THƯ GIÃN
Điện thoại: 0913269931 - 0964131807 - Email: vanphutho25@gmail.com
banem.tinh
Chào mừng bạn đã đến trang Điện tử "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" - Diễn đàn Văn học - Nghệ thuật của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ!

TRẮC (từ IX đến Hết)

Hà Phạm Phú
 
TRẮC
IX-
Ngày đầu tiên sau khi xưng vương, Trắc kêu Nhị và Trùm Lí đến, nói:
“Các ái khanh, ta là giòng dõi nhà Hùng, khôi phục tên nước Văn Lang là có ý riêng, muốn nói với bàn dân thiên hạ, rằng đất Lạc Việt mãi là của dân Lạc Việt. Thế nhưng muốn trị nước, muốn dân giầu nước mạnh, không thể dùng cách cũ. Ngày xưa, ông Sơn ông Thuỷ đánh nhau, thế nước bị chia rẽ, suy yếu để cho bộ tộc khác cai trị. Đất và Nước phải hoà hợp với nhau mới có thể làm nên Đất Nước. Những tập tục cũ cái nào không dùng được thì bỏ, cái nào của nước Nam Việt, của nước Hán mà hay thì ta có thể mượn dùng. Việc này ta giao cho Trùm Lí lo liệu rồi trình lại với ta. Em Nhị ngoài việc xây dựng lại thành Ốc còn phải giúp ta nắm lấy toàn bộ hạ du sông Cái, nơi ấy đất tốt, người đông, là nguồn lương thảo, là căn cứ vững chắc của Văn Lang Đại Việt.”
Ít lâu sau Trùm Lí vào chầu, trình với nhà vua về việc tổ chức nhà nước. Ông Trùm bẩm:
“Trình bệ hạ, thần vâng chỉ nghiên cứu cách thức tổ chức của các triều vua ở Trung nguyên cũng như của Nam Việt, thấy có những việc như sau. Quan chế của nhà Hán phức tạp, theo chế độ tam công, cửu khanh. Chế độ tam công có Thừa tướng, Ngự sử đại phu và Thái uý. Ba viên quan này thực hành quyền hạn của Tể tướng, giúp vua giải quyết những việc quốc sự. Thừa tướng thời Cao tổ đứng đầu trăm cung, bổng lộc cao nhất.
Thái uý đứng sau Thừa tướng, nắm việc quân sự, là viên quan võ cao nhất. Ngự sử đại phu, đứng hàng thứ ba trong tam công, chủ yếu giúp việc cho Thừa tướng. Chế độ Cửu khanh thì rắc rối hơn nhiều. Đứng đầu Cửu khanh là Thái Thường, lo việc tông miếu, nói chung không tham gia những việc hành chính cụ thể. Thứ đến là  Quang lộc huấn, Vệ uý, Thái phó, Đình uý, Đại hồng lô, Tông chính, Đại tư nông, Thiếu phủ… tính ra các hạng bậc nhiều đến hàng trăm hàng ngàn.”
“Quan chế nước Nam Việt được phỏng theo nhà Hán, phẩm trật có ít hơn, nhưng vì Triệu Vương có ý muốn hùng cứ một phương, nên nghi trượng mô phỏng theo nghi trượng của Thiên tử.”
Vua hỏi:
“Vậy ý của khanh thế nào?”
Trùm Lí thưa:
“Thưa bệ hạ, thần trộm nghĩ, quan chế của bệ hạ được làm ra là để giúp bệ hạ cai trị đất nước, để đem ân huệ của bệ hạ đến từng người dân, chứ không phải là để thưởng cho công lao của những cận thần của bệ hạ.”
Trắc gật đầu:
“Ông Trùm nói có lí.”
Trùm Lí lựa lời nói tiếp:
“Tâu bệ hạ, những kẻ bề tôi của bệ hạ, nhìn vào bệ hạ như nhìn vào ngọn đuốc dẫn đường, bệ hạ phải tự mình cháy lên bằng tư tưởng của mình. Về việc này xin bệ hạ cho chủ kiến.”
Vua nhìn ông Trùm, ngẫm nghĩ, nói:
“Ta tuân theo di chúc của cha ta, khôi phục nhà Hùng. Nghĩa vụ của ta là phải phát huy hết những di sản tư tưởng của cha ông, nhưng chỉ di sản của dòng tộc mình thì chưa đủ để xây dựng đất nước. Nhà ngươi, trong mắt ta hiển nhiên là một kẻ sĩ, ngươi có kiến giải gì?”
Trùm Lí:
“Tâu bệ hạ, đất Cửu Châu ở phương Bắc xưa nẩy nòi một đám mọt sách, bôn tẩu du thuyết, tìm minh chủ để kiếm miếng ăn, gọi là đám biện sĩ, thi nhau lập thuyết, viết sách. Đám thầy trò Khổng Khâu lập ra đạo Nho, tuyên truyền thuyết nhân trị, đám Hàn Phi tuyên truyền Pháp trị, Lão tử thì lại chủ trương thuyết vô vi. Hạ thần thấy thuyết nào cũng có cái hay, không khỏi phân vân, chưa có chủ kiến.”
Trắc nhìn ông Trùm hồi lâu, quả quyết nói:
“Ta nghe nói, học giả nổi tiếng ở Hoa Hạ là Khổng Khâu làm ra đạo Nho, học trò có hàng ngàn. Nhưng khi Khổng Khâu chết đi thì bắt đầu chia nhánh, bọn thì theo Tử Tư, bọn thì theo Tử Trương, bọn theo Nhan Hồi, bọn theo Mạnh tử… có đến những tám phái. Mỗi phái một chủ trương, khác nhau đến mức trái ngược, nhưng tất cả đều tự cho mình là đạo Khổng, Khổng Tử chết vùi sâu dưới ba tấc đất, không thể sống lại mà phân sử, vậy dựa vào ai mà chọn lấy cái học ở đời?”
“Lại có Mặc Địch lập ra đạo Mặc, học trò cũng đông như thế. Lúc còn sống Khổng Tử và Mặc Tử đều tôn vinh Nghiêu, Thuấn, đều tự cho mình là hiểu thấu đáo Nghiêu, Thuấn, nhưng chủ trương của hai vị lại khác nhau. Nghiêu, Thuấn không sống lại vậy ai sẽ phân sử Đạo Khổng hay Đạo Mặc, đạo nào là đúng với Nghiêu, Thuấn?”
“Chúng ta là lũ hậu sinh, làm sao mà biết chắc thời các vị ấy sống là như thế nào. Đã không biết được mà cứ chọn theo thì một là ngu hai là lừa dối.”
Trùm Lí:
“Thưa bệ hạ, theo ý của bệ hạ, nên như thế nào ạ?”
Trắc:
“Bãi bỏ mọi luật lệ của triều Hán, ta cứ theo lối nhà, hãy thuận theo lẽ trời mà làm.”
 
X-
Hán Quang Vũ lập nhà Đông Hán, cơ nghiệp rộng lớn, nhưng thiên hạ không phải thái bình. Năm 41 (năm Kiến Vũ thứ 17), Lý Quảng nổi dậy ở Hoãn Thành. Năm 42, loạn ở Thục quận và Vân Nam. Mã Viện trở thành một viên tướng đánh dẹp đắc lực. Một hôm vua cho triệu họ Mã vào chầu. Vua phán:
“Việc dẹp loạn Lí Quảng ở Hoãn Thành, nhà ngươi có công đầu, trẫm sẽ thưởng hậu. Nhưng nay có tin về, Trắc ở Giao Chỉ làm loạn, dẫn dân Việt nổi dậy đánh đuổi thái thú Tô Định, tự xưng vương, làm tổn hại uy phong của Hoàng đế ta. Vậy trẫm phong cho ngươi chức Phục Ba tướng quân, phong Đoàn Chí làm lâu thuyền tướng quân, Lưu Long làm phó tướng đem 20 vạn quân và 2.000 lâu thuyền đi dẹp giặc Nam cương. Trẫm sẽ ra chỉ dụ để vua nước Trường Sa cung cấp quân lương cho nhà ngươi.”
Mã Viện nghĩ thầm, gã là người phương Bắc, quen thung thổ khí hậu phương Bắc, nghe nói phương Nam thuỷ thổ bất phục, núi non hiểm trở, sông ngòi chằng chịt, liệu sức gã có đương nổi. Nghĩ thì nghĩ vậy, nhưng vốn là một viên tướng quen chiến trận, Viện liền phủ phục, tung hô:
“Đội ơn Thánh thượng! Thánh thượng vạn vạn tuế!”
Quang Vũ nói với hoạn quan:
“Truyền lệnh cho các quận Trường Sa, Lĩnh Ngoại chuẩn bị người ngựa, thuyền xe, sửa sang đường sá, huấn luyện quân sĩ, sẵn sàng đi đánh Giao Chỉ.”
Mã Viện nhận chỉ dụ của nhà vua, về nhà bèn nói với vợ:
“Giao Chỉ có loạn giặc Trắc. Nhà vua vừa ban chỉ phong ta làm Phục Ba, đem quân đi dẹp loạn. Ta tuy tuổi đã già, nhưng từ ngày theo về nhà Hán, vẫn chưa lập được công trạng gì nhiều, nay Hoàng đế cần dùng, ta không thể không trổ hết tài khuyển mã.”
Vợ Mã vốn nghĩ, sau khi đánh dẹp xong Lí Quảng, chắc Mã sẽ được thăng chức, bổng lộc tăng nhiều, thế lực gia đình thêm mạnh, như rồng thêm vuốt, như hổ thêm cánh. Vả, tuổi Mã cũng đã cao, con cái lớn lên không được cha dạy bảo, dễ sinh hư, có Mã ở nhà, cho gia phong nề nếp được củng cố. Vợ Mã nói:
“Thiếp theo hầu quân từng ấy năm trời, nếm trải hết mọi cay đắng, đến nằm mơ cũng không dám mơ được đoàn tụ gia đình. Nay quân đã già, sao không kêu xin với Hoàng thượng. Ngày trước thiếp chê bào đệ Thiếu Du ít chí tiến thủ, giờ thiếp lại thấy Du nói đúng. Kẻ sỹ sinh ra ở đời chỉ cốt ăn mặc no đủ, đi cỗ xe nhỏ, cưỡi con ngựa chậm, làm một chức quan thường ở quận, giữ được mồ mả tổ tiên thế là tốt rồi. Nhược bằng cứ cầu được thừa thãi, thì chỉ tự mình làm khổ mình mà thôi. Phu quân ơi, thiếp nghe nói xứ Nam man đầy lam sơn chướng khí, dân man hung dữ, liệu có giữ được toàn thân trở về?”
Mã nhìn vợ thương hại, nghĩ bụng, đầu óc đàn bà nhỏ nhoi, làm sao hiểu được ý chí của bậc trượng phu. Viện bảo vợ ngồi xuống, an ủi:
“Cái nhục của người làm tướng là phải ôm gối chết già ở góc bếp, cái vinh của người làm tướng là được chết xứng đáng ở nơi sa trường. Thôi, phu nhân đừng có cản ta, ta đã chọn ngày xuống Trường Sa rồi.”
 trung-trac-trung-nhi
XI-
Từ ngày Môn lót được ổ ở Trường Sa, từng bước một làm ăn phất lên, trở thành một nhà buôn cự phách. Môn quen nhiều quan lại Trường Sa, bao thầu luôn việc cung cấp ngựa cho các trạm dịch ở phía Nam của triều đình. Khi Lạc tướng Mê Linh mất do bị Tích quang hạ độc, do mạng lưới truyền tin chưa lập thành, nên nửa năm sau Môn mới biết. Ở Trường Sa, Môn lập một miếu thờ Lạc tướng, chung với thờ thần núi. Sau đó liên lạc giữa Môn với ông Trùm được thường xuyên hơn. Mùa xuân năm 40, Trưng Trắc đánh đuổi Tô Định, khôi phục nước Văn Lang, Môn viết thư cho ông Trùm, nhờ xin với vua cho hồi hương. Nhưng vua nói, Môn vẫn phải ở lại Trường Sa, việc khôi phục nước Văn Lang đã khó, nhưng giữ nước Văn Lang còn khó vạn lần.
Vua Trắc đã nói đúng. Ba năm sau, Mã Viện đem theo đoàn tuỳ tùng đến Trường Sa, tổ chức lực lượng, chiếm lại Hợp Phố, xây dựng cơ xưởng đóng tầu thuyền, chuẩn bị tấn công Văn Lang. Môn nhờ người giới thiệu mình với Mã Viện.
Đúng hẹn, Môn vào trướng dâng lên Mã một món quà quí, đó là loài chim trĩ trắng. Môn nói:
“Bẩm Mã Phục Ba, loài chim hiếm này do một nhà buôn ở Lĩnh Ngoại tặng tôi. Tôi chăm sóc nó còn kĩ hơn cả chăm sóc mẹ mình, nhưng lúc nào cũng tâm niệm rằng, làm chủ nhân của thứ chim trân quí này phải là bậc vương giả đạo cao đức trọng mới xứng, chứ không thể là tôi, một kẻ sất phu, chuyên lấy lợi nhuận buôn bán làm mục đích. Nay do duyên cơ mà được thấy tôn nhan, tôi xin kính dâng tướng quân làm lễ ra mắt.”
Mã Viện là một viên tướng suốt đời gắn với chiến trận, được nghe những lời nói khéo của Môn, lấy làm hài lòng lắm. Mã nghĩ, hoá ra tận miền Viễn Nam này vẫn có người có huệ nhỡn. Viện cầm tay Môn, mời vào trướng, uống trà, đàm đạo.
Sau bữa đó, Môn viết thư về cho Trùm Lí. Thư viết:
“Kính thượng ông Trùm! Năm Kiến Vũ thứ 18, vua Hán quyết định sẽ đánh Văn Lang, đã phong Mã Viện làm Phục Ba tướng quân. Mã Viện vốn là người nước Triệu, từng theo Vương Mãng, Ngỗi Hiệu, sau hàng Hán Quang Vũ. Mã giỏi đánh trận ở vùng núi non, sa mạc phương Bắc, đánh dẹp các bộ tộc Khương. Tóm lại Mã là một viên tướng thiện chiến.”
Khi Mã Viện chuyển đại bản doanh về Hợp Phố, cho xây dựng các cơ xưởng đóng thuyền chiến, Môn đã xin được hợp đồng cung cấp gỗ. Tháng đó, Môn viết tiếp thư cho ông Trùm. Nội dung như sau:
“Kính thượng ông Trùm! Mã Viện cùng với Đoàn Chí (Lâu thuyền tướng quân) và Lê Long phó tướng đã chuyển từ Trường Sa đến Hợp Phố, xây dựng nhiều cơ xưởng đóng lâu thuyền. Lâu thuyền của Mã Viện loại to cao hơn mười trượng, trên làm ba tầng lầu, có tường để che đỡ cung nỏ tấn công, có cửa để bắn tên, để đâm dáo mác, có loại nhẹ và dài để tấn công, số lượng ước đến hai ngàn.”
Cuối thu năm Kiến vũ thứ mười tám, Môn viết tiếp cho ông Trùm lá thư thứ ba. Môn viết:
“Kính thượng ông Trùm!
Viên tướng thuỷ quân Đoàn Chí vì không quen khí hậu phương Nam đã ốm chết. Vua Hán ban chỉ, cho Viện kiêm luôn chức Lâu thuyền tướng quân. Ước định cuối mùa đông này quân Hán của Phục Ba Mã Viện sẽ tiến  theo hai đường thuỷ bộ, vào Văn Lang từ hướng sông Lục Đầu.”
 
XII-
Được tin quân Hán chuẩn bị tiến đánh Văn Lang, Trưng Trắc cho mời các tướng về Mê Linh họp bàn. Trắc nói:
“Ta từ ngày giành lại được đất nước của tổ tiên, ông bà, một lòng lo làm sao cho dân giầu nước mạnh, bởi nghĩ rằng chỉ có dân giầu nước mạnh thì nước ta mới ngẩng cao đầu sánh vai với nhà Hán. Nhưng vua Hán lòng tham không đáy, không muốn nhìn thấy chúng ta độc lập. Nay theo tin tức tình báo, đông xuân tới đây, quan quân nhà Hán do Mã Viện cầm đầu sẽ kéo xuống Văn Lang. Ta mời các tướng lĩnh về đây là muốn được cùng các vị nghị kế, chúng ta phải tìm một kế vẹn toàn.”
Trùm Lí được nhà vua yêu cầu trình bầy kĩ tình thế đất nước sau ba năm độc lập.
Trùm Lí vâng lệnh vua, hắng giọng nói:
“Tâu bệ hạ, nước Văn Lang ta khi về tay nhà vua, có chừng mười vạn hộ, ngót một trăm vạn khẩu, hai năm đầu khi mới giành được chủ quyền, vua ban lệnh cho bỏ thuế, đời sống dân chúng có đỡ hơn, nay dần khá lên. Nhưng nền độc lập tính đến hôm nay, mới được ba năm, nhân lực vật lực vẫn còn mỏng mảnh. Các đội quân chính qui và dân binh, không kể già trẻ, đàn ông hay đàn bà, miễn là cầm được vũ khí, nếu tập hợp lại, tối đa có thể được ba đến năm vạn... Chúng ta có hệ thống làng chạ, nối nhau như những chuỗi xích, mỗi làng có luỹ tre dầy vững chắc hơn mọi thành luỹ, chúng ta có những đội thuyền nan nhẹ, có thể khênh vác trên vai, chúng ta thuộc mọi đường ngang ngõ tắt.”
“Nói tóm lại, chúng ta là chủ nhân của Văn Lang, khí thế đang rất mạnh. Còn đội quân của Mã Viện, theo mật báo từ Trường Sa, có hai vạn lính chính qui, có hai ngàn lâu thuyền cùng đội quân lương cỡ năm vạn người đi theo phục dịch. Theo tìm hiểu, thì phần lớn quân lính của Viện là người Giang Nam, khá quen với thuỷ thổ Lĩnh ngoại. Còn Mã Viện, đó là một viên tướng giỏi đánh cả miền sơn cước, cả miền thảo nguyên, nhưng thuỷ chiến thì…còn đang là thợ học việc.”
Các tướng lĩnh của Trưng Trắc chăm chú lắng nghe. Mọi người có thể hình dung ra, cuộc đọ sức sắp tới hiển nhiên sẽ vô cùng quyết liệt. Trắc nói:
“Các ái khanh, tình hình bây giờ rất nghiêm trọng. Lúc chúng ta dấy binh khởi nghĩa, kẻ thù của chúng ta là đội quân đồn trú, Tô Định là một tên tham quan. Nghĩa quân xuất kì bất ý, đánh một trận là thắng. Bây giờ, nếu Mã Viện tấn công, tất chúng sẽ muốn đánh nhanh, thắng nhanh. Cách đánh của chúng ta không thể giống như khi chúng ta tiến hành khởi nghĩa, trẫm dự đoán, cuộc chiến có thể sẽ lâu dài. Để đánh lâu dài, chúng ta phải làm thế nào, lực lượng cần chuẩn bị ra sao, lương thực phải tích luỹ đến đâu? Trẫm yêu cầu quân dân, tướng sĩ phải một lòng cùng trẫm. Trẫm chờ nghe các ý kiến hay của chư khanh.”
Thánh Thiên công chúa tấu trình:
“Khải tấu Hoàng thượng, người phương Bắc thường hay dùng kế sách tiên phát chế nhân, ra tay đánh trước. Theo thiển ý của tiểu tướng, chúng ta có thể tương kế tựu kế, dùng kì binh đánh vào nơi hậu phương, nơi tích trữ lương thảo của địch ở Hợp Phố, phá kế hoạch đánh vào Văn Lang của chúng.”
Nữ tướng Lê Chân, một mặt đồng tình với Thánh Thiên, một mặt cũng trình bầy kế sách của riêng mình, nói:
“Hậu phương của Mã Viện rất rộng lớn, không chỉ có quận Hợp Phố, còn có các quận khác ở Lĩnh Nam như Nam Hải, Thương Ngô, mà đặc biệt là Trường Sa Quốc, dân đông, lương thảo nhiều. Chúng ta có thể đánh phá hậu phương của Mã, có thể gây cho chúng những tổn thất lớn, có thể làm chậm ngày khởi quân của chúng, nhưng trước sau chúng vẫn sẽ thực hiện dã tâm đánh chiếm Văn Lang. Mục tiêu của Quang Vũ Đế là không thay đổi, nếu chúng ta không diệt được chủ lực của Mã. Cứ theo như Thánh Thiên tướng quân cho biết, và theo tin tình báo, Hán Quang Vũ đã trao cho họ Mã thống lĩnh cả hai đạo lục và thuỷ quân. Theo tin tình báo, có khả năng rất lớn, Mã Viện sẽ không chia hai đường từ phía Bắc và phía Đông tiến công ta. Khả năng rất lớn, họ Mã sẽ thống lĩnh cả hai đạo lục quân và thuỷ quân tiến vào nước ta từ phía cửa sông Lục Đầu. Thưa bệ hạ, chúng ta sẽ tổ chức một trận quyết chiến trên sông Lục Đầu, chúng ta nhất định sẽ giành thắng lợi.”
Trưng Trắc quay qua thầy Năng Tế:
“Bản vương muốn nghe ý kiến của thầy?”
Thầy Năng Tế trầm ngâm, một lát sau mới nói:
“Khải tấu Hoàng thượng, nhà Hán có thuỷ quân rất mạnh, đội lâu thuyền tiến công nước ta có đến hàng ngàn. Thuỷ quân của ta mặc dù được Thi Sách tổ chức, rèn tập, nhưng nếu so với yêu cầu của cuộc chiến tương lại thì vẫn hầu như là con số không. Liệu ta có thể dùng sở đoản để chống lại sở trường của địch được không? Phép dùng binh dạy chúng ta rằng, không thể. Có một phương sách, chúng ta sẽ dụ chúng vào sâu trong đất liền, đánh tiêu hao, đánh lâu dài, làm cho chúng mệt mỏi, ốm đau mà chết, mà phải tháo chạy.”
Nhà vua ngẫm ngợi một lát, rồi nói:
“Buổi nghị kế hôm nay là rất hữu ích. Các tướng đã nói tất cả những điều mà trẫm muốn nghe. Nhưng cuộc chiến sắp tới là cuộc chiến một mất một còn, vua tôi chúng ta không thể không nghiền ngẫm, chỉ có thận trọng cân nhắc mới tìm được ra kế sách chống giặc tốt nhất. Các ngươi hãy về suy nghĩ thêm. Trẫm sẽ nghe các khanh một lần nữa.”
Sau khi bãi triều, Trưng Trắc kêu Trùm Lí lại, bảo dẫn đi thăm nhà sư Tát Đạt ở chùa Khải trên núi Thiên Thai.
Sáng ấy, Trắc cải trang làm một khách thương, còn Trùm Lí đóng giả làm người nhà, ngồi thuyền đi lên chùa Khải. Con thuyền giong buồm theo sông Hoàng, rồi xuôi xuống sông Thiếp, ghé vào bến chân núi Thiên Thai. Lâu lắm Trắc mới có một chuyến ung dung tự tại, không ai nhòm ngó. Trắc có thể tự do ngắm trời, ngắm đất, tự do thở hít không khí trong lành, tự do cười nói với ông Trùm và những người chân sào.
Trắc vẫn còn nhớ lần đầu tiên rời Mê Linh, ngồi thuyền đi thăm thú thành Ốc cùng Măng và đám bạn con nhà Lạc dân. Trắc vẫn nghe văng vẳng bên tai tiếng hát của đám chân sào. Trắc vẫn còn nhớ những câu ca mình tự bịa ra cho bạn bè cùng hát. Trắc nói với Trùm Lí:
“Ông Trùm này, lần đầu tiên ta đi thuyền trên sông Hoàng đến thăm thành Ốc, khi mới mười bốn mười lăm tuổi. Khi ấy tự ta còn bịa ra những câu hát để hát với đám chân sào, cảm giác sao mà thơ thới, sao mà sung sướng.”
Trùm Lí nhớ lại nghiệp cũ của mình, nói:
“Tâu Hoàng thượng, bịa ra lời hát và sưu tầm lời hát chính là nghề của Lí này.”
Dứt lời, Trùm Lí cất tiếng hát:
“Cánh cò bay lả
Lả cánh cò bay
Đàn trâu gặm cỏ
Cỏ ăn cả bầy
Thuyền xuôi sông Cả
Thuyền chở người đầy
Sào vung làm gió
Đẩy thuyền như bay…”
Trắc buột miệng reo to:
“Đó là lời hát ta bịa ra trong chuyến đi ấy đấy!”
Trùm Lí ngẩn người, mãi sau mới thốt lên lời:
“Lời hát của bệ hạ hay quá, Trùm Lí nghe đám chân sào hát một lượt là nhớ liền. Trùm Lí cứ nghĩ trí tuệ dân gian thật giầu có, thật tuyệt vời. Hoá ra, dân gian chỉ là nơi lưu giữ, truyền bá, chứ sáng tác là của một người. Ôi, tuyệt vời quá…”
Trắc bèn vỗ mạn thuyền hát vang. Trùm Lí cũng cất lời hát theo. Đám chân sào nghe thầy trò Trắc hát, liền nhập tâm, hoà vào thành dàn đồng ca. Tiếng hát loang rộng trên mặt sông.
Trùm Lí dẫn nhà vua lên chùa Khải, gặp chú tiểu bảo vào bẩm với hoà thượng trụ trì, có khách từ Mê Linh tới. Hoà thượng thấy nói có khách phương xa, bèn lật đật ra đón. Hoà thượng vừa nhìn thấy Trắc bèn sụp xuống vái dài, nói:
“Tâu nữ hoàng, người đến thăm nhà chùa không báo trước, kẻ tu hành không biết để nghênh đón, thật là đắc tội.”
Trắc cười:
“Nhà chùa có nhận thấy ta đến đây như một người bình thường, không hề có nghi trượng, vậy xin hoà thượng hãy tiếp ta như vẫn tiếp khách thập phương.”
Hoà thượng Tát Đạt lễ phép:
“Nhà vua từ ngày giành lại nước, hẳn công việc thật nhiều. Hôm nay đến thăm chùa, chắc có điều gì hệ trọng dạy bảo?”
Nhà vua lắc đầu, đáp:
“Chùa là nơi u tĩnh, là nơi để mọi người di dưỡng tâm linh. Ta suốt ngày lo việc nước, có mấy khi được lúc nào nhàn rỗi. Nay nhân có việc phải tới Liên Lâu, chợt nhớ hoà thượng, nên ghé thăm và vãn cảnh chùa. Sau tất cả những công việc bận rộn, căng thẳng, cảnh chùa tĩnh lặng khiến tâm hồn thư thả, nhẹ nhàng, cảm giác bụi trần được gột rửa, tầm mắt như được mở rộng.”
Hoà thượng khiêm nhường, đáp:
“Nhà vua quá khen. Kính cẩn mời người an toạ, chùa chúng tôi xin dâng trà ướp sen để người thưởng lãm.”
Nói rồi nhà sư sai chú tiểu bầy bàn, bắc ghế dưới tán cây bồ đề lớn, tự tay pha trà mời nhà vua. Nhà sư sai lấy bộ đồ pha trà làm bằng đất nung mầu gan gà, một chiếc ấm đất đun nước bằng chiếc bếp lò đốt than củi. Nhà sư vừa lau rửa bộ đồ trà một cách kĩ càng, vừa nói:
“Tâu bệ hạ, kẻ tu hành này vốn là vương tử của một quốc gia nhỏ dưới chân núi Hima, vì chán cuộc sống mưu mẹo, tranh đoạt mà bỏ nhà đi tu. Bần tăng đã chu du qua bên nước Hán, thấy vua tôi nhà họ lúc nào cũng rắp tâm mở rộng bờ cõi, mưu mô đô hộ các tộc người yếu đuối, gây nên bao cuộc chiến tranh, tàn sát không biết bao nhiêu sinh linh, xương chất thành núi, máu chẩy thành sông. Thần thấy Hàm Dương không phải là chốn dành cho kẻ tu hành, nên quay trở lại Thiên Thai, chỉ ở đây, việc tu hành mới có tiến triển. Tuy nhiên, ở vùng Hoa Hạ, thần có học được lối pha trà của người bản địa, đó là một lối ẩm thực đã được nâng lên thành nghệ thuật.”
Vua hỏi:
“Nhà sư phản đối chiến tranh?”
Sư Tát Đạt đáp:
“Chiến tranh dường như là sự nghiệp của các bậc quân vương. Họ dùng xương máu của nhân dân để vun đắp cho sự nghiệp của riêng mình.”
Vua Trắc lắc đầu:
“Ta không tán đồng ý kiến của nhà sư. Các bộ tộc Việt chúng ta vốn cần cù, yêu hoà bình, vua cùng cầy ruộng với dân, cùng ghé vai vác đất đắp đê ngăn lũ lụt. Chúng ta có phong tục, tập quán riêng. Chúng ta muốn sống như chúng ta hằng sống. Người phương Bắc cơn cớ gì chiếm đất của chúng ta, bắt dân chúng ta phải phục dịch, phải cống nạp? Chúng ta phát động chiến tranh là để giành lại những gì vốn của chúng ta mà bị cướp, cái đó gọi là chính nghĩa. Và chúng ta sắp phải tiến hành một cuộc chiến tranh để bảo vệ những gì mà chúng ta có. Đó là cuộc chiến tranh của lẽ phải.”
Sư Tát Đạt hiểu nỗi phẫn uất của nhà vua, nghĩ thầm rồi sẽ có không biết bao nhiêu sinh linh bị tiêu diệt. Tại sao thế giới không thể chung sống hoà bình? Tại sao các dân tộc không thể coi nhau như anh em? Quyền lực, mưu mô xảo quyệt, của cải vật chất nếu chúng trở thành chúa tể của loài người thì bể khổ mênh mông, tai hoạ sẽ không thể lường. Nhà sư bèn hỏi Trùm Lí:
“Lần này lên Thiên Thai, ông Trùm có muốn xem một quẻ không?”
Trùm Lí đáp:
“Trùm tôi theo hầu nhà vua lên thăm sư trụ trì, lên vãn cảnh chùa, để di dưỡng tinh thần. Trùm Lí tôi cũng suy ngẫm nhiều về các quẻ dịch, về sự linh diệu của chúng, nhưng vẫn thấy không tránh khỏi sự ngẫu nhiên. Làm sao những quẻ ấy lại chứa đựng được sự huyền vi của thời cuộc. Nếu cứ xem mà biết được mọi thứ thì chúng ta cần gì phải hành động, thì chúng ta sẽ trở thành những xác chết biết đi. Huyền cơ của vũ trụ thực ra cũng rất đơn giản, nó như nước vậy thôi, có thể rập lửa, có thể nhấn chìm vạn vật, ở bầu thì tròn, ở ống thì dài.”
Nhà sư cười:
“Tôi thấy ông Trùm có tư chất của một nhà tu hành.”
Trùm Lí ngẩn người:
“Không, tôi là một người có năng khiếu làm lời bài hát…”
Rồi ông Trùm quay sang nhà vua:
“Trình bệ hạ, đã đến giờ xuống núi rồi.”
Nhà vua lấy từ trong tay áo ra muột cuốn sách, đưa tặng sư Tát Đạt, rồi bái biệt. Nhà sư theo tiễn một đoạn dài mới quay trở lại, bước vào trai phòng, mở cuốn sách nhà vua vừa tặng. Hoá ra đó là một cuốn sách trắng, không có một chữ nào.
Vua rời núi Thiên Thai, ngoảnh lại thấy chùa Khải trên đỉnh non chìm trong lớp lớp sương giăng, chợt thấy một chút lưu luyến, một chút tiếc nuối.
Tướng quân Năng Tế được nhà vua cử giữ thành Liên Lâu, cảm thấy rõ tầm quan trọng của thành này, nằm sát ngay Lãng Bạc, án ngữ đường vào thành Ốc và Mê Linh, nên ngày đêm ra sức củng cố thành trì, tổ chức tập luyện phối hợp giữa binh sĩ và dân lính.
Nhà vua cải trang cùng Trùm Lí đi thăm chùa Khải, rồi bí mật vào Liên Lâu, khiến tướng quân Năng Tế không khỏi bất ngờ. Tuy nhiên ông vẫn tổ chức đón tiếp nhà vua đúng với nghi thức đón tiếp bậc quân vương. Nhà vua vốn coi trọng Năng Tế, không chỉ xưa ông là thầy dạy võ nghệ và tri thức quân sự cho mình mà vì Năng Tế thực sự là một vị tướng có tài, có tầm nhìn xa, trông rộng. Nhà vua nói:
“Ta lần này đích thân đến Liên Lâu, một là xem tướng quân tổ chức phòng ngự như thế nào, hai là muốn nghe tướng quân nói rõ thêm, làm sao để có thể đánh lâu dài với địch?”
Tướng quân Năng Tế nhìn Trùm Lí thăm dò. Xuất thân từ thầy dạy võ, tướng quân Năng Tế không thấy ưa ông trùm gánh hát, một thứ nghề mua vui, không mấy thiết thực. Vả lại, nếu xét về mặt công lao, sự gần gụi nhà vua thì thầy Năng Tế chắc chắn phải hơn Trùm Lí, vậy mà có vẻ nhà vua lại tin dùng Trùm Lí hơn. Tướng quân Năng Tế cũng không biết rằng ông mới làm mất lòng nhà vua, khi chê bai đội quân thuỷ do Thi Sách để lại. Năng Tế nói:
“Khải tấu hoàng thượng, binh pháp nói rằng, muốn đánh lâu dài thì phải có sức, ở đây có nghĩa là ta phải có đất hiểm, có quân tinh nhuệ, có dân binh đông, ta phải biến đất ta nơi nào cũng là sình lầy đối với quân địch, níu kéo chúng để chúng muốn tiến mà không tiến nổi, muốn lui mà lui không xong. Nếu theo tình báo mà ta nắm được, thì Mã Viện sẽ tiến vào Văn Lang theo cửa sông Lục Đầu, cái đích đến của họ Mã hiển nhiên là Mê Linh. Chúng ta có thể kìm giữ chúng ở những đâu. Theo thiển ý của tiểu tướng, đó là sông Bạch Đằng, đó là Liên Lâu, là thành Ốc. Trong ba điểm quan trọng ấy thì Liên Lâu ở vào thế yếu nhất.”
Nhà vua chăm chú lắng nghe. Thấy Năng Tế đột ngột dừng lại, nhà vua giục:
“Tướng quân nói tiếp đi!”
Năng Tế được nhà vua cổ vũ, bèn hăng hái nói tiếp:
“Thành Liên Lâu nằm sát hồ Lãng Bạc, có cảng rộng, thuyền lớn của thuỷ quân có thể tiến vào. Thành lại được xây dựng theo kiểu chiến thành của người Hán, vì thế họ quá thông thuộc. Nếu hải quân của họ Mã tiến vào được Lãng Bạc, thì thành Liên Lâu khó mà giữ được.”
Nhà vua khẽ nhíu mày. Nhưng Năng Tế không nhận ra, nói tiếp:
“Hải quân của chúng ta phần lớn dùng thuyền nan, nhẹ dễ cơ động, nhưng khó tác chiến ở qui mô lớn…”
Nhà vua ngắt lời Năng Tế:
“Vấn đề của cuộc chiến tranh tương lai là ta phải biết dùng tốt nhất những thứ mà ta có để đối phó với địch, dùng cái mạnh của ta đối phó với cái yếu của địch.”
Năng Tế vội đáp:
“Khải tấu bệ hạ, tiểu tướng cũng định nói như vậy.”
Nhà vua bèn chuyển qua chuyện khác.
 
XIII-
Đã cuối mùa thu, mà trời vẫn nóng hầm hập, như thiêu như đốt chẳng khác gì mùa hè. Mã vẫn còn nhớ buổi trưa hè hôm đó, cả bầu trời giống như một chảo lửa, từ tướng đến quân mồ hôi ướt sũng như tắm. Bất chợt trời tối sầm, mây đen ùn ùn kéo đến, mưa ập xuống như thể toàn bộ nước sông Hoàng mùa lũ dồn về. Ngay sau trận mưa, Lâu thuyền tướng quân đoàn Chí lăn ra chết, Mã vốn quen chỉ huy quân kị giờ phải è cổ gánh vác đội quân lâu thuyền.
Cuối thu, những chiếc lâu thuyền cuối cùng đã đóng xong, được hạ thuỷ ở Côn Minh hồ. Mã Viện ra sức đốc thúc các tướng lĩnh gấp rút luyện tập. Trước ngày xuất quân, có chuyến ngựa trạm từ kinh đô Hàm Dương tới, Viện nhận được thư nhà. Mã phu nhân viết:
“Kính thượng Mã quân nơi chiến trường Lĩnh Ngoại xa xôi. Từ ngày quân đi, thiếp tôi luống bao nhung nhớ, nay có chuyến ngựa trạm khoái tốc, viết ít dòng bầy tỏ nỗi lòng, cảm thương viên kị mã đầu bạc còn phải xông pha nơi chiến trận, bát cơm trộn với cát bụi, thiếu bàn tay của người nội trợ chăm xóc.”
“Mã quân ơi, người sinh ra những đứa con mà không một ngày chăm nuôi, chúng lớn lên chỉ biết có mẹ, dù được chăm bẵm yêu thương vẫn cảm thấy cô đơn. Giống như cái cây không được uốn nắn kịp thời, bây giờ khó vào khuôn phép. Hai thằng con nhà ta chẳng chịu học hành, suốt ngày lêu lổng, kéo bè cánh đánh nhau, vừa rồi bị quan tổng binh bắt bỏ ngục tối mười ngày, đánh hai mươi trượng.”
“Nhiều lúc thiếp tự hỏi, sao gia đình khác vợ chồng con cái đề huề, con nhà ta thì lúc nào cũng vắng bóng đàn ông? Quân thờ vua tận tuỵ như vậy vẫn chưa đủ sao? Bao giờ quân mới về đoàn tụ cùng thiếp?”
Mã đọc thư vợ, cảm thấy xấu hổ, vội giấu vào tay áo, nghĩ thầm, quả là nữ nhân nan hoá.
 
XIV-
Sau khi rời Liên Lâu, Trắc phái người triệu các tướng về thành Ốc họp bàn kế sách chống giặc. Vua nói với Trùm Lí:
“Trùm Lí này, trẫm thấy Thành Ốc sau khi được Nhị củng cố lại trở nên hết sức vững chắc, nó có thể trở thành điểm quyết chiến bảo đảm thắng lợi cho công cuộc bảo vệ Mê Linh, bảo vệ đất Văn Lang của chúng ta.”
Trùm Lí hiểu ý nhà vua. Từ thuở thiếu thời, Trắc đã rất coi trọng ông Trùm, đã xin với bà Thiện dùng ông Trùm như là một quân sư riêng của mình. Nhiệm vụ của ông Trùm là cung cấp thông tin, phân tích và đánh giá, để nhà vua có đủ tự tin đưa ra những quyết định. Trùm Lí thưa:
“Hoàng thượng rất sáng suốt. Địa thế Liên Lâu dễ cho quân địch triển khai kị binh và thuỷ binh, quân địch có thể dùng một lực lượng vừa phải vây hãm, còn đại quân đi vòng qua để tiến sâu vào nội địa. Thành Ốc Cổ Loa thì khác, là nơi hiểm địa, có hệ thống sông như chiến hào tự nhiên, ngăn bộ binh và kị binh, lại không cho phép triển khai một lực lượng lớn thuỷ binh, là nơi tiến có thể công , thoái có thể thủ.”
Nhà vua nói:
“Trùm Lí nói phải. Nhưng cuộc chiến sắp tới thành hay bại còn phải xem thế nước, còn phải xem lòng dân. Việc ấy ta trông vào ông Trùm, ông phải gắng sức.”
Ngày đầu tháng Chín năm 42, Trưng Trắc họp với các tướng ở thành Ốc. Vua dẫn mọi người lên đỉnh núi Thất Diệu, quan sát địa thế, ngẫu hứng đọc hai câu thơ:
“Non cao đồng rộng sông dài
Giữ truyền con cháu muôn mai lâu bền.”
Các tướng vỗ tay hoan hô, khen thơ của nhà vua vừa hay vừa có ý nghĩa. Trắc nói:
“Tình thế nước ta trước cuộc chiến tương lai thế nào, hẳn các ái khanh đã rõ. Quân Hán đã lấy lại Hợp Phố, những lực lượng chống Hán ở Nam Hải, Thương Ngô, ở Châu Nhai, Đạm Nhĩ đã bị đánh dẹp. Nước Văn Lang ta mới giành được độc lập, còn rất non trẻ, như ngọn măng mới mọc, chưa liên kết được với Tây Quốc, Nam Quốc. Đấy là thế nước. Còn quân và dân ta, tướng sĩ, vua tôi ta thế nào? Các khanh hãy nói rõ cho trẫm biết?”
Thánh Thiên thưa:
“Khải bẩm nhà vua, chúng ta gồm những đoàn nữ binh, quyết không để cho đám dị tộc chiếm đất ta, bắt chúng ta làm tôi tớ, làm đồ chơi. Vì thế quân dân một lòng, tướng sĩ một lòng, vua tôi một lòng. Chúng ta quyết đánh cho rạng danh đàn bà Văn Lang, cho bọn giặc phương Bắc không coi thường chúng ta được.”
Vua quay qua hỏi Trùm Lí tình hình tướng Đô Dương tổ chức quân dự bị và tích trử lương thảo ở miền Cư Phong ra sao. Trùm Lí tấu trình nhà vua và trình bầy để các tướng biết.
Sau khi kiểm tra lại mọi công việc liên quan nhà vua ban lệnh chuẩn bị chiến đấu.
Vua nói:
“Hỡi các tướng lĩnh, cùng toàn thể binh sĩ! Hỡi dân Lạc Việt, theo tin tức tình báo, Mã Viện đã xuất quân từ Hợp Phố, nay mai sẽ theo đường sông tiến vào Văn Lang, cuộc chiến đấu bảo vệ đất nước của chúng ta sắp sửa bắt đầu. Trẫm kêu gọi toàn thể quân và dân ta trăm người như một, thề chết bảo vệ Tổ Quốc, không chỉ cho chúng ta mà cho muôn đời con cháu. Nay trẫm giao nhiệm vụ cho Lê Chân tổ chức thuỷ binh đánh chặn quân Mã Viện ngay khi chúng vừa xâm phạm địa phận Giao Chỉ. Trẫm giao cho Thánh Thiên tổ chức nhiều đội quân nhỏ, đánh tỉa, đánh du kích, bám theo mà đánh cho quân chúng không được nghỉ ngơi, cho quân chúng lúc nào cũng mệt mỏi. Lê Chân và Thánh Thiên không được để cho chúng đến được Lãng Bạc trước mùa mưa. Trẫm lệnh cho Trưng Nhị trong bất kì tình huống nào cũng phải giữ được thành Ốc. Các tướng ở địa phương phải luôn giữ vững liên lạc với đại bản doanh Mê Linh, phải biết cách lấy yếu đánh mạnh, giữ dân giữ đất. Riêng đội quân của Đô Dương tiếp tục được lưu lại Cư Phong làm lực lượng hậu bị. Vì sự tồn vong của Văn Lang, vua tôi chúng ta sẽ cùng cắt máu ăn thề.”
 
XV-
Mùa đông năm 42, Mã Viện mở lễ tế cờ ở Hợp Phố, rồi kéo đại quân tiến về Văn Lang.
Do không thông thuộc địa hình, lại một mình thống lĩnh cả lục quân và thuỷ quân, nên Mã Viện buộc phải để hai đạo binh trên tựa vào nhau. Vì vậy tốc độ tiến binh khá chậm, mãi cuối mùa đông đạo quân bộ do đích thân Mã Viện chỉ huy men theo bờ biển, phá rừng làm đường mà đi mới đến được cửa sông Lục Đầu. Đội thuỷ binh gồm hai ngàn lâu thuyền do Lưu Long dẫn đầu nhiều ngày sau mới đến được cửa biển Lục đầu.
Chiến trường Giao Chỉ không giống chiến trường ở Long Tây, kị binh của Mã Viện có thể tung hoành. Từ cửa sông Lục Đầu lên cửa ngõ Liên Lâu, quân Viện phải đi giòng dã mất cả tháng trời. Cuối tháng chạp, đội quân của Viện mới đến được Lãng Bạc. Để tạo bất ngờ, dù đội lâu thuyền chưa tới kịp, Mã Viện vẫn cho một đội quân bao vây Liên Lâu, còn đại quân tiến về thành Ốc, với ý định giáng một đòn chết tươi, nhanh chóng thu phục Giao Chỉ.
Hành động của Mã Viện không nằm ngoài dự đoán của Trưng Trắc, cuộc tấn công thành Ốc của quân Hán bị đại quân Việt đánh một đòn nặng nề, tổn thất lớn, nếu tiếp tục giao chiến có nguy cơ hoàn toàn thất bại. Vì vậy, Viện bèn tổ chức nghi binh, rút quân về Lãng Bạc, chờ quân thuỷ do Lưu Long chỉ huy tới tiếp viện.
Đại bản doanh của Viện đóng trên một gò cao bên hồ Lãng Bạc, nằm giữa trùng điệp mấy vạn lều bạt của đám quân viễn chinh, giữa lúc Giao Chỉ vào hè, đột ngột nắng, đột ngột mưa, oi bức và ẩm ướt. Những con đường mà quân Viện vẫn đi, những cánh ruộng cạn, chỉ sau một trận mưa là ngập chìm trong nước, sau trận mưa, sáng ra trông thấy một vùng trắng xoá. Đám lính của Viện ngã ra ốm, y như đàn cừu bị bệnh dịch. Viên tướng thân trải trăm trận, chưa bao giờ gặp hoàn cảnh như thế này, trong lòng không khỏi run sợ.
Viện đóng quân ở Lãng Bạc, không lúc nào được yên. Những đội thuyền nan nhẹ của quân Việt ẩn hiện như thần, hàng ngày tấn công quân Viện, rồi biến đi không có dấu vết. Viện nhớ lại những trận ác chiến ở vùng Cổ Loa, bộ binh Hán bị đội tượng quân của Trưng Trắc đánh cho tơi tả. Kị binh vốn là sức mạnh, là mũi đột kích chủ yếu của Viện bị sa xuống các cánh ruộng lầy, chết sặc không ít.
Một buổi sáng, lính hầu vào đánh thức Mã dậy, nhưng Mã không sao đứng lên được, hai cái đầu gối sưng đỏ, đau nhức như có ngàn mũi kim đâm. Tên lính hầu trông thấy mặt chủ tướng nhăn nhúm đau đớn, vội chạy lại đưa hai tay xốc nách đỡ Mã. Nhưng Mã gạt đi, khuỵu xuống lại cố đứng lên. Mã nói:
“Không hiểu sao hai chân ta cứ như chân mượn, không đứng lên nổi?”
Tên hầu vội nói:
“Bẩm tướng quân, để tiểu nhân đi kêu đại phu tới xem bệnh cho người.”
Viện xua tay:
“Để đến mai coi xem sao. Hiện nay khắp quân doanh đều có người ốm, quan đại phu bận không mở mắt được, đừng làm phiền ông ta.”
Tên hầu nghe vậy không đi nữa, sửa sang gối đệm cho Mã nửa ngồi nửa nằm. Mã ngồi tựa vào mớ gối nhồi bông gạo, nhìn ra ngoài trời đầy mây, u ám. Mặt hồ Lãng Bạc xa xa, sương khói bốc lên cao, mịt mờ. Những con chim lông đen, lông trắng bay liệng, lúc ẩn lúc hiện, thi thoảng lại cất lên tiếng kêu thảm thiết. Những đêm khuya vắng, Mã vẫn nghe những tiếng chim lợn kêu eng éc như có người bị cắt tiết, thật rùng rợn.
Gần đây, cứ hễ đặt mình xuống là Mã lại nằm mơ, những giấc mơ không đầu không cuối, tỉnh dậy không nhớ được gì, chỉ thấy hoảng, toàn thân toát mồ hôi, như vừa tắm xong. Đêm qua, Mã mơ gặp bá phụ là Hà La. Mã sấn xổ bước tới hỏi: “Bá phụ, sao người ăn lộc vua Hán lại phản vua Hán?” Mã Hà La không nhận ra Viện, trừng mắt, đáp: “Mi là tên hậu bối nào cứt lộn lên đầu, biết gì mà cật vấn ta. Ta ăn lộc dân, thấy tên hôn quân hại dân thì muốn giúp dân, trừ khử mối hại cho dân, chứ đâu như mi nhắm mắt tôn thờ, trổ hết sức khuyển mã, giết người không ghê tay, tội lỗi chất cao như núi, rồi sau hối hận cũng không kịp.” Mã nghe bá phụ Hà La giọng điệu ngang ngược, tội chém đầu đến mười lần cũng đáng, nhưng không dám hé răng kể lại với ai vì sợ phạm tội khi quân.
Hôm sau, hai đầu gối Mã còn đau hơn, không sao đứng dậy nếu không có lính hầu xốc nách. Mã cho gọi quan đại phu đến thăm bệnh. Quan đại phu nhìn thấy hai đầu gối Mã xưng vù, đỏ lựng và nóng hầm hập, thì phán đó là bệnh phong thấp, do không khí oi bức ẩm ướt mà sinh ra, binh lính mắc rất nhiều. Viên quan đại phu thú thực, ở phương Bắc gã chưa hề gặp bệnh này, nên chưa biết chữa trị làm sao, bèn cắt cho Mã mấy thang thuốc uống bồi bổ sức khoẻ và giảm đau. Mã nghĩ thuỷ thổ vùng Lĩnh Ngoại không hợp với người phương Bắc, đã đành, nhưng bệnh tật thì vô cùng nguy hiểm, chẳng chừa ai, như Lâu thuyền tướng quân Đoàn Chí chỉ một trận ốm là lăn ra chết. Mã chưa bao giờ nghĩ đến cái chết, mà có nghĩ đến thì chỉ nghĩ đến cái chết ngoài sa trường, cái chết mà bất cứ một người làm tướng nào cũng lấy làm vinh hạnh đón nhận. Nay nếu chết bệnh, cái thân thể thối rữa dần, ròi bọ lúc nhúc thì thật kinh tởm. Đột nhiên Mã thấy sợ chết.
Đêm, không dám chợp mắt, Mã nghĩ loanh quanh, bỗng nhớ lại lần gặp Thái thương lệnh Lục An vừa ở Giao Chỉ về. Khi nói về các loại kì hoa dị thảo ở Lĩnh Ngoại, Lục An có kể về loại quả, gọi là quả ý dĩ chuyên chữa bệnh phong thấp cho các quan cai trị ở miền này. Mã liền tức tốc cho gọi quan đại phu vào trướng, lệnh cho y kiếm quả ý dĩ về cho Mã.
Quả nhiên như lời Lục An nói, Mã chỉ húp vài lưng cháo ý dĩ, hai cái đầu gối sưng vù như ủ ấm đã co ngót lại, không còn thấy đau đớn gì nữa.
Mã đóng quân ở Lãng Bạc, chờ đội quân thuỷ của Lưu Long tới, vừa lo vì bệnh tật, vì những trận tập kích nhỏ nhưng liên miên của quân Việt, lại lo nếu không tranh thủ được thời gian, mùa mưa đến thì rắc rối to. Viễn cảnh mùa mưa ập đến, nước dâng trắng cả một vùng rộng lớn, đội quan binh của Mã lấy gì mà ăn, thuốc gì mà chữa bệnh lam sơn chướng khí. Do vậy Mã cho họp các tướng sĩ, bàn kế sách đối phó của quân Việt.
Mã nói:
“Tướng dụng binh giỏi ở chỗ đánh nhanh, thắng nhanh. Chúng ta thất lợi ở thành Ốc vì không hiểu rõ quân địch, không hiểu rõ địa hình. Đại quân chúng ta rút về Lãng Bạc, chỉ là tạm thời, vẫn phải lấy đánh nhanh thắng nhanh làm phương châm, nếu càng kéo dài càng khó khăn. Đội lâu thuyền của Lưu Long đang mùa nước kiệt, khó mà đến kịp trước tháng tư, chúng ta không thể chờ, ta muốn sớm mở một trận quyết chiến.”
Viên phó tướng dâng kế:
“Thưa Phục Ba tướng quân, thế mạnh của quân Việt là quen thuỷ thổ, lại có đội tượng binh vô cùng lợi hại, kỵ binh phương Bắc không thể phá nổi nếu cơ động đánh vỗ mặt. Nhưng quân Việt lại không quen đánh trận địa, chúng ta có thể dùng kế dụ quân Trắc tới và nếu tìm được cách khống chế chỗ mạnh của voi, thì quân Hán có thể thủ thắng.”
Mã Viện như ngủ mê chợt tỉnh, bật cười lớn, kêu quân hầu bầy tiệc rượu.
 
XVI-
Sau khi đánh bật quân Mã Viện khỏi thành Ốc, giữ vững vùng đất Khê, do vậy bảo vệ được Mê Linh, các tướng sĩ Văn Lang hết sức phấn chấn. Tuy nhiên, với cương vị là tổng chỉ huy của cuộc kháng chiến, Trưng Trắc hiểu rằng, chiến tranh mới chỉ bắt đầu. Cuộc chiến sẽ còn rất khốc liệt, nhân lực vật lực sẽ tổ thất rất lớn, nền độc lập non trẻ đứng trước thử thách nghiêm trọng. Cho đến tận lúc này, Trắc vẫn nghĩ, liệu có cách nào tránh được cuộc chiến này mà bảo vệ được nền độc lập mới giành được không?
Khi vừa giành được tự chủ, Trắc cho vời Trùm Lí tới nói chuyện. Nhà vua nói, việc Văn Lang giành lại quyền tự chủ chắc chắn sẽ khiến vua Hán tức giận, sẽ tìm cách chiếm lại. Vua hỏi Trùm Lí thử nghĩ xem, liệu có cách nào tránh được chiến tranh mà vẫn giữ được độc lập, sống hoà hiếu với nhà Hán, với dân Hán.
Trùm Lí nói:
“Khi nhà Tần thống nhất Trung Quốc, đã liền tìm cách mở rộng bờ cõi lên phía bắc, về phía tây và về phía Nam. Nhà Tần diệt vong, các thế lực cát cứ nổi lên tranh giành đất đai, việc mở rộng bờ cõi của họ phải tạm dừng lại. Lưu Bang diệt được Hạng Vũ, lập nên nhà Hán, việc mở rộng bờ cõi lại càng được thúc đẩy. Nước Nam Việt ở Lĩnh Nam, thời Triệu Vương được mệnh danh Nam Cường, có quân hùng tướng mạnh đối đầu được với nhà Hán, vì thế nhà Hán mới dùng mưu để buộc Nam Việt Quốc phải thần phục, triều cống. Đến đời Triệu Hồ, vì quá sợ Hán, không có ý chí tự cường, thế và lực ngày càng suy yếu, cuối cùng Nam Việt Quốc bị tiêu diệt. Xem đó thì thấy, các vương triều phương Bắc, nếu không bị các thế lực nội bộ xâu xé, nếu ổn định thì thế nào cũng tìm cách bành trướng, mở rộng bờ cõi. Nếu chúng ta không có thế lực mạnh, thì không có cách nào bảo vệ được quyền tự chủ của mình.”
Sau trận đánh bại Mã Viện trước thành Ốc, Trắc lại nghĩ đến việc làm thế nào giữ được quyền tự chủ của Văn Lang mà vẫn tránh được chiến tranh. Liệu có thể hoà hoãn, nhận triều cống, theo đó Mã Viện bãi binh rút quân về Trường Sa?
Trắc hỏi ý Trưng Nhị, có cách gì vẹn toàn. Nhị đáp:
“Tâu bệ hạ, trận chiến thành Ốc của chúng ta mới chỉ đẩy lùi quân địch, chủ lực của Mã Viện và đội lâu thuyền của gã vẫn được bảo toàn, ý chí xâm lược của quân Hán chưa bị bẻ gẫy. Tham vọng của chúng vẫn còn nguyên vẹn. Vì vậy cuộc chiến sẽ còn tiếp diễn, chúng ta khó có thể tìm được cách chấm dứt chiến tranh theo như ta mong muốn, nếu không đánh thắng chúng.”
Trắc vẫn theo đuổi ý nghĩ riêng của mình:
“Nhưng ta không muốn chiến tranh, dân Lạc chúng ta yêu hoà bình, chiến tranh đã bắt họ hi sinh quá nhiều. Một xã hội chiến tranh là một xã hội dã man, sao loài người không thể sống văn minh hơn được?”
Trùm Lí nhìn nhà vua, cảm thông với tấm lòng nhân hậu của người. Ông Trùm có một cô con gái bị thất lạc, có lẽ tuổi chỉ lớn hơn Trắc một ít, vì thế ông Trùm đôi lúc nhìn nhà vua cứ như nhìn con gái mình, nghĩ thương Trắc như thương người con gái ruột của mình. Trùm Lí nói với nhà vua trẻ tuổi:
“Tâu hoàng thượng, thần xin vì nhà vua đi một chuyến vào trận giặc, làm một cuộc du thuyết xem sao, nếu không thuyết phục được Mã Viện lui quân thì cũng nắm được không ít thì nhiều nội tình của chúng.”
Trắc ngẫm nghĩ hồi lâu, cuối cùng đồng ý để Trùm Lí làm sứ giả sang trại quân của Mã Viện.
Trùm Lí cầm lá cờ xanh đi đến trước trại của họ Mã, xưng danh, xin vào yết kiến Mã Viện. Viên tướng cận vệ nói với Mã:
“Trình Phục Ba tướng quân, ta có nên bắt tên sứ giả của bọn Nam di giết đi không?”
Mã Viện nhìn tên tiểu tướng, nói:
“Chiến tranh không giết sứ giả. Cho y vào.”
Trùm Lí đàng hoàng bước vào trong trướng của Mã Viện. Viên tướng người phương Bắc dáng cao lớn, bệ vệ, nom chạc tuổi ngoài năm mươi, nhưng vẫn còn cường tráng. Mã hất đầu hỏi:
“Nhà ngươi sang xin cầu hàng sao?”
Trùm Lí lắc đầu:
“Không, tôi được vua nước Văn Lang cử sang để biện luận cùng tướng quân một số điều.”
Mã Viện cả cười:
“Ngươi nói vua ư? Nước Văn Lang nào thế?”
Trùm Lí bình tĩnh đáp:
“Nước Văn Lang có từ thời thượng cổ, biết cầy ruộng, trồng lúa, biết nhìn con trăng và xem con nước, đúc được trống đồng, đã lập nên giang sơn riêng, có luật lệ riêng, khác hẳn lề thói, luật lệ của phương Bắc.”
Mã Viện vốn là một viên tướng thảo nguyên, quen ỷ mạnh hiếp yếu, giống như bầy sói săn đuổi ăn thịt đàn cừu. Mã cười nhạt:
“Nước Văn Lang đã diệt vong từ thời Thục Phán, đất đai ấy, dân chúng ấy bây giờ là của Hán Đế, các ngươi phản loạn tội đáng chết trăm lần. Ta vâng lệnh Quang Vũ Đế qua đây hỏi tội các ngươi. Nếu biết điều, nộp giáo qui hàng, ta có thể dong cho tính mạng.”
Trùm Lí:
“Chúng tôi đại diện cho một dân tộc, đại diện của một nền văn hoá, chúng tôi quyết giữ gìn và bảo vệ bản sắc của mình.”
Mã Viện trố mắt nhìn Trùm Lí:
“Nhà ngươi ếch ngồi đáy giếng, không biết trời cao đất dầy là gì. Ta mở lượng khoan hồng, cho nhà ngươi sống thêm ít ngày, về nói với chủ ngươi rằng, dù là Văn Lang hay là gì gì nữa thì nhà Hán nhất định sẽ thôn tính.”
Trước khi rời khỏi trại của họ Mã, Trùm Lí nói:
“Mã Phục Ba tướng quân, ta nói cùng tướng quân với tư cách là một người dân Việt bình thường, không thế lực nào có thể khuất phục được chúng ta, nền văn hoá của chúng ta sẽ trường tồn.”
Mã Viện nhìn theo bóng vị sứ giả của Trưng Trắc, không khỏi có chút lo lắng, e sợ.
 
XVII-
Nữ vương nghe Trùm Lí thuật lại cuộc tiếp xúc với Mã Viện, hiểu rằng, không còn con đường nào khác là phải tiến hành cuộc chiến đấu đến cùng. Nhà vua nói:
“Nhà Hán nhất quyết xâm chiếm nước ta. Chúng ta chỉ có một con đường lựa chọn, chiến đấu bảo vệ nền độc lập non trẻ, thế hệ này chưa làm xong thì thế hệ sau, không được thoái chí, không được ngơi nghỉ.”
Mấy hôm sau, từ Liên Lâu, Đỗ Năng Tế cho người về thành Ốc bẩm báo với Trưng Vương một tin quân báo quan trọng. Viên gia tướng của thầy Năng Tế nói:
“Khải bẩm nhà vua, quân ta bám sát Mã Viện vừa bắt được hai người lính quê ở Phiên Ngung. Chúng khai, tình hình quân Mã đóng trên các ngọn đồi ven hồ Lãng Bạc đang lâm vào tình cảnh khốn khó, bệnh tật làm cho lính chết không thể đếm xuể, đêm nào cũng phải đưa ra ngoài chôn, nhưng để giữ bí mật với quân Việt nên họ Mã bắt phải trồng cỏ xanh lên trên.”
Trưng Trắc nửa tin nửa ngờ, truyền chỉ:
“Đây là một tin quan trọng, ngươi về nói lại với tướng Năng Tế phải giữ kín như bưng, cho do thám kiểm tra kĩ lại tin trên. Trẫm sẽ có lệnh sau.”
Ngay sau đó, Trắc cho bí mật chuyển đại bản doanh về gần Liên Lâu để sẵn sàng chớp thời cơ hành động. Tướng Năng Tế đến gặp nhà vua, nói:
“Tiểu tướng đã sai người dò la kĩ thì thấy đúng như lời hai tên lính Phiên Ngung đã khai. Thưa nữ vương, hiện nay đội lâu thuyền của Mã đang bị tướng Lê Chân chặn đánh quyết liệt, lại đang là mùa khô, nước cạn, thuyền lớn không ngược sông được. Nhân tình hình này, chúng ta có thể tổng công kích, tiêu diệt đội quân chủ lực của Mã, buộc chúng phải tháo lui.”
Thánh Thiên cũng ủng hộ tướng Năng Tế, nói:
“Chủ trương của ta là đánh lâu dài, nhưng khi có thời cơ, ta có thể thay đổi. Tiểu tướng cũng ủng hộ tổng công kích.”
Trắc vốn cũng đã suy nghĩ đến việc tổ chức đánh một đòn quyết định, vì thế mới cho chuyển đại bản doanh về gần Liên Lâu, tuy vậy tin tức tình báo vẫn chưa đầy đủ để bảo đảm cho Trắc hạ quyết tâm. Nhà Vua nói:
“Ta muốn chờ Trưng Nhị từ thành Ốc tới, sẽ bàn tiếp việc này. Tướng Năng Tế tiếp tục theo dõi tình hình địch, có động tĩnh gì phải báo ngay.”
Năm đó thời tiết biến đổi lạ thường. Ở Thục quận liên tục xẩy ra động đất, tạo nên những hồ nước lớn treo trên đỉnh trời. Sau đó là dư chấn phá vỡ đập, khiến nước đổ về hạ lưu tạo nên những đợt lũ kinh hoàng. Đang mùa đông mà nước sông Cái dâng cao, đem lại cơ may cho thuỷ quân của họ Mã. Tình hình buộc phải quyết định ngay. Nhà vua họp các tướng lĩnh bàn bạc. Tướng Năng Tế cung cấp thêm nhiều tin tức về đội quân Mã Viện đang chồng chất khó khăn vì bệnh dịch, vì thiếu lương thực. Thánh Thiên cũng chúng thực những tin đó là thật. Nhà vua nói:
“Nếu những tin tình báo đều là đúng, thì mệnh của tên tướng già họ Mã đã kiệt. Thời cơ đang đến, nếu ta không chớp lấy trước khi đội quân của Mã Viện hội sư với đội thuyền chiến của Lưu Long thì tình hình sẽ hết sức bất lợi. Trẫm muốn quyết định dốc toàn lực tập kích quân địch.”
Trưng Nhì can ngăn:
“Thưa nữ vương, bọn Hán nhiều mưu mẹo xảo quyệt. Liệu có thể đấy là không thành kế của chúng không?”
Trắc kiên quyết:
“Không có gì còn phải nghi ngờ nữa. Trận quyết chiến đã được quyết định!”
Ngay sau đó, Trắc cho làm công tác tổ chức, lập kế hoạch chiến đấu. Và vào một đêm tối trời, quân Việt chia nhiều đội, bí mật tiếp cận trại địch.
 haibatrung2
XVIII-
Đêm ấy mây đen đầy trời, trăng sao không có, cứ như bị bóng đêm nuốt hết vào bụng. Các trại lính của Mã im lìm như những nấm mồ khổng lồ, leo lét mấy ngọn đèn, từ xa nhìn thấy chấp chới như ma trơi. Mã Viện cùng viên phó tướng uống rượu trong trại.
Vào khoảng nửa đêm, thám báo đưa tin:
“Bẩm chủ tướng, giặc Trắc đã xuất quân.”
Mã ung dung nói:
“Chúng ta uống thêm một bát rượu nữa.”
Lính hầu rót rượu. Viện nhìn viên tướng tâm phúc, nói:
“Ta không ngờ việc đánh dẹp lần này lại khó đến vậy, bọn giặc Trắc xem ra không phải tầm thường. Nếu trận này chúng ta không thắng, ta sẽ quyết chết ở đây, ngươi nếu thoát khỏi cứ tâu với nhà vua, đổ hết tội cho viên tướng già, sức cùng lực kiệt này.”
Viên phó tướng của Mã, vội nói:
“Tướng quân bách chiến bách thắng, nhất định chúng ta sẽ thắng.”
Mã Viện buột mồm chửi:
“Má thằng Lưu Long, đoàn lâu thuyền của gã bị đánh chìm hết rồi sao, cho đến giờ vẫn chưa đến được Lãng Bạc?”
Lại có thám báo vào bẩm:
“Chủ tướng, quân Việt chia ra thành từng tốp nhỏ để áp sát trại ta.”
Mã chững lại giây lát rồi đập tan bát rượu. Viên tướng già bị bất ngờ. Lịch sử không biết sẽ ra sao nếu không xẩy ra sự việc sau đây. Đội quân của Trưng Trắc do mới được tập họp, những kỹ năng hợp đồng tác chiến chưa thành thạo, do đó các toán quân nhỏ đã lạc nhau.Trời sáng họ mới tập hợp lại được, yếu tố bất ngờ không còn nữa.
Trận huyết chiến bắt đầu.
Nhiều con voi của quân Việt bị sa xuống hầm do quân Hán được lệnh đào vào ban đêm sau đó phủ cỏ lên. Những con voi chiến vượt qua được cạm bẫy thì bị chặn lại bởi hàng ngàn hàng ngàn mũi tên được tẩm dầu, cháy ngùn ngụt lao tới. Giữa lúc đó Mã Viện được tin tiếp viện. Đoàn lâu thuyền của Lưu Long tuy bị tổn thất, nhưng do thuỷ quân Việt còn yếu, lực lượng mỏng, không thể cản được, đại bộ phận đã vào được Lãng Bạc.
Trận đánh đó Trưng Trắc bị tổn thất nặng, cuối cùng lọt vào vòng vây của họ Mã. Suốt trận chiến, đội quân cung thủ của Măng được nhà vua dùng như một lực lượng dự bị. Giờ đây thấy nhà vua ở vào thế nguy, Măng liền tiến lên, thưa với Trắc:
“Bẩm nhà vua, tiểu tướng xin đóng giả nữ vương dẫn đội quân cung nỏ của mình xông vào trại giặc liều chết một phen, nhân đó nhà vua phá vòng vây, rút về vùng Cấm Khê, tìm kế vẹn toàn.”
Trắc nói:
“Măng ơi! Xông thẳng vào trại giặc nguy hiểm lắm. Măng nên nhớ, bà Măng đang chờ cháu ở hương Hạ Đan.”
Măng nhớ lại những ngày thơ ấu cùng Trắc đi săn nhím trong rừng, đi tắm dưới suối, tha thiết nói:
“Măng đội ơn nhà vua từ nhỏ, bây giờ mới có dịp báo đền. Bà Măng ở dưới Hạ Đan, nếu Măng có mệnh hệ nào, nhất định dân Hạ đan sẽ không bao giờ bỏ rơi bà.”
Trắc buộc phải đồng ý cho Măng đóng giả chủ tướng dẫn quân xông vào trại giặc. Trắc ban cho Măng một con voi trắng, ban cho Măng một bộ áo bào mầu đỏ, cờ tiết chế, dặn:
“Măng nhớ nhé, chủ yếu là để đánh lừa địch. Khi thấy chúng bị lừa rồi thì tìm cách thoát ra ngay, không được chết một cách vô ích, cuộc kháng chiến giờ mới bắt đầu, nghe không!”
Măng hứa với Trắc sẽ trở về. Trắc nhìn vào đôi mắt Măng, hiểu rằng chàng trai này sẵn sàng chết vì mình, bất giác hai giọt nước mắt lăn dài. Ngay đêm, Trắc đã bí mật bố trí lực lượng chủ chốt, tìm cách lui về phía thành Ốc. Bề ngoài vẫn giữ vẻ như cũ, sẵn sàng một trận quyết chiến.
Sáng sớm hôm sau, Măng cho quân lính đem hết trống đồng ra đánh, làm rung động cả một vùng trời, sau đó leo lên bành voi xông thẳng vào trại Mã Viện. Những ngày ở đất Lão lập công xưởng, chế cung nỏ, luyện tập cùng binh sĩ, Măng đã học cưỡi voi, nên điều khiển hết sức thành thạo.
Sau khi có tiếp viện, đội quân của Mã hình thành thế bao vây quân Việt. Họ Mã tin rằng cuộc chiến sẽ mau chóng kết thúc. Buổi sáng bất ngờ nghe tiếng trống đồng thúc vang trời, Viện trèo lên chòi quan sát, thấy từ trong trại Việt có một đội voi chiến tiến ra. Nhìn kĩ thì thấy ngọn cờ soái treo chữ Trắc. Viện nói với Lưu Long:
“Lưu tướng quân, chuẩn bị các chiến thuyền nhẹ để đuổi theo quân phản loạn. Chúng ta đánh trận này là trận cuối cùng.”
Nói rồi, Viện mặc giáp lên ngựa, cùng tả hữu bầy trận nghênh chiến. Họ Mã nhìn thấy phía sau đoàn voi của quân Việt, bụi đất mù trời, đoán rằng quân Việt dốc toàn lực đánh một trận sống mái, bèn ra lệnh mở đường cho quân Việt tiến vào. Viện cười hả hả, nói:
“Lưu tướng quân xem ta bắt sống giặc Trắc nhé.”
Nhưng rồi họ Mã vội nín bặt, khi nhận ra phía sau đội voi chiến chỉ có một ít binh sĩ, kéo theo vô số cành cây để tạo nên màn bụi đánh lừa quân của Viện.
Viện vội quay lại Lưu Long, nói:
“Bọn giặc lừa ta để chuồn rồi, cho đuổi theo gấp.”
Nhưng họ Mã không thể rảnh tay điều binh. Đoàn voi chiến của Măng đã xông thẳng vào trận địa của quân Hán, quyết đánh lấy chết. Măng huơ gươm thét lớn:
“Bớ giặc Mã Viện hãy mau ra đây chịu chết!”
Mã Viện tức muốn nổ con ngươi, nhưng vốn đã dầy dạn chiến trận, gã không hề cuống. Mã nói với một viên tuỳ tướng:
“Dụ chúng vào sâu, rồi bắt sống.”
Măng nhận ra viên tướng già, bèn lệnh đội cung nỏ nhằm vào gã mà bắn. Tiếng dây nỏ, dây cung bật mạnh, hàng trăm ngàn mũi tên lao thẳng vào đám đông đang bu quanh Mã Viện. Nhiều đứa bị trúng tên rú lên thảm thiết, nhưng họ Mã không hề hấn gì, một rừng mộc đã giơ lên che đỡ cho gã.
Cuộc chiến không cân sức diễn ra sau đó, khiến viên tướng già tán đởm, kinh hồn. Khắp thân thể Măng bị giáo đâm, chết rồi vẫn sừng sững trên lưng voi, không chịu ngã.
Đội quân của Trắc rút về thành Ốc, hợp với đội quân giữ thành của Nhị, tổ chức chống đỡ. Mã Viện có thêm thuỷ quân, thừa cơ đuổi rát tới, bao vây, gây sức ép rất lớn lên đội quân Việt giữ thành.
Mùa xuân năm 43, Mã Viện tổ chức tổng công kích thành Ốc, quân của Trắc và Nhị không chống đỡ nổi phải lui về cửa sông Hát. Ngày 6 tháng 2 năm 43 xẩy ra cuộc huyết chiến trên bờ sông Hát. Đội quân dự bị của Đô Dương từ Cư Phong kéo ra nhưng không hợp nhất được với đội binh của Trưng Vương. Binh lính hy sinh gần hết, Trắc và Nhì chỉ còn một ít tuỳ tùng, cuối cùng bị đẩy lui về phía bờ sông.
Trắc biết, với lực lượng còn lại ít ỏi khó mà chống nổi đội quân của Mã Viện, bèn cho gọi cô bé Chấm và Trùm Lí lại, dặn dò:
“Trùm Lí này, ta giao con bé Chấm này cho nhà ngươi, ngươi phải đưa Chấm vào Cư Phong, gặp cho được Đô Dương, giúp tổ chức lực lượng chiến đấu.”
Chấm gặp Trùm Lí trong lần ông xuống thăm Nhài ở gánh hát, thấy Chấm thông minh, bèn mang về dạy chữ, rồi cho theo hầu Trắc và Nhị. Thâm tâm, Trùm Lí không muốn rời xa Trắc và Nhị, ông sẵn sàng cùng sống chết với nhà vua. Nhưng nhà vua đã quyết. Nhà vua nói:
“Cuộc chiến đấu của chúng ta còn dài, nhân lúc quân địch còn đang ở xa, Trùm Lí hãy làm theo lệnh của trẫm, đưa Chấm đi ngay, còn kịp.”
Trùm Lí không còn cách nào khác, đành phải vâng lời Trắc.
Có một điều bí mật mà Trùm Lí không biết, rằng Chấm chính là con gái ruột của ông.
Quân Hán đuổi theo đến nơi, thấy quân của Trắc và Nhị còn ít, hô nhau tìm cách bắt sống dâng Mã Viện. Nhưng nữ vương giục voi quay đầu lại, rút bó tên cuối cùng nhằm bắn vào quân Hán. Sau đó hai bà cưỡi voi chầm chậm đi xuống giòng sông. Một lát sau trên bầu trời sông Hát, hiện lên hai áng mây hồng, bay về phía núi Ba Sơn. Đám quân Hán sợ hãi vội phục xuống vái lạy.
 
ĐOẠN KẾT
Môn làm theo chỉ thị của ông Trùm, tiếp tục ở lại Trường Sa, chứ không tìm cách nhập vào đội quân của Mã Viện trở lại Văn Lang. Khi được tin Trắc và Nhị hoá ở cửa sông Hát, Môn bí mật cho lập miếu thờ nhà vua ở hồ Động Đình, những miếu thờ đó còn tồn tại đến ngày nay.
Mã Viện sau đó còn phải mất mấy năm nữa đối phó với Đô Dương ở Cư Phong. Khi Mã kéo quân trở về Hàm Dương, điểm lại thấy tướng sĩ chết trận mất quá nửa.
Riêng Mã ngoài việc thu nhiều trống đồng đúc ngựa dâng Hán Quang Vũ, còn riêng mang theo về tư dinh nhiều xe vàng bạc châu báu, và nhiều xe chở quả ý dĩ. Các quan lớn trong triều, trông chờ họ Mã phân chia bớt quả thực, nhưng Mã không chia vì thế sinh lòng đố kị, ganh ghét.
Vài năm sau, có loạn Ngũ Kê, Viện lại được Hán đế phái đi đánh dẹp. Vì ghét Viện cậy công, các cận thần rèm pha với vua, tung tin Viện có dã tâm mưu phản. Vua Hán giận lắm, định bắt về trị tội, nhưng Mã ốm chết ngay ngoài chiến địa. Gia nhân họ Mã sợ, không dám đưa về chôn trong nghĩa trang gia đình. Xác Viện bị táng nơi đèo heo hút gió, lạnh lẽo hương khói.
 
Ngày 12/6/2009 (ngày 20/5 âm lịch)
H.P.P
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

 
Quảng cáo
thietkewebuytin01azsolutionsweb24banner12
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 2
Trong ngày: 487
Trong tuần: 1076
Lượt truy cập: 182296
VĂN NGHỆ NGHĨA LĨNH
- Chủ nhiệm: Nhà thơ BÙI VIỆT PHƯƠNG - 0932 209 388
- Ban Biên tập: (Email: vanphutho25@gmail.com)
- Phó trưởng Ban: Nhà văn ĐỖ NGUYÊN THƯƠNG - 0912 383 207
- Nhà văn, nhà báo: NGUYỄN XUÂN HÙNG - 0912 184 021  
- Nhà thơ VŨ THỊ THANH THỦY - 0983 445 941
 
BẢN QUYỀN THUỘC CHI HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM TỈNH PHÚ THỌ
- Chịu trách nhiệm Xuất bản: Nhà thơ NGUYỄN NGỌC TUNG - Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ.
- Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà thơ BÙI VIỆT PHƯƠNG - Chủ nhiệm Website Văn nghệ Nghĩa Lĩnh.
- QĐ thành lập Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ của Hội Nhà văn Việt Nam số 132/QĐ-HNV Ngày 24/9/2025.
- QĐ lập Website "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ số 01/QĐ-CH ngày 11/10/2025.