọc những câu thơ này, tôi chợt nhớ tới câu thơ Tố Hữu "Rừng che bộ đội...". Đọc những câu thơ này, tôi thấy không khí sôi động của chiến trường "chợt đi, chợt đến"- chiến tranh mà - đâu có phút nghỉ ngơi. Những cánh võng mắc vào đây, võng lẫn vào cây với màu xanh che chở.

Phải là người trong cuộc, phải là người tinh tế mới có được sự ví von như thế, tác giả ví von cánh võng như thuyền. Nếu ta đứng xa ra, ta nhìn nghiêng vào cánh võng, ta thấy võng như thuyền hay như mảnh trăng non- Sự lạc quan của người chiến sỹ cách mạng hay sự lãng mạn của thi sỹ đây? Chiến sỹ- thi sỹ đang Gọi người "Có ai còn trở lại nữa hay thôi!". Phải! thi sỹ đang gọi người, gọi người đang sống, với dấu (!) sau câu này có thức tỉnh ai không? Ai đã cố tình quay lưng về quá khứ, ai đã "ngủ quên" trong rực rỡ hào quang?

Tôi từng trú rừng kia một ngày xa ngái

Hái đầy tay những trái giòn xanh

Chiều hút tầm bom mặt mày xạm khói

Đã cười đùa toàn những chuyện huyên thuyên

Những chàng trai vô tư, họ biết mình đang gánh trên vai sứ mệnh thiêng: Giữ nước, họ ra chiến trường thản nhiên, vui vẻ như đi hội. Họ có biết không sự hy sinh? Có biết! Thế mà chấp nhận. Điều này mạnh hơn cả đạn bom.

Trời trở rét úp thìa cho bớt rét

Túm tít xem trăng, trăng đã qua trời

Sương ướt giọt quờ tay sang võng cạnh

Trong đám chiều qua có đứa đi rồi

Tôi đã khóc trong một chiều bãi khách

Thằng bạn người Nùng chết tuổi

thanh niên

Cơn sốt rét bất ngờ không thuốc

Bó theo người độc tấm tăng con

Những người lính chia sẻ cho nhau, truyền cho nhau hơi ấm. Có phải chỉ là trời trở rét đâu, cả sốt rét rừng nữa chứ. Trong lạnh lùng, người ta cần hơi ấm của nhau hơn, nhưng người bạn chiều qua đã đi rồi, họ lên đường ra mặt trận, không một lời từ biệt, bởi họ biết điểm hẹn của tuổi xanh là "trên trận tuyến đánh quân thù". Gia tài người lính có gì đâu, khi ra đi họ không mưu cầu gì, không mang theo tài sản, chỉ có tấm lòng của mính với nhau thôi. Quê hương thì xa, cha mẹ thì xa, nước mắt bạn bè cũng đã là tất cả.

Người lính thách thức thời gian, thách thức thiên nhiên, thách thức chiến tranh. Hẳn đêm túm tít xem trăng là đêm thức trắng. Xung quanh có núi, trên đầu có cây, họ nhớ lại những đêm trăng thanh bình nơi quê nhà yêu dấu- có mẹ sảy sàng, có em giặt áo, cha hút thuốc lào làm run rẩy ánh trăng. Hay có một lần trong le lói trăng non, bạn gái thẹn thùng trao chiếc khăn tay... rất vội.

Trong cái đêm trăng rừng ấy, họ chia sẻ cho nhau cảm giác ngọt ngào yêu dấu riêng tư. Cận kề giữa cái sống và cái chết- họ vui vẻ đi tới và chấp nhận bởi một niềm tin cao cả: Hòa bình, thống nhất, độc lập, tự do.

Có những cuộc đời như trăng

khuyết tuổi

Tất tật mang cho không toan tính điều gì

Bãi khách ấy

Vạt rừng săng lẻ ấy,

Bao người đi qua!

Trăng khuyết ư? Trăng khuyết ta còn dần dần nhìn thấy, nó mòn theo những đêm qua, đến đầu tháng lại được lấp dần để rằm thì viên mãn. Nhưng có những cuộc đời, những con người khi mất đi không thể nào lấy lại, thể xác tan vào cây cỏ, đất đai, chỉ còn hồn là hiển linh thôi, mãi mãi trường tồn cùng quê hương, xứ sở. Đâu bãi khách, đâu rừng săng lẻ, bao người đi qua?

Cái địa chỉ cụ thể ở trên kia là của riêng Hoàng Quý và đồng đội. Tác giả đã tìm về nơi ấy, phải chăng anh về sám hối hay nhớ người bạn năm nào sống mãi tuổi thanh niên?

Đồng đội tôi giờ thưa thớt cả

Đứa cấy ruộng quê

Đứa tất bật thị thành

Tôi chỉ muốn gào to trước cánh rừng

xưa cũ

- Có ai về mắc võng với tôi không?

Chiến tranh đã đi qua lâu rồi, tuổi tác con người không cưỡng nổi quy luật của tự nhiên, tạo hóa. Do thất lạc sau chiến tranh, do cuộc mưu sinh, hay do số phận- Những người mất thì còn mãi mãi, nhừng người còn thì mất dạng bởi "áo cơm"? Ham muốn công danh nên lắm kẻ bon chen, có kẻ đánh mất mình không phải vì bom đạn. Đồng đội ngủ yên giữa cánh rừng xanh thẳm, liệu có mở lòng với những kẻ này chăng?

Hoàng Quý trở về nơi ấy sau chiến tranh, là mang nợ những người ngã xuống, Anh cứ gọi mãi những người còn sống "Có ai về mắc võng với tôi không?". Tiếng vọng của đại ngàn, tiếng vọng của Trường Sơn, tiếng vọng của những người đã khuất, hãy cộng hưởng đi để âm thanh vang động nhất: "Có ai về mắc võng với tôi không?"