NHỮNG ÁNG MÂY HỒNG

Điện thoại: 0913269931 - 0964131807 - Email: vanphutho25@gmail.com

Chào mừng bạn đã đến trang Điện tử "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" - Diễn đàn Văn học - Nghệ thuật của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ!

Lê Va

NHỮNG ÁNG MÂY HỒNG

Tạm biệt Nông trường Sông Bôi, người cán bộ miền Nam tập kết vượt Trường Sơn về quê hương chiến đấu và anh dũng hy sinh thầm lặng giữa Sài Gòn – Gia Định. Thế mà đến lúc gia đình nhận được giấy báo tử thì người liệt sỹ ấy có cháu đích tôn. Và, khi ngành Công an làm lễ truy điệu cho ông thì cháu đích tôn của ông đã là chiến sỹ Quân đội nhân dân Việt Nam.

Hiệp định Gơnevơ lập lại hòa bình ở Đông Dương bị phản bội. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, năm 1955, người cán bộ quân báo Nguyễn Văn Sáu sinh 1930, quê ở Lái Thiêu - Thủ Dầu Một lên đường ra Bắc tập kết với niềm hy vọng, chỉ một thời gian ngắn, anh được trở về miền Nam thân yêu. Nào ngờ, hy vọng ấy cứ đẵng đẵng theo năm tháng. Năm 1958, cơ quan anh Sáu đóng quân ở xã Liên Khê, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Tháng 10 năm ấy, Sáu xây dựng gia đình với Khoa Thị Lâm – cô thôn nữ đồng bằng Bắc bộ cùng tuổi với anh. Cưới nhau được hai tháng, cơ quan Sáu được giao nhiệm vụ tiếp quản Nông trường Sông Bôi. Chị Lâm theo chồng lên làm công nhân nông trường. Đôi vợ chồng trẻ ở một gian nhà tập thể cấp 4 thuộc đội 6 đóng trên đất Phú Thành. Khi Nguyễn Tam Sơn - con trai đầu lòng của họ chưa đầy hai tuổi, anh Sáu được điều về Hà Nội công tác. Từ đó, thỉnh thoảng vào dịp lễ tết, gia đình họ mới được sum họp. Thế rồi, đứa con trai thứ hai ra đời được đặt tên là Nguyễn Tứ Hải. Anh Sáu đặt tên con là Tam Sơn và Tứ Hải thể hiện nỗi nhớ miền Nam muôn trùng xa cách.

Chiều Hai mươi tám Tết Nguyên đán 1965, khi tiếng xe ôtô từ xa vẳng lại, Sơn và Hải chạy ào ra cổng khu tập thể đón ba Sáu về ăn tết. Từ trên xe bước xuống chỉ thấy hai người đàn ông xách theo lỉnh kỉnh đồ đạc mà không thấy ba Sáu làm cho hai đứa trẻ buồn chưng hửng. Các vị khách vào gặp chị Lâm và thông báo: “Anh Sáu đi công tác đột xuất, đơn vị cử chúng tôi mang lương và quà tết về cho gia đình”.

Tháng 5/1965, chị Lâm sinh đứa con thứ ba. Đúng như mong ước của anh Sáu, đứa con thứ ba của họ là gái. Giá còn tin tức, anh Sáu đã vô cùng hạnh phúc mà đặt tên cho con gái yêu quý của mình. Chị Lâm sinh con buổi sáng thì buổi chiều ông Đôn – Bí thư Đảng ủy nông trường đến thăm: “Chị ơi! Em xin lỗi chị. Vì thấy chị bụng mang, dạ chửa, em sợ chị buồn mà ảnh hưởng đến sức khỏe và thai nhi nên em giấu chị. Bây giờ chị “mẹ tròn con vuông” rồi em mới nói. Hồi trong năm, em ra Hà Nội họp và gặp anh Sáu. Anh cho biết sắp đi công tác xa. Chị ở nhà có mang hơn 3 tháng rồi. Anh hy vọng đợt này cháu là con gái…anh đã dự định đặt tên cho con gái rồi, chỉ chờ nó ra đời thì anh sẽ gửi thư về cho mẹ nó làm giấy khai sinh…” Thực tình chị Lâm không bất ngờ với thông tin do ông Bí thư Đảng ủy nông trường mang đến. Anh Sáu đi xa, chị đã linh cảm từ trước. Tên của đứa con gái, chị biết chồng mình ấp ủ từ lâu. Chỉ có điều, bây giờ anh Sáu thì “bặt vô âm tín” mà con sinh ra không thể không có tên. Một tháng sau, chị Lâm quyết định đặt tên con gái là Mai - Nguyễn Thị Mai với một niềm tin sắt đá vào ngày mai, khi thắng lợi hoàn toàn, gia đình chị đoàn tụ.

Trong chiến tranh, việc một người lính không có tin tức về gia đình có lẽ cũng không quá hiếm, bởi sự gian khổ, ác liệt của cuộc chiến cũng như đặc thù của nhiệm vụ bí mật. Hại thay, không rõ từ đâu, cái tin anh Sáu phản bội Tổ quốc theo giặc được tung ra và lan rộng. Khi mà hàng ngày, hàng giờ đồng bào miền Nam đang rên xiết dưới gót sắt của kẻ cướp nước và bè lũ tay sai, nhân dân miền Bắc đang gánh chịu hàng tấn bom đạn của kẻ thù, thì một kẻ phản bội Tổ quốc là nỗi căm thù tột đỉnh của những người dân yêu nước. Thế là, tất là sự căm thù, khinh ghét của nhân dân đổ ngay lên đầu người thân của họ. Cùng trong khu tập thể, mới hôm qua láng giềng còn tối lửa tắt đèn có nhau, hôm nay họ không nhìn mặt chị Lâm nữa. Thậm chí, họ cấm cả trẻ con bén mảng đến nhà chị Lâm. Tình thế mẹ con chị Lâm vô cùng khó khăn và hoàn toàn bị cô lập. Lại thêm vào đó là những đợt ôm con sơ tán vào hang núi để tránh bom đạn của máy bay Mỹ. Đến vào hang đá mà người ta cũng không muốn ở gần mẹ con chị Lâm.

Hôm nay ngồi tâm sự với chúng tôi, người bà bảy mươi chín tuổi ấy vẫn thổn thức: Ngày ấy, có lúc khổ quá, tủi nhục quá, tôi chỉ muốn có một quả bom bỏ trúng vào nơi mẹ con tôi ở cho chết tất đi thì mới thoát khổ. Mình thì đau như vậy, thằng Sơn, thằng Hải còn nhỏ đã biết gì đâu. Chúng nó cứ thập thò cửa hang nhìn máy bay thả bom mà reo: Máy bay đẻ máy bay con kìa mẹ ơi! Làm mình vừa bực vừa buồn cười. Mang tiếng con của kẻ phản bội, lớn lên, Sơn, Hải đi học cũng không bạn nào muốn ngồi gần. Giờ ra chơi, những đứa trẻ vô tội này lủi thủi một mình ở mép hè, góc sân. Trong nghiệt ngã của chiến tranh và nỗi tủi nhục như mây đen bao phủ, người mẹ trẻ chỉ biết lầm lũi nuôi con và chờ đợi tin tức của chồng. Ngày lễ, tết, các gia đình trong khu tập thể đông đủ bao nhiêu thì nhà chị lại quạnh quẽ bấy nhiêu. Trong thâm tâm chị Lâm không mảy may nghi ngờ anh Sáu. Bởi trước khi đi xa, mặc dù anh Sáu không tiết lộ cho chị biết, nhưng nhiều đêm anh thủ thỉ với vợ về trách nhiệm nặng nề và vinh dự lớn lao của người lính, người đảng viên trước vận mệnh của đất nước. Niềm tin thì như vậy, khổ nỗi đang lúc chiến tranh, biết tìm ai mà hỏi cho rõ ngọn ngành, Vả lại, những tin tức chết người ấy lại là tin thất thiệt phát ra từ đâu, chị nào có biết? Vượt qua đau đớn, chị cố đứng vững để nuôi con. Thương mẹ, Sơn, Hải, Mai ngoan ngoãn, chịu khó học hành. Sơn, Hải học xong phổ thông, khi làm hồ sơ thi vào đại học, địa phương xác nhận họ là con của người tình nghi theo giặc. Không vào được đại học, Sơn lên đường nhập ngũ. Với sự nỗ lực phấn đấu của mình, Sơn sớm là đối tượng kết nạp Đảng. Nhưng mấy lần đơn vị về xác minh lý lịch kết nạp đảng cho anh thì “cái mũ” bố tình nghi theo giặc vẫn đội chặt vào đầu bố, con Sơn.

Vào một ngày hè năm 1987, chị Hoa - vợ Sơn vào thăm chồng là bộ đội đóng quân ở Thanh Hóa. Trên đường về tới thị trấn Chi Nê thì gặp mưa to. Cùng nhiều người đi đường, Hoa chạy vào một quán hàng trú mưa. Tình cờ có một người đàn ông trung tuổi hỏi:

-Cháu nhà ở đâu mà đi mưa thế này?

- Dạ! Thưa chú, cháu ở Phú Thành ạ!

- Thế cháu con nhà ai ở Phú Thành?

- Cháu là con dâu bà Lâm. Bố chồng cháu tên là Sáu làm Công an mà từ ngày đi Nam đến nay không có tin tức gì!

- Thế thì đúng rồi! Công an huyện hai lần nhận được giấy báo tử của bố cháu mà khi mang xuống nông trường, người ta bảo mẹ con cháu chuyển đi đâu lâu rồi, không còn biết địa chỉ. Thôi, để các chú báo lên trên!

Người đàn ông trú mưa cùng Hoa hôm ấy, chính là ông Trần Đình Hiến - Trưởng Công an huyện Lạc Thủy. Và sau đó ít ngày, giấy báo tử liệt sỹ Nguyễn Văn Sáu hy sinh năm 1972 tại Sài Gòn mới về đến địa phương.

Nhận giấy báo tử của chồng, cha, ông, lẽ ra người thân phải đau buồn, nhưng không, các thành viên trong gia đình bà Lâm lại khóc nức nở vì từ nay họ được minh oan, trắng đen đã rõ. Nói cách khác, họ thoát khỏi đám mây u tối khủng khiếp quấn chặt họ 16 năm. Chính thức từ 1988, vợ, con, cháu ông Sáu mới được đặt di ảnh ông lên ban thờ và thắp nén nhang trước hương hồn ông. Năm 2003, khi Nguyễn Tam Sơn kỷ niệm 20 năm ngày cưới, con của họ, cháu đích tôn của ông Sáu đã chững chạc trong hàng ngũ Quân đội nhân dân Việt Nam. Đồng thời cũng năm 2003, đại diện ngành Công an về Phú Thành làm lễ truy điệu liệt sỹ Công an nhân dân Nguyễn Văn Sáu. Không lâu, một ngôi nhà tình nghĩa mọc lên bên cạnh đường Hồ Chí Minh huyền thoại. Để hôm nay, tôi và các bạn - những người hậu sinh nếu có dịp sẽ được sum vầy quanh mẹ Lâm và con, cháu của mẹ trong ngôi nhà ấm áp ấy để ôn lại những hy sinh vô giá trong chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc. Một dân tộc có những người con ưu tú sẵn sàng sả thân vì nghĩa lớn. Một dân tộc có những người phụ nữ nén tuổi xuân ngẩng cao đầu chống chọi bão giông. Một dân tộc “Xa nhau không hề rơi nước mắt/ Nước mắt chỉ dành cho ngày gặp mặt”. Và khi đó, chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng những nếp nhăn trên gương mặt mẹ - những “cung đường” Trường Sơn máu lửa - những “con đập” khổng lồ giữ cho những giọt nước mắt ngày gặp mặt khỏi lăn.

Trong dịp sum vầy như thế, có thể bạn sẽ được xem tiếp một “cuốn phim” - sản phẩm bi hùng trong “tổng tập phim” giữ nước. Ấy là chuyện lúc ra đi, ông Sáu để lại hai bộ quần áo bộ đội cho hai con trai là Tam Sơn và Tứ Hải, một mảnh dù pháo sáng cho đứa con gái chưa sinh (Nguyễn Thị Mai – LV) với niềm tin tất thắng. Sơn, Hải lớn lên ung dung trong bộ quần áo lính của ba Sáu và ngẩng cao đầu vững bước dưới trời xanh. Nhưng, Mai - đứa con gái tội nghiệp, chưa một lần nhìn thấy mặt Ba đã lại sớm mất đi xuân sắc đời mình.

Chuyện là, vào mùa đông năm 1968, không lực Hoa Kỳ suốt ngày quần đảo bầu trời miền Bắc và trút hàng triệu tấn bom xuống đất Việt thân yêu, hòng “đưa Bắc Việt Nam trở lại thời kỳ đồ đá”. Khi đó, mẹ Lâm đã âm thầm đưa 3 đứa con nhỏ chạy vào tránh bom trong một hang đá. Rét quá, mẹ Lâm đốt một đống lửa cho các con sưởi ấm. Còn mình, lại tất tả vun xới cà phê. Sơn, Hải hiếu động, mải chơi đã rời khỏi hang bắt châu chấu. Một mình bé Mai chưa đủ ba tuổi, mò mẫm trong hang. Hại thay, lửa đã bén vào mảnh vải dù đang quấn trên cổ làm Mai bỏng nặng. Nghe tiếng khóc như xé vải, mẹ Lâm chạy về dội nước cứu con. Từ cổ, lên mặt Mai độ bỏng quá sâu vì độ nóng của chất ni lông vải dù khi gặp lửa. Qua một thời gian dài chữa trị, da đùi, da mông vá lên mặt, Mai nhận về nhằng nhịt vết thương đau. Mai lớn lên với khuôn mặt biến dạng. Với bản lĩnh phi thường, không mặc cảm với số phận Mai dũng cảm giành quyền làm mẹ. Đứa con gái xinh đẹp ra đời là phiên bản của người mẹ đẹp. Năm 2009 này, Nguyễn Thị Hương con gái ruột của Mai, cháu ngoại của bà Lâm và ông Sáu đã vào học một Trường Cao đẳng tại Hà Nội.

Trong mưu sinh tất bật thường ngày, không ít lúc trong đầu tôi gợn lên những vẩn mây đen. Nhưng rồi tấm gương ông Nguyễn Văn Sáu, bà Khoa Thị Lâm, chị Nguyễn Thị Mai cùng sự hy sinh trời biển của biết bao người con, biết bao gia đình Việt Nam trong chiến tranh vệ quốc vĩ đại lại như những áng mây hồng xua đi những vẩn mây đen, làm cho đầu óc tôi trở về trong sáng hơn trong bổn phận công dân của mình.

L.V

2009

Phản hồi

Người gửi / điện thoại

26-08-2026 07:30:39 Cầm Sơn

Chiến tranh - Cái gì cũng có thể xảy ra! Đọc bài này của Lê Va tôi lại nghĩ đến cha tôi, ông đang là Phó Bí thư Huyện ủy - Chủ tịch UB Hành chính Kháng chiến huyện Văn Lâm - Hưng Yên bỗng biến mất vào đầu năm 1953 khi tôi mới 8 tháng tuổi, ông vào làm việc tại Đồn điền cao su ở Xa Kát - Thủ Dầu Một. Mẹ con tôi bạt xứ phiêu du đến miền rừng núi Phú Thọ, về quê còn bị chỉ trỏ xì xầm là con thằng phản động. Năm 1972 cha tôi mất ở bên Cambodia, năm 1999 mẹ tôi tìm được đến nơi ông ở ngày xưa và lấy được giấy xác nhận ông vẫn là Đảng viên Đảng Cộng sản nhưng lúc ấy tôi đã là Giám đốc, Bí thư Đảng ủy một Đảng bộ có hàng trăm Đảng viên. Xem ra tôi còn may mắn hơn nhiều những nhân vật trong câu chuyện của nhà thơ Lê Va.

Trả lời