THƯ GIÃN
Điện thoại: 0913269931 - 0964131807 - Email: vanphutho25@gmail.com
banem.tinh
Chào mừng bạn đã đến trang Điện tử "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" - Diễn đàn Văn học - Nghệ thuật của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ!

TRẮC (IV-XII)

Hà Phạm Phú

TRẮC

IV-
Thấm thoắt thế mà lại mùa xuân, tuyết bắt đầu tan. Những cánh đồng cỏ dần xanh lên miên man, dẫn dắt hàng đàn dê cừu của Viện, chăm bẵm nuôi nấng chúng dần béo quay. Hôm ấy Viện còn đang ngồi trong lều thì từ phía đông vang lên tiếng vó ngựa. Viện hỏi Thiết:
“Mày nghe xem, có đông người không?”
Thiết áp tai xuống đất, một lát sau đáp:
“Khoảng ba bốn chục người, tiếng vó ngựa đều đặn, bọn người đang đi về phía chúng ta, xem ra không có ý ác…”
Viện bảo:
“Vậy thì chúng ta sẽ đón họ như khách, nhưng cũng phải cẩn thận. Dự phòng không bao giờ thừa.”
Khoảng hút tàn tẩu thuốc, thì đám kị sĩ đã xuất hiện trong tầm mắt của Viện. Thiết nói:
“Thưa Đốc quân, những người đó là quan quân nhà Tân.”
Viện hồ nghi:
“Quan quân nhà Tân tìm đến chúng ta để làm gì nhỉ?”
Thiết phán đoán:
“Tiểu nhân cho rằng, họ đến mời Đốc quân ra làm việc. Hiện nhà Tân đang gặp nhiều khó khăn, muốn mời người tài ra giúp rập.”
Viện im lặng, trán khẽ nhíu lại.
Đám kị sĩ đến trước nhà lều của Viện thì dừng ngựa. Cả bọn xuống ngựa, sửa lại y phục rồi tiến về phía Viện. Trong đám quan quân nhà Tân, Viện nhận ra một người quen, vốn cùng quê với Viện là Nguyên Thiệp. Viện tiến lên một bước, cúi đầu vái chào. Đám quan quân nhà Tân đáp lại một cách cung kính.
Nguyên Thiệp nói:
“Chào quan Đốc bưu. Tại hạ hân hạnh được giới thiệu, đại nhân đây là Hoàng thúc Vương Lâm.”
Vương Lâm có tướng võ, đôi lông mày rậm che kín mắt, vẻ là một người cơ mưu. Lâm cúi thấp đầu vái chào Viện, miệng cười thật tươi:
“Mã Đốc bưu lâu nay vẫn mạnh giỏi?”
Viện nói cảm ơn Hoàng thúc, kính rước quan quân vào lều và kêu gia nhân mang rượu sữa dê đãi khách. Khi chủ khách đã an toạ, tuần rượu đầu đã qua, Viện nhẹ nhàng cất lời:
“Thảo dân xin rửa tai lắng nghe Hoàng thúc.”
Vương Lâm nói:
“Triều Hán kể từ Ai Đế, Bình Đế đến Nhụ Tử đã mục ruỗng, thối nát khiến dân chúng Cửu Châu quằn quại như con giun bị xéo. Huynh trưởng ta vì nghĩa lớn, phế truất Nhụ Tử, thế Thiên hành đạo, lập nên triều Tân, mưa móc nhuần thấm trăm họ. Để xây dựng cơ nghiệp nhà Tân vững mạnh, Hoàng đế mở rộng vòng tay, chiêu mộ anh tài. Khắp miền Tây này, ta thấy Nguyên Thiệp và Mã Đốc bưu là những bậc anh tài kiệt hiệt, nên đã tiến cử lên Hoàng thượng. Hoàng thượng đã ưng thuận tiến cử của ta, phong cho Nguyên Thiệp làm Thái thú Trấn Mậu và Mã Viện làm Thái thú Tân Thành.”
Viện sụp lạy:
“Xin đội ơn Hoàng thượng! Việc thật quá đột ngột, cúi xin Hoàng thúc gia ân, cho phép tiểu nhân ít ngày lo liệu việc nhà.”
Vương Lâm đồng ý, kéo bộ sậu rời khỏi Long Hán. Nguyên Thiệp xin lưu lại chơi với Mã Viện.
Chiều hôm ấy Viện và Thiệp chỉ ngồi uống rượu, ngoài lều bầu trời thảo nguyên trong veo và xanh ngăn ngắt. Viện nói:
“Không đâu tự do bằng thảo nguyên, chim ưng tha hồ bay lượn bắt mồi, dê cừu thi nhau lớn lên, lang sói thoả thích ăn thịt, con người ở nơi này có thể thoả trí bình sinh.”
Thiệp nghĩ Viện từ lâu xa cách thế giới cung đình nên nhiễm thói hoang dã, bèn lựa lời;
“Thái thú sống lâu năm nơi thảo nguyên hoang dã nên thấy thứ tự do ấy là trân quí, còn người ở kinh thành lại thấy được bắt tự do của muôn người phải phục tùng ý chí của một người mới là cái đích ngàn đời theo đuổi.”
Viện gật gù có vẻ tán đồng Thiệp, nhưng vẫn không dứt bỏ nổi giòng cảm nghĩ đang chi phối mình:
“Cái tự do ở thảo nguyên cũng là cái tự do được chết: giao hợp xong rồi chết, ăn no rồi chết, đang vui vẻ rồi chết, đang đói khát rồi chết, đang bay lượn rồi ngã xuống chết… Trăm ngàn kiểu chết, nhưng là chết tự nhiên, không bầy đặt bố trí.”
Thiệp không khỏi bất ngờ, bèn hỏi:
“Thái thú nghĩ như vậy thật sao?”
Rượu uống đã khá nhiều, Viện giọng ngất ngư:
“Cái chết của Bình Đế chẳng phải là cái chết đau đớn sao? Cái chết từ từ của nhà Hán chẳng là cái chết không muốn sao? Vị hoàng đế nào lúc lên ngôi chẳng muốn triều đại của mình bền vững muôn đời, nhưng chẳng triều đại nào đứng vững mãi được. Ngay như triều Tân, chắc gì đã bền được trăm năm.”
Thiệp cũng ngà ngà say, nhưng vẫn đủ nhận ra những lời lẽ phạm thượng có thể khiến mình mất đầu. Thiệp nói:
“Thái thú ơi, tai vách mạch rừng, chúng ta vừa mới cùng nhau quì lạy tạ ơn hoàng đế ban chức.”
Viện ngật ngưỡng:
“Thì ta xin trả lại hoàng đế…”
Thiệp:
“E rằng chúng ta rơi đầu trước khi xin trả lại chức Thái thú cho hoàng đế đấy.”
Viện:
“Trong trường hợp này, cái chết của chúng ta sẽ là cái chết tự nhiên, ha ha, uống đi.”
Thiệp say hẳn rồi, gào lên:
“Nào uống, uống.”
Hôm sau, Viện dẫn Thiệp đi thăm đàn gia súc của mình. Thiệp luôn tròn xoe mắt vì thấy sao mà Viện có nhiều dê cừu đến thế, muốn đếm cũng không đếm xuể, chúng tụ lại, tản ra biến động như đám mây trên trời. Thiệp trỏ những túp lều của người Khương, hỏi Viện:
“Dân Rợ này theo Viện là làm sao? Chúng là nô lệ à?”
Viện lắc đầu đáp:
“Chúng tự nguyện đấy. Nhờ chúng mà đệ học được lời ăn tiếng nói, sống chung với họ mà không cảm thấy ghê tởm. Chúng tự nguyện bởi đệ che chở chúng khỏi bị những nhóm người mạnh hơn bắt nạt.”
Nguyên Thiệp nghe Viện nói thì thật sự kinh ngạc, nhưng không phục. Dân man ri mọi rợ thì chỉ đáng làm nô lệ mà thôi.
Nguyên Thiệp không muốn nói thêm về chuyện này nữa, e rằng hai người sẽ cãi nhau. Thiệp chuyển sang chuyện khác:
“Một đạo sĩ quen biết ở Trấn Mậu xem thiên văn, nói với Thiệp rằng, Tây An có sao Vượng, sao Hưng và sao Đế tụ về, đó là điềm lành cho nhà Tân mới dựng, vả lại tam huynh của Thái thú đã nhận chức ở Tăng Sơn, vậy quân còn chần chờ gì nữa?”
Cuối cùng, Viện đáp:
“Đệ luyến tiếc đàn dê cừu, luyến tiếc khí chất đất thảo nguyên, nhưng xin nghe Nguyên Thiệp. Đệ cũng xin nói trước, con ngựa tốt phải kị sĩ tài mới cưỡi nổi, trong thời buổi hỗn mang, chúng ta không thể cứ khư khư ôm thờ một bóng.”
 
V-
Một ngày Thu năm 25, đầy trời chim nhạn từ miền bắc bay về phương Nam tránh rét. Vào cái năm Mã Viện được Vương Mãng vời ra, phong cho làm Thái thú Tân Thành, thì Trắc vừa lên mười tuổi.
Năm đó thầy võ Tế được bà Thiện cho đón về dạy Trắc và Nhì. Bà Thiện cũng nhận lời với Trắc, cho Măng cùng theo học.
Khác với những đứa trẻ con nhà dân thường, lên mười tuổi Trắc đã  đọc thông viết thạo. Tất cả những cuốn sách mà cha cô lựa cho, cô đều đọc hết. Năng Tế là bạn của Trùm Lí, có một kho truyện dân gian. Để tránh nhàm chán vì luyện võ, thầy Tế thi thoảng lại kể chuyện cho Trắc, Nhì và Măng nghe.
Một hôm thầy Tế kể cho trò nghe chuyện ông Thuỷ, ông Sơn đánh nhau để tranh một mị nương, tranh kế vị vua Hùng.
“Vua hùng nói với ông Sơn và ông Thuỷ- Thầy Tế bắt đầu câu chuyện- thuở trước sống như thú rừng, người nữ thích ai thì chọn người ấy, gọi đến ngủ, nếu không thích thì đuổi, chọn người khác, thành thử đứa con không biết cha mình là ai, chỉ biết có mẹ.”
Nhì tò mò:
“Thưa thầy, sao bây giờ không còn tục đó?”
Thầy Tế:
“Còn, ở ta, nhiều nơi vẫn còn. Vì thế Tích Quang mới ra sức bắt dân ta bỏ tục ấy, bắt phải mai mối cưới hỏi. Thật rắc rối, người nghèo thì lấy tiền đâu?”
Trắc thì quan tâm đến kết cục câu chuyện, nên giục:
“Thầy kể tiếp đi ạ.”
Thầy Tế gật đầu, tiếp tục câu chuyện:
“Vua Hùng nói, nước Văn Lang ta truyền từ đời Hùng này sang đời Hùng khác, lối sống cũng truyền theo thế mãi thành ra cổ hủ, đã đến lúc cần phải thay đổi. Ngày trước con gái vua kén chồng, cha mẹ theo thế mà tác thành, nay thì vua sẽ kén rể cho con gái.”
Trắc nghe thầy Tế nói vậy thì không nhịn được:
“Thầy ơi, thế thì có khác gì Tích Quang.”
Thầy Tế không trả lời vào câu hỏi của Trắc, kể tiếp:
“Ông Sơn và ông Thuỷ đều là người tài, đều có thể kế vị vua. Vua thích ông Sơn hơn, nhưng lại không muốn làm mếch lòng ông Thuỷ. Vậy nên vua nói, hai tráng sĩ là người tài giỏi vua cha đều quí trọng, vua cha không biết chọn ai cho con gái mình. Để cho công bằng, vua bầy ra cách thi tài, hẹn vào giữa tuần trăng, các tráng sĩ phải đem đồ sính lễ gồm voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao đến, ai đem đến trước người ấy sẽ được cưới con gái vua làm vợ.”
Trắc ngúc ngắc đầu hỏi thầy:
“Như thế mị nương không có quyền chọn chồng cho mình. Thưa thầy, con không thích vua Hùng làm như thế. Con thích để cho mị nương tự chọn cơ.”
Nhì nói chen vào:
“Em thì sẽ nghe cha.”
Măng không tham gia câu chuyện với chị em Trắc, chỉ ngồi nghe, nhưng trong lòng nẩy ra bao câu hỏi. Không biết mai đây Trắc sẽ chọn ai làm chồng? Nếu đi hỏi vợ thì Măng lấy gì làm đồ sính lễ?
Thầy Tế nhìn học trò, cười:
“Trắc là người cứng cỏi, nhưng người ta sinh ra ở đời đều phải chịu sai khiến của bề trên. Nhì rất ngoan, là người hiếu thảo.”
Rồi thầy Tế quay qua hỏi Măng:
“Trò Măng nghĩ gì về chuyện kể vừa rồi?”
Măng khoanh tay, thưa:
“Thưa thầy, trò nghĩ, nhà vua nên để cho mị nương gặp cả ông Sơn, ông Thuỷ. Mị nương thích ai thì vua cho người ấy làm lễ hỏi cưới.”
Trắc cười:
“Thật đúng ý Trắc, hoan hô.”
Nhị im lặng phân vân.
Thầy Tế nói:
“Thầy để cho các trò quá tự do rồi, thôi trật tự trở lại.”
Trắc nghe thầy Tế nói vậy, không hài lòng, nhưng nể thầy không cãi, quay qua bắt gặp cái nhìn đồng tình của Măng. Trắc nghĩ, mình sẽ thay đổi lại, mình sẽ cho người đàn bà được chọn người đàn ông mình thích. Thầy Tế nhìn nét mặt Trắc thì biết, Trắc không đồng ý với thầy, nhưng không giận. Thầy bảo, cho các trò ra vườn hoa chơi.
Hai cô bé cùng Măng chạy ào ra ngoài, không biết trong nhà sắp xẩy ra một chuyện nghiêm trọng, sẽ ảnh hưởng đến cả cuộc đời mình.
 
Trong phòng nghỉ tại tư dinh của Lạc tướng, thầy thuốc đang bắt mạch cho ông. Bà Thiện túc trực ở bên. Nét mặt bà Thiện đầy lo lắng. Một lúc sau thầy thuốc đứng dậy, bước ra ngoài. Bà Thiện bước ra theo.
Thầy thuốc nói:
“Phủ tạng của Lạc tướng đã bị hỏng hết. Không có phương thuốc nào chữa trị được nữa. Cúi xin bà tha tội. Mong bà giữ gìn quí thể. Tôi xin cáo từ.”
Bà Thiện bật khóc. Một lúc sau, bà lau khô nước mắt, vén màn bước vào bên Lạc tướng. Gương mặt của Lạc tướng tái xanh, vô cùng mệt mỏi. Tuy vậy thần trí ông vẫn giữ được tỉnh táo. Ông hỏi:
“Thầy thuốc nói sao?”
Bà Thiện cố lấy giọng bình thường:
“Thầy thuốc bảo, chỉ cần Lạc tướng tĩnh dưỡng một thời gian sẽ khỏi.”
Lạc tướng làm ra vẻ tin lời bà, ân cần:
“Bà ngồi xuống đây, để tôi nói với bà một chuyện. Mà này, bà gọi các con vào cho chúng cùng nghe.”
Bà Thiện quay lại bảo người hầu ra gọi Trắc và Nhì vào. Ba mẹ con đứng quây lấy Lạc tướng. Lạc tướng chậm rãi nói:
“Cách đây ba năm cũng vào mùa xuân, bà còn nhớ không?”
Bà Thiện gật đầu đáp:
“Nhớ, cách đây ba năm trong cuộc đấu võ ở trị sở Liên Lâu, ông đã dùng một miếng võ liên hoàn đá gục viên võ quan người Hán.”
Lạc tướng tiếp lời:
“Bà nhớ đúng rồi. Kể tiếp đi, kể cho Trắc với Nhì biết.”
Bà Thiện lo lắng, chưa hiểu chồng định nói gì, kể tiếp:
“Thái thú Tích Quang vỗ tay khen và ban cho ông một chung Ngự tửu.”
Lạc tướng gật đầu, bảo phải, rồi tiếp:
“Đó là một chung rượu, nhưng không phải là rượu của vua ban mà là một chung rượu thuốc độc. Thứ thuốc độc bỏ trong rượu ấy không mùi không mầu không vị, uống xong ba năm sau mới phát tác. Thứ thuốc độc đó không thuốc nào chữa được.”
Nhì hỏi:
“Làm sao cha biết?”
Trắc lau nước mắt, phẫn uất:
“Có phải Tích Quang nói cho cha biết không?”
Lạc tướng bình tĩnh kể tiếp:
“Mùa xuân năm sau, Tích Quang mời ta cùng uống rượu. Ông ta rót một li rượu đẩy đến trước mặt ta rồi nói, đó là thứ rượu quí được nấu bằng lúa mạch trồng trên cao nguyên đất vàng, được vùi dưới tuyết dầy nửa năm, rồi được chôn dưới đất mười năm. Đó là rượu thời gian. Uống rượu này xong sẽ hiểu, thời gian sẽ làm thay đổi mọi thứ, có thể mở ra một cái này nhưng lại kết thúc một cái khác. Tích Quang nói, rằng ông ta khâm phục cái chí lớn của ta. Mùa xuân vừa rồi Tích Quang lại mời ta uống rượu, lần này gã nói, chén rượu gã ban cho ta năm xưa là chén rượu độc. Ta chỉ còn có một năm để thực hiện cái chí lớn mà ta nung nấu. Rồi gã ngạo cười ta.”
Bà Thiện hiểu ra, giọng phẫn uất:
“Thật là thâm độc.”
Lạc tướng cầm tay vợ:
“Giờ tay ta không cầm nổi thanh gươm. Một năm đối với đời người là ngắn, nhưng đối với người sắp chết thì lại là dài, còn đủ để làm được việc lớn.”
Lạc tướng rút từ dưới gối ra một tấm lụa, bảo Trắc lại gần, đưa cho cô, nói:
“Con hãy mở ra!”
Trắc trang nghiêm mở tấm lụa.
Bà Thiện khẽ kêu lên khi nhìn thấy chữ Hùng và những hàng chữ dầy đặc viết trên nền lụa vàng óng.
Thuốc độc trong rượu của Tích Quang ngấm vào phủ tạng Lạc tướng Mê Linh, tiêu hao sức lực của ông, giờ ông như ngọn nến sắp tàn. Ông gắng sức nói với bà:
“Tôi đi rồi, bà phải thay tôi, gánh vác sơn hà, phải chăm sóc Trắc và Nhì để chúng thay tôi, thay bà khôi phục giang san nhà Hùng.”
Dứt lời, Lạc tướng Mê Linh nhắm mắt. Hồn ông lìa khỏi xác bay lên chín tầng trời. Bà Thiện oà khóc to. Trắc và Nhì cùng những người hầu ùa chạy vào, khóc theo.
 trac5
VI-
Sáng sớm hôm sau, trước ngôi nhà chính tư dinh Lạc tướng Mê Linh có bẩy cây vầu, mỗi cây to bằng bắp vế người lớn, được dựng lên cao thấp khác nhau, nhấp nhô như một tốp lính gác, như một tốp lính thổi kèn hay như một tốp lính đánh trống, tuỳ theo cách hình dung của mỗi người.
Trước cửa lớn để chiếc trống đồng to nhất huyện.
Thi thể Lạc tướng được đặt nằm chính giữa gian phòng có bếp lớn, phía trước được che bằng tấm vải tơ chuối. Phía trước tấm vải tơ chuối đặt một cỗ quan tài được đục bằng gỗ vàng với những nét chạm khắc kì lạ.
Bà Thiện cùng hai con gái xoã tóc, ngồi bên ngoài tấm vải tơ chuối, cạnh quan tài. Một người đứng tuổi trong gia tộc đến cạnh bà Thiện thì thầm:
“Đến giờ liệm cho quan Lạc tướng rồi.”
Bà Thiện gật đầu, giọng khản đặc:
“Trăm sự nhờ chư vị chu đáo cho.”
Hai người đàn ông dùng nước lá thơm, lau rửa thi thể Lạc tướng, thay khố mới, rồi đặt nằm ngay ngắn trên một tấm vải xô trắng. Một người lấy gạo trộn với tro bếp, nhét vào miệng người chết rồi bỏ chiếc đũa khỏi hàm, vuốt mắt cho mắt nhắm lại, vuốt môi cho miệng ngậm lại.
Hai người nâng xác Lạc tướng đặt xuống nền sàn, thầy Năng Tế cầm tấm vải Lạc tướng vẫn khoác mỗi khi lên công đường làm việc, trèo lên mái nhà hú ba tiếng lớn, miệng nói hồn ơi hãy về. Sau đó thi thể Lạc tướng được nâng đặt lên giường, một người đặt hai tay lạc tướng lên ngực, dùng chỉ gai buộc hai ngón tay cái lại với nhau, kéo thẳng hai chân, dùng chỉ gai buộc hai ngón chân lại với nhau. Tiếp theo người ta lấy một sợi tơ chuối nhuộm đỏ buộc dọc thân thể, nói là để thay tim chết, giữ người chết lại với gia đình. Xong những thủ tục đó, người ta quấn vải liệm cho Lạc tướng, dùng sợi vải buộc chặt lại. Trước lúc nhập quan, một người lót vào trong quan tài tầu lá cọ non để trấn áp ma quỉ. Thi thể Lạc tướng được đưa vào quan tài, thầy Năng Tế đặt dưới đầu Lạc tướng con dao găm, ống điếu, rất nhiều hạt mướp khô, một số đồ tượng trưng quyền lực của Lạc tướng, rồi phủ lên thi thể ông tấm vải mỗi lần lên công đường vẫn mặc. Đâu đấy xong, người ta đóng nắp lại. Và người nhà đặt lên nắp quan tài bát cơm quả trứng, đặt những mẩu thân cây chuối để cắm hương, thắp hai cây nến sáp ong đặt ở phía đầu và phía chân.
Mặt trời lên cao, chiếu xuống những tia sáng héo úa, buồn thảm, tang tóc. Bẩy chàng trai trẻ, mỗi người đến đứng trước một cây vầu, bắt đầu dùng dùi gỗ gõ lên những tiếng đinh đang báo tin người chết. Ngay lúc đó, thầy Năng Tế dùng chày giã mạnh lên mặt chiếc trống lớn, dồn dập. Tiếng trống vang xa, từ làng này truyền sang hương khác, báo tin Lạc tướng Mê Linh vừa mất.
Dân Mê Linh biết tin Lạc tướng chết, lũ lượt kéo nhau đến chịu tang và làm lễ viếng. Người già, người trẻ tay xách theo con gà, mấy bắp ngô, một ít gạo, một buồng chuối, có người khiêng theo lợn. Họ mang theo lương thực đủ ăn suốt thời gian tang lễ.
Gánh hát của Trùm Lí ở xa đi gấp ngày đêm về để tang Lạc tướng. Để tang bẩy ngày, trống lớn đánh liên tục bẩy ngày. Gánh hát Trùm Lí hát thâu đêm suốt sáng.
Nhớ ơn Lạc tướng
Giòng dõi nhà hùng
Một đời trong sạch
Một đời hiếu trung
Một đời lo nước
Một đời thuỷ chung…
Được tin Lạc tướng Mê Linh mất, toà Thái thú cho chạy ngựa về phúng viếng một tấm trướng, ghi bốn chữ: “Thiên thu vĩnh biệt”
 
VII-
Ngày Rằm tháng Giêng năm sau (năm 26).
Bà Thiện vẫn còn trong cữ để tang chồng, nhưng đã bắt tay ngay việc thay chồng cai quản Mê Linh, trở thành Huyện lệnh. Bà cho mời thầy Năng Tế đến gặp, bàn cách thu chọn nhân tài, tiếp tục giữ mối liên hệ với các huyện lệnh, huyện trưởng trong quận và đặt mối quan hệ với các quận bên ngoài như Cửu Chân, Nhật Nam, tổ chức các đoàn thương thuyền buôn bán với quận Nam Hải, Châu Nhai, thông thương lên tận kinh đô nhà Tân.
Nhờ thế, đời sống dân Mê Linh dù chưa sung túc hơn trước, nhưng cũng khá dễ chịu. Ngày hội Rằm tháng Giêng lần đầu tiên được tổ chức mà không có Lạc tướng chủ trì.
Đêm trước Hội, gánh hát rong, như thường lệ lại về hát diễn. Ông Trùm Lí đã già hơn trước, người trong gánh hát cũng thay đổi nhiều. Môn đã rời Giao Chỉ đi Trường Sa, đóng vai một người đánh cá ở hồ Động Đình, chở hàng đi bán suốt dải sông Tương. Môn đi xa, Nhài vẫn còn theo gánh hát, nhưng buồn rũ rượi, gái thiếu hơi trai giống như cỏ héo, tựa cây rong nhổ lên khỏi nước. Trùm Lí thi thoảng vẫn đi lại với Nhài, nhưng chỉ tổ làm Nhài thêm nhớ Môn. Việc Nhài không còn vồ vập nữa, khiến ông Trùm cũng buồn, nên năng đi lại với đạo sĩ Huyền Sâm hơn.
Đêm ấy bà Thiện với tư cách là một huyện lệnh, cho mời Trùm Lí đến gặp. Khi Lạc tướng còn sống, nếu có lần Trùm Lí gặp bà, thì bà hiện diện chỉ với tư cách là huyện lệnh phu nhân, bà không tham gia nhiều vào chính sự, vì thế Trùm Lí ít để ý đến phong thái cũng như nhan sắc của bà.
Trùm Lí dặn dò mọi người công việc rồi đến nhà chính gặp bà. Bà Thiện đã ngồi đợi Trùm Lí từ bao giờ. Tóc bà xoã dài như con suối che một nửa lưng và ngực, chiếc yếm đen và chiếc váy đen khiến cho bà đẹp một cách u buồn, nhưng cao sang. Từ xa nhìn thấy bà, Trùm Lí đã thấy trống ngực đập thình thịch, có cảm giác như lần đầu tiên trong đời được nhìn thấy một người khác giới. Trùm Lí dừng lại một lúc cho tâm trạng ổn định mới bước đến trước mặt bà.
Bà Thiện trỏ chiếc ghế đối diện, ra hiệu cho Trùm Lí ngồi xuống. Một năm qua bà chưa tiếp một người khách đàn ông nào trong nhà, trừ việc gặp thầy Năng Tế để cắt đặt sai phái công việc. Thực tình bà Thiện cũng thấy tâm trạng xáo động. Bà nhớ lại cái hội têm trầu năm nào, chung đụng với Môn một đêm, cái cảm giác khác lạ, thèm khát, cái cảm giác khiến cho cơ thể người đàn bà nổi loạn toàn diện bị chinh phục, được chôn giấu sâu dưới đáy lòng bỗng chốc bùng lên. Bà Thiện cảm thấy miệng bị khát khô, chỉ muốn vùng đứng dậy, mở tung tất cả…
Nhưng bà vẫn ngồi yên. Trùm Lí nhẹ nhàng ngồi xuống chiếc ghế bà Thiện vừa trỏ. Bà Thiện nhìn thẳng vào Trùm Lí, bắt gặp ánh mắt của ông trùm gánh hát ngưỡng mộ và ngay thật, thì mọi cảm xúc được đè nén lại. Bà cất tiếng gọi người hầu:
“Đem rượu mời ông Trùm.”
Trùm Lí đón li rượu nốc một hơi cạn, rồi nói lời cảm ơn.
Lúc ấy ở ngoài bãi, người ta đã bắt đầu cuộc vui. Gánh hát của Trùm Lí cũng bắt đầu cuộc diễn. Trùm Lí nghe rõ tiếng của Nhài vọng vào:
“Lạc tướng Mê Linh
Giòng dõi nhà Hùng
Bà Thiện huyện lệnh
Gánh việc thay chồng
Dân Lạc gắng sức
Giúp vì việc chung…
Bà Thiện nói:
“Lạc tướng mất đi là sự tổn thất to lớn đối với dân chúng Mê Linh. Cái chết của Lạc tướng có sự nhúng tay của bè lũ cai trị dị tộc. Vì vậy Trùm Lí phải giúp tôi kêu gọi mọi người, các làng chạ, các hương thôn sát cánh cùng nhau, mưu cầu việc lớn.”
Trùm Lí nói:
“Xin huyện lệnh yên tâm, tôi sẽ tận lực giúp phu nhân hoàn thành di nguyện của Lạc tướng.”
Bà Thiện hỏi Trùm Lí về tình hình Liên Lâu hiện nay. Trùm Lí đáp:
“Ở Liên Lâu có nhiều cái mới. Nhà sư, đạo sĩ từ bốn phương kéo đến đông. Ở núi Thiên Thai có nhà sư Tát Đạt, ở núi Thuận Sơn có đạo sĩ Huyền Sâm. Khách thương thì nhiều vô kể. Dân ta như tấm vải chưa giấn (nhuộm) nâu, còn thô mộc, người ta muốn nhuộm mầu gì thì nhuộm.”
Bà Thiện ngẫm nghĩ một lát, nói:
“Trùm Lí hãy bớt lo, những sợi vải thì người ta không thể thay được. Ông Trùm này, ông còn gặp vị đạo sĩ ấy nữa không?”
Ông Trùm khẽ cúi đầu:
“Ông ta vẫn gặp tôi. Ông ta muốn tôi là đồ đệ không làm lễ bái sư.”
Bà Thiện:
“Cũng tốt, người mình phải biết cái đạo của người ta để mà lựa chọn.”
Ông Trùm được lời, như trút đi gánh nặng, bèn cười.
Sau lần gặp đầu tiên (không kể lần gặp ở chợ, khi gánh hát trên đường tới Mê Linh), thực ra chỉ là để thăm dò, đạo sĩ đã gặp Trùm Lí ba lần nữa.
Lần gặp thứ nhất, ở núi Thuận Sơn.
Đêm ấy trăng sáng. Ánh trăng rải xuống những rừng thông tím sẫm, như đông đặc lại, hình dung giống tuyết phơi ở Bắc Quốc, xa xăm và huyền ảo. Tít mù ở phía đông là biển khơi, ban ngày có cả ngàn hòn đảo nom như một bầy thú hình thù kì dị đang rẽ sóng biển mà bơi, vào ban đêm thì tất cả trời biển như hoà vào nhau, còn đàn thú kì dị kia hình như đã ngụp sâu xuống tận đáy mà ngủ vùi. Con đường lên đỉnh Thuận Sơn vẫn là con đường lần trước Trùm Lí leo lên, cây cỏ dường như đã quen với người, khẽ rì rào tựa như chào, như đón.
Chỗ ngồi của đạo sĩ vẫn là chỗ ngồi cũ, chỗ ngồi của Trùm Lí cũng vẫn là chỗ ngồi cũ, nhưng thời gian là thời gian khác. Dường như hai người không phải ngồi ở chỗ đó mà xê dịch đi một chỗ nào khác xa hơn.
Đạo sĩ nói:
“Tất cả những lời ta muốn nói với anh Trùm đều là những lời gan ruột. Tín ngôn bất mĩ, mĩ ngôn bất tín. Chúng ta là những người chỉ chịu tin, chịu nghe, chịu làm khi chúng ta hiểu cốt lõi của sự vật, chúng ta nhất định không bị cái vỏ hoa mĩ bên ngoài lừa mị.”
Trùm Lí:
“Người đời có đôi mắt để nhìn, có thể nhìn thấy hòn đá dưới chân để tránh, có thể nhìn thấy con ong ngã ở phía rừng để biết lối đi tìm tổ ong mà lấy mật. Con mắt như thế có thể coi là thần thông. Nhưng con mắt không thể nhìn thấy trước khi có đất có trời có vạn vật là cái gì, sau khi ta chết đi thì đất trời vạn vật sẽ ra sao?”
Đạo sĩ:
“Ta không nhìn được bằng con mắt, nhưng ta có đuốc tuệ soi đường. Đó là Đạo. Đạo cho ta biết là Vô danh thiên địa chi thuỷ, hữu danh vạn vật chi mẫu. Đạo là sự huyền diệu. Vô danh là Đạo ở thời kì tiên thiên, chưa có trời đất, Hữu danh là Đạo ở thời kì hậu thiên, khi đã sinh ra trời đất và vạn vật. Đạo là Vô vì không thấy, không nghe, không dụng được. Đạo là Hữu vì sinh ra trời đất và muôn loài.”
Lần gặp thứ hai cũng ở núi Thuận Sơn.
Trùm Lí tự nhiên muốn tranh biện với đạo sĩ. Đạo sĩ mỉm cười, ngâm ngợi:
“Tri giả bất bác, bác giả bất tri. Thiện giả bất biện, biện giả bất thiện.”
Đêm ấy là đêm cuối tháng, trăng còn chưa lên, vậy mà nhìn lên trời Trùm Lí thấy rạng rỡ như có ánh trăng trải khắp.
Lần gặp thứ ba không phải trên núi Thuận Sơn. Đêm ấy, sau khi gánh hát diễn xong, Trùm Lí nằm lăn ra ngủ. Vào lúc thật thanh vắng, thấy có một đám mây hồng nghiêng xuống, một làn hương dìu dịu lan toả, Trùm Lí trở dậy, thay áo mới rồi bước lên đám mây, như bước lên một con thuyền lớn, khẽ đung đưa nhưng vững chãi. Đám mây cất mình đưa Trùm Lí lên cao, cao mãi, đến nơi chư tiên đang tụ họp. Trùm Lí thấy đạo sĩ Huyền Sâm, hai người nhìn nhau, tự nhiên cảm thấy hiểu nhau đến từng chân tơ kẽ tóc, nhưng không nói với nhau một lời nào.
Trùm Lí kể cho bà Thiện nghe về ba lần gặp gỡ ấy. Bà cười:
“Anh Trùm tu đắc đạo rồi đấy. Nhưng chúng ta tu không phải để lên tiên. Chúng ta tu để có sức mạnh cướp lại giang sơn của mình khỏi tay người dị tộc.”
Ông Trùm đáp lại rằng, bản thân cũng nghĩ như vậy.
Khi bà Thiện nói chuyện với ông Trùm thì Trắc còn len lỏi giữa đám trai gái hò hát và chòng ghẹo nhau. Đến lúc Trắc quay trở lại thì hai người đang nói đến chuyện đạo sĩ giảng giải cho ông Trùm về Đạo. Trắc thích ông Trùm không chỉ vì ông đã biếu cha nàng chim ưng biết đưa thư và săn mồi giỏi, Trắc còn thích vì ông Trùm biết đặt bài hát rất hay. Trắc hỏi:
“Trùm Lí ơi, Trùm nói trời đất vạn vật có gốc, cái gốc ấy chẳng là không hay sao, vậy hoá ra đạo vừa là không vừa là có à?”
Trùm Lí đáp:
“Không và có chỉ là một gốc, tức là Đạo đấy. Không là bản thể của đạo, có là cái tướng của đạo. Thiên hạ hữu thuỷ, dĩ vi thiên hạ mẫu/ Kí đắc kì mẫu dĩ tri kì tử dĩ tri. Thiên hạ có gốc, gốc ấy là mẹ. Đã biết được mẹ thì sẽ biết được con, tức biết được cái bản chất, cái tính cách, cái lợi cái hại, cái mạnh cái yếu… những thuộc tính của muôn vật. Biết được thì làm chủ được mình.”
Nghe Trùm Lí nói, Trắc reo to:
“Hay quá, Trùm Lí sẽ là quân sư cho Trắc nhé.”
Trùm Lí vui vẻ đùa theo, bèn bước lên một bước khoanh tay, nói:
“Xin đa tạ nữ vương tin dùng.”
Bà Thiện nghiêm nét mặt:
“Nếu là diễn hát thì được. Nhưng mà thôi, ta thấy Trùm Lí nói nhiều cái hay, có thể ghé qua chỗ chúng ta thường xuyên hơn, dạy cho Trắc thêm một số điều.”
Trùm Lí:
“Thưa bà, Lí tôi rất lấy làm hân hạnh.”
Trắc bước lên, chắp tay vái một vái:
“Xin ông Trùm nhận lạy này cho Trắc làm đệ tử.”
Trùm Lí vội vàng ngăn lại, nói:
“Xin Mị nương đừng khiến kẻ hát rong này tổn thọ.”
Trắc:
“Nếu chỉ vì một cái vái mà tổn thọ thì Hoàng đế nhà Hán đâu sống được lâu đến thế? Ta muốn học để trở thành một người có đức thì làm thế nào?”
Ông Trùm tròn xoe mắt nhìn Trắc, người ít tuổi vậy mà trí lớn, hiểu việc như thánh nhân. Trùm Lí ngẫm nghĩ rồi nói:
“Đạo là cái sinh ra, đức là cái nuôi dưỡng, ấy là nói về cái thế giới vô cùng, muôn vật được sinh ra, lớn lên, trưởng thành và kết thúc. Không một ai làm ra những cái đó, nhưng ai ai cũng biết. Một người muốn làm được việc lớn thì phải có cả đạo và đức, có thể vắn tắt gọi là đạo đức. Đức là cái ở bên trong, còn cái mà người ta thu hoạch được là cái ở bên ngoài. Nói rằng bậc chí đức là nói đến người không chăm chú vào đức là nói tinh thần của người ấy không biểu lộ ra bên ngoài, vì thế nên đạt được trọn vẹn. Thưa Tiểu Huyện lệnh, muôn vật, muôn loài, muôn sự trong vũ trụ này có lúc nào đứng yên không, có bất biến không? Hẳn là không. Đức là biết lựa theo cái luật biến đổi mà hành động, nuôi dưỡng, che chở và dẫn dắt chứ không cai trị. Phàm cái đức là bắt đầu bằng vô vi và hoàn thành bằng cái vô dục. Tự cho mình có đức thì không có đức, không tự cho mình có đức lại là có đức vậy.”
Dù nói gì thì nói, Trắc vẫn đang là một đứa trẻ con, nên nghe Trùm Lí nói mãi cũng thấy chán. Cô nói đùa:
“Sư phụ ơi, xin người giữ lại mớ tóc rối, đừng ném ra sân mà gà con bị vướng.”
Xong cô xin phép bà Thiện đi thăm người khách buôn từ Cửu Chân mới ra, đang chăm bầy voi ở bìa rừng. Bà Thiện bảo Trắc đợi một chút, rồi cùng đi. Lúc đầu, trước khi gặp Trùm Lí, bà Thiện đã định hỏi thăm tình hình Môn ở Trường Sa, nhưng sau khi dặn dò Trùm Lí một vài việc, bà Thiện đã quên mất, bèn cùng Trắc đi gặp vị khách quen đã bao năm nay.
 
Từ xa, nhìn thấy bà Thiện và Trắc đi tới, những con voi tinh khôn liền giơ những chiếc vòi lên chào. Trắc nhìn có vẻ thích thú lắm. Bà Thiện nói với Trắc, những con voi thật thông minh.
Người khách thương thấy nữ chủ nhân đích thân ra tận bãi voi thăm mình thì cảm động ra mặt, không ngớt lời khen huyện Mê Linh năm nay được mùa. Bà Thiện là người ưa thực chất, nhưng những lời khen cũng làm bà hởi lòng. Bà nói cảm ơn, cảm ơn mấy lần liền. Trắc từ sau bà Thiện bước ra vái chào khách thương Cửu Chân. Khách thương ngạc nhiên, thốt lên:
“Xin chào tiểu thư, bẵng một thời gian mới gặp, nào ngờ tiểu thư đã thành một thiếu nữ rồi!”
Bà Thiện vui vẻ:
“Quan khách mỗi lần từ Cửu Chân ra Giao Chỉ có nhận thấy bãi Hạc lớn dần lên không? Đó là do phù sa con sông Cái bồi đắp. Con gái chúng tôi hơn mười tuổi rồi. Con gái mười ba có thể kén chồng đấy.”
Khách thương để tâm ngắm Trắc, thấy con người này tuy nhỏ tuổi mà tướng mạo phi phàm, nghĩ thầm, con gái của Lạc tướng nghi biểu không phải tầm thường. Lạc tướng mất sớm, biết đâu cơ đồ nhà Hùng chẳng do người con gái này làm nên. Khách thương nói:
“Tiểu Lạc tướng, cô thích những chú voi này phải không?”
Trắc gật đầu đáp:
“Thích lắm. Voi có linh tính như người.”
Người khách thương khâm phục nhận xét của Trắc:
“Cô chủ nói đúng. Voi là giống vật thông minh, biết nghe theo chủ, rất khoẻ, lại hiền.”
Đôi mắt Trắc vụt sáng lên, hỏi một câu bất ngờ:
“Voi có đánh trận như ngựa được không?”
Người khách bị câu hỏi bất ngờ làm cho lúng túng. Ông ta hỏi Trắc:
“Cô chủ có muốn cưỡi thử voi đi một vòng không?”
Trắc đáp:
“Rất muốn.”
Vị khách thương gọi một người quản tượng lại dặn dò. Người quản tượng ra lệnh cho voi quì xuống để Trắc bước lên. Chú voi hít thở hương thơm từ Trắc, ngoan ngoãn quì xuống. Người quản tượng điều khiển cho voi đi khi lùi, khi tiến theo ý của Trắc. Mọi chuyện diễn ra khiến Tiểu Lạc tướng vô cùng hài lòng.
Người khách thương nói với bà Thiện:
“Tôi xem cô Trắc rất thích Voi. Tôi xin biếu con voi cô đang cưỡi.”
Bà thiện vui mừng, hướng về phía Trắc nói lớn:
“Chúc mừng con…”
 
VIII-
Môn nhận được lệnh của Lạc tướng phái đi Trường Sa lót ổ để do thám tình hình của Trung Nguyên khá đột ngột. Thực lòng, Môn không muốn đi. Môn không muốn xa Nhài. Môn có thể từ chối. Nhưng nhớ lại cái đêm đã cùng bà Thiện giao hoan, Môn nghĩ có thể Lạc tướng biết, vì thế ông mới tìm cách đẩy đi. Lúc gặp Môn để giao việc này, Trùm Lí chỉ nói, đây là nhiệm vụ rất chi quan yếu, xét về mọi mặt, thì chỉ có Môn là có thể hoàn thành. Trùm Lí còn nói thêm, vạn nhất nếu quân Hán có sang đánh Giao Chỉ, thì tuỳ tình hình, Môn tiếp tục ở lại tìm cách lấy tin tức báo về nhà hoặc tìm cách sung quân, trở lại giúp quê hương, tất cả đều sẽ rất tốt.
Trước ngày đi, Môn sống cả đêm với Nhài.
Sau khi làm tình, Nhài nhễ nhại mồ hôi, ôm chặt lấy Môn, nói:
“Môn ơi, đừng đi. Chúng mình trốn về bãi Hạc đánh bắt tôm cua cũng sống được mà.”
Môn không đáp, chỉ lắc đầu. Nhài lại nói:
“Hay Lạc tướng ghen, định đẩy Môn vào chỗ chết?”
Môn vẫn lắc đầu. Nhài bỏ tay không ôm Môn nữa, nằm ngửa nhìn trời. Môn ngồi dậy, ngắm nhìn Nhài từ đầu đến chân, rồi từ chân lên đầu. Thân thể Nhài trắng nõn nà, thong dong phơi dưới ánh trăng, mềm mại trên bãi cỏ xanh, đầy sức mời chào. Môn nhích lại gần Nhài, đưa bàn tay thô ráp vuốt ve ngực cô. Nhài hơi khó chịu, bảo:
“Đừng làm thế, đau Nhài.”
Đau ư, nếu vậy Môn sẽ không làm cho Nhài đau. Môn cúi xuống dùng đầu lưỡi khẽ xoáy một vòng xung quanh đầu vú khiến cô  rùng mình như chạm phải lửa, cảm thấy như Môn vừa đụng vào một cái gì ở nơi nào đó sâu thẳm, nhưng không rõ rệt. Nhài khẽ rên, nói:
“Nhài thích chết thế lắm”
Môn vẫn tiếp tục dùng lưỡi đùa rỡn với núm vú của Nhài, còn bàn tay thô ráp của Môn nhẹ nhàng ve vuốt những nơi non tươi trên cơ thể cô. Nhài lập tức nắm lấy những ngón tay Môn, đưa dẫn đến nơi cô mong muốn.
Sau này trên đường đi Trường Sa, lúc ghé lại Phiên Ngung, dù có ôm ấp trong tay những cô gái xứ người, Môn vẫn không thể quên được Nhài khi ấy, rẫy rụa như một con ngựa bất kham, còn Môn thì cố gắng chế ngự, cố gắng hết sức, đến khi ngã gục như bị bắn hạ bằng một mũi tên.
Đường từ Phiên Ngung đi Trường Sa dài hun hút, thưa vắng, đầy bọn lục lâm thảo khấu. Không ai dám đơn độc vượt đèo Nam Chích một mình, phải đợi đông người, hoặc bám theo những đoàn buôn lớn có người hộ tống. Đi theo đoàn buôn chưa hẳn đã an toàn, đoàn lớn thì mục tiêu lớn. Môn tới chân đèo Nam Chích, đóng giả là một hành khất, què chân và chột mắt, bám theo một đoàn buôn đồ sắt, vượt sang Trường Sa Quốc.
Môn đến vùng hồ Động Đình, xin làm một chân sào trên thuyền cá lớn. Nhờ tài bơi lội và sự tháo vát, Môn dần được tin dùng, coi như bước đầu đã lót xong ổ.
Nhưng làm dân đánh cá thì chỉ loanh quanh trong vùng hồ, khó mà thu được những tin tức quan trọng về tình hình biến động ở Trung Nguyên và ở Trường Sa Quốc. Nhờ chịu khó, chịu khổ, ra sức làm lụng, Môn kiếm được ít tiền bèn quyết định nhờ người chạy cho một việc ở trạm ngựa Trường Sa. Trạm này chuyên làm việc đón tiếp các sứ giả lên phương Bắc hoặc xuống phương Nam, lo cho họ ăn nghỉ, đổi cho họ ngựa tốt.
Thế là ổn, nhưng cái khó nhất là nếu có tin tức thì làm sao  chuyển về đến Giao Chỉ. Việc này làm cho Môn luôn luôn nhức đầu. Ở trạm ngựa một thời gian, Môn làm quen được với mấy người chuyên buôn đồ sắt và đồ tơ lụa từ Trường Sa đi Liên Lâu. Môn kín đáo liên hệ với Trùm Lí, lập nên một hãng buôn của riêng mình. Môn viết thư cho Trùm Lí, nói, ở Trường Sa lâu mới thấy, phi thương bất phú, muốn lót ổ bền lâu, muốn có được tin tức bí mật thì trong tay phải có đồng tiền. Mở hãng buôn có thể đạt được hai mục tiêu đó.
Phải mất một năm, hãng buôn của Môn mới ra đời.
Thời gian cứ thế trôi, những kí ức cứ mờ nhạt dần, Nhài chỉ còn là ảo ảnh. Cuối cùng Môn quyết định cưới một cô gái ở hồ Động Đình làm vợ. 
 
IX-
Sau cuộc gặp bà Thiện, Trùm Lí được bà giao việc đi về mạn cửa sông Lục Đầu chiêu tập những người có tài năng, để lập một đội quân cảm tử, đánh ngầm dưới nước. Bà Thiện dặn, việc tuyển chọn này ông Trùm dứt khoát phải làm bí mật, vì đội quân lập ra là đội quân bí mật, đánh ngầm dưới nước là bí mật, ông phải ghi nhớ.
Ông Trùm về cửa sông Lục Đầu, đi đến các làng chài, xin đi chài với người dân, từ đó để phát hiện ra những tay thạo nghề bơi lặn. Một buổi tối, bất ngờ có người đến tìm ông, nói xin tình nguyện đi theo ông. Những hôm trước, gặp một người ưng ý, ông đều kín đáo hẹn họ ra chỗ riêng, kín đáo trò chuyện. Lần này có người chủ động đến gặp ông, đấy là một điều lạ khiến ông không thể không cảnh giác.
Người đến xin đầu quân vào đội quân đặc biệt của ông, không còn trẻ, nhưng thân hình vạm vỡ, nom dáng quen nghề sông nước. Nhìn kĩ có nét mặt quen quen, như đã gặp ở đâu rồi, nhưng nhất thời không làm sao nhớ ra quen như thế nào, đã gặp ở đâu? Ông Trùm nói:
Ông Trùm thăm dò:
“Này ông, chúng tôi định chọn một số người giỏi nghề sông nước, chuẩn bị lập một đội thuyền buôn đi xa, ông già thế này làm sao theo được?”
Người khách lạ cười:
“Ông là Trùm Lí, ông tuyển người làm gì tôi biết…”
Trùm Lí lắc đầu:
“Ông nhầm rồi, tôi không phải Trùm Lí.”
Người khách lạ cười cười, dường như không để ý đến lời phủ nhận của ông Trùm:
“Này Trùm Lí, không nhận ra tôi sao? Tôi là người hợp với công việc ấy nhất đấy.”
Ông Trùm thận trọng vỗ trán, lắc đầu:
“Chúng ta chưa gặp nhau bao giờ…chúng tôi tuyển các tay chèo giỏi cho đội tầu buôn đi xa…đúng như vậy đấy.”
Người khách có nét mặt quen ghé tai ông Trùm nói nhỏ. Ông Trùm giật thót mình, nhưng cố làm ra vẻ bình thường:
“Chuyện ấy tôi có nghe, người ta đồn ầm khắp giang hồ, ai chả biết.”
Người khách thấy ông Trùm cứ né tránh, nghĩ thầm, thì cứ nói toạc móng heo, xem phản ứng thế nào. Người khách nói:
“Tôi không có ý cản trở công việc của ông. Tôi là tên tướng cướp hồ đã cùng ông tỉ thí vào trước Rằm tháng Giêng năm ấy đây.”
Ông Trùm nghe nói vậy thì nhớ ra liền. Viên tướng cướp hồ ngày ấy, bây giờ nom chững chạc và tử tế hơn hẳn. Chuyện xẩy ra cả chục năm rồi. Thời gian có thể làm thay đổi nhiều thứ, viên tướng cướp có thể trở thành tướng quân, viên quan lớn có thể thành kẻ trèo tường khoét ngạch. Trùm Lí quyết định nói thực với người khách vốn là một tướng cướp. Ông Trùm nói:
“Chúng tôi lĩnh di chiếu của Lạc tướng, chuẩn bị lực lượng giành lại giang sơn nhà Hùng, đang chuẩn bị lập một đội quân đặc biệt, chuyên đánh ngầm dưới nước, vì thế mới đi tìm nhân tài.”
Người khách:
“Ngay khi ông Trùm về đây, tôi đã bám theo. Tôi biết ông đang thi hành sứ mệnh đặc biệt. Tôi, từ sau cuộc tỉ thí với các ông, mới biết rằng nghệ mình còn kém, việc làm không chính, nên cải nghề, ra sức rèn nghệ. Bây giờ về nghệ mà nói, tôi tự tin không kém các ông.”
Trùm Lí nhớ lại cuộc tỉ thí có một không hai trên hồ Lãng Bạc, nhớ lại hành tung của viên tướng cướp hồ khi ấy, tin rằng gã nói đúng. Ông Trùm đáp:
“Ông nhắc làm tôi nhớ lại tất cả. Tôi tin lời ông nói. Tôi sẽ nhận ông và tất cả những người do ông đem đến.”
Người khách cười, chuyển sang giọng nhẹ, chỉ nói riêng cho ông Trùm nghe:
“Chúng tôi có đủ người để đánh chìm cả một đoàn thuyền chiến…”
Ông Trùm gật đầu, nói:
“Chúng tôi tuyển quân tình nguyện, tự làm lấy ăn, tự tổ chức luyện tập, khi cần thì chiến đấu, ông và người của ông có tham gia không?”
Viên cựu cướp hồ nghiêm giọng đáp:
“Chúng tôi chuyển nghề, học thêm nghệ là muốn trở thành người hữu dụng. Có một điều quan trọng mà tôi nhận ra, dù có phải hoạt động ngầm, nhưng mục tiêu sáng rõ thì không có gì làm ta nhụt chí được.”
Trùm Lí vui mừng, nói:
“Vậy thì chúng ta qui ước cách liên lạc nhé… Từ rày, ông là …”
Những lời sau, ông Trùm cũng hạ giọng, nói chỉ hai người nghe.
 
X-
Nhậm chức Thái thú ở Tân Thành được ít lâu Mã Viện mới nhận ra rằng, mặc dù Vương Mãng có nhiều cải cách, nhưng chính sách của Vương không được lòng lớp quí tộc, dân chúng cũng không ưa, nên khó mà tồn tại lâu dài. Viện hối nhưng mọi việc đã an bài.
Đúng là người tính, không bằng trời tính.
Năm 25, Lưu Tú con trai của viên huyện lệnh Nam Đốn Lưu Hân, tập hợp các thế lực chống đối Vương Mãng, treo ngọn cờ phục Hán, tiến quân vào Trường An lật đổ triều Tân, rời đô về Lạc Dương, xưng là Quang Vũ Hoàng Đế, lấy niên hiệu là Kiến Vũ.
Cái triều đình Mã Viện vừa mới chân ướt chân ráo bước vào, chưa kịp nhận bổng lộc đã bị xoá sổ. Nhưng dù thế thì tì vết của Mã Viện cũng là quá lớn. Anh trai thứ ba của Viện là Viên treo ấn ở công đường, bỏ Tăng Sơn chạy lên Tân Thành gặp Viện. Viên nói:
“Nhà Tân bị Lưu Tú diệt rồi. Anh em ta cùng ăn lộc của Mãng, Lưu Tú lên ngôi, khôi phục nhà Hán, xét ra chúng ta không khỏi mang tội trọng. Nhân nay thời sơ khởi, mọi thứ còn chưa ổn định, anh em ta nên tìm một chỗ lánh nạn, chờ sau sẽ tính.”
Viện nghe lời anh, thu xếp công việc, đem theo gia nhân, một số tay chân thân tín chạy về Lạng Châu, một vùng phía tây, xa xôi và hẻo lánh. Ở Lạng Châu, anh em Viện hàng ngày uống rượu, nghe ngóng tin tức. Một hôm Viện nói với anh:
“Đệ không ưa ăn không ngồi rồi. Mấy hôm rồi đi ra ngoài, thấy có vuông đất tốt, đệ sẽ đưa người nhà ra đó khai phá, trồng lấy ít kê mạch. Mong huynh cho phép.”
Viên gật đầu, vì có giữ Viện lại cũng không được. Viên là con người ham vui, nên ham quyền chức, không được giữ một chức quan thì thấy như tay chân thiếu ngón.
Năm Kiến Vũ thứ hai, nghe ngóng thấy triều đình nhà Hán đã vững, lòng người thuận theo, dù đây đó vẫn còn có thế lực cát cứ, Viên cho gọi Viện đến, nói:
“Nhà ta nhiều đời làm quan, ăn lộc nhà Hán, nay vì mù quáng theo ăn lộc Vương Mãng mà trở thành kẻ phản nghịch. Hoàng đế đã ban chiếu, chỉ những tay chân của Mãng mới bị trừng trị, còn những loại như anh em ta đều được thu dùng. Chúng ta nên về triều rập đầu xin Hoàng đế ra ân, chắc sẽ không phải tội.”
Mã Viện còn chần chờ, Viên nói tiếp:
“Nếu đệ không đi, một mình ta cũng đi.”
Viện miễn cưỡng theo anh về Lạc Dương, nhờ người quen thu xếp. Trong những ngày chờ đợi, Mã Viên luôn lo lắng, căng thẳng, đúng là ăn không ngon ngủ không yên. Viện thì ngược lại, bữa nào cũng uống rượu, lúc say lại đem lời của Mã Huống ra nói, rằng đệ số ăn về hậu vận.
Ít lâu sau, lời Viên nói trở thành sự thực.  Hán Quang Vũ truyền phục chức cho Mã Viên để y về lại đất cũ. Viện bị lưu đầy đi Tây Châu.
 
Lúc bấy giờ Ngỗi Hiệu, một chúa đất vùng Tây Bắc nổi lên, chiếm cứ Thiên Thuỷ, xưng là Tây Châu Đại tướng quân, thanh thế khá lớn. Viện bị lưu đầy tới Tây Châu, nằm trong khu vực do Hiệu khống chế. Hiệu đã biết tiếng Viện từ khi gã còn là một viên Đốc bưu, bản tính hơn người, bèn cho mời đến, mở tiệc tiếp đón linh đình.
Hiệu nói:
“Phía đông Lưu Tú đã lên ngôi xưng là Quang Vũ Đế, phía tây nam Công Tôn Thuật chiếm cứ đất Thục, xưng Nhị Hoàng Đế, ta ở phía tây bắc, thế lực còn yếu, nếu không tìm cách liên kết, làm thế ỷ dốc thì khó mà đứng vững trước sức ép của họ. Tục ngữ có câu, một cây gió thổi dễ gẫy, ba cây chụm lại, bão cũng không đổ được.”
Viện nhìn tướng Ngỗi Hiệu thấy mắt y sùm sụp chìm sâu, con ngươi luôn đảo, môi mỏng, tai mỏng nhọn như tai chuột, nghĩ bụng tướng Hiệu là tướng gian thần, tham lam, nếu có đi theo gã cũng chỉ là nhất thời, bèn giả bộ cung kính thưa:
“Đại tướng quân là bậc tôn quí, tại hạ vốn là một viên quan nhỏ bất đắc chí, nay được Đại tướng quân tỏ lòng yêu mến, vậy xin rửa tai lắng nghe.”
Hiệu nói:
“Mã đệ khiêm tốn rồi, ta biết tiếng Mã đệ từ lâu. Ta thực lòng ngưỡng mộ, muốn kết làm anh em. Nay đệ tới Tây Châu, thì hãy coi Tây Châu như quê, hãy coi phủ viện của ta như phủ viện của đệ. Ta muốn phong cho đệ làm Tuy tướng, hàng ngày ở bên cạnh ta, giúp ta những chuyện cơ mật.”
Viện vái lạy Ngỗi Hiệu, nghĩ thầm, Hiệu muốn hùng cứ một phương, nói tìm chỗ dựa thực chất là tìm những kẻ có thể sai khiến được, lúc cần có thể phù trợ cứu giúp mình được, bèn thưa:
“Đội ơn Đại tướng quân. Nếu tướng quân coi Viện như người trong nhà, thì xin thưa thực lòng. Lưu Tú đã làm chủ cả phương Đông, xưng đế, trước sau cũng tìm cách chinh phục hai vùng Tây Bắc và Tây Nam. Nếu Đại tướng quân muốn đứng vững thì phải tạo thế chân kiềng. Công Tôn Thuật làm chủ Tây Nam là đồng hương của Viện, trước kia vẫn đi lại, giao tình rất tốt. Nếu tướng quân tin cậy, Viện xin tận lực vì Đại tướng đi đất Thục một phen, thăm dò thực lực và chí hướng của Thuật.”
Ngỗi Hiệu chiếm Thiên Thuỷ là muốn xưng vương, nhưng do thế lực còn mỏng, vì thế mới xưng Tây Châu Đại tướng quân. Hiệu muốn thâu nạp Viện là bởi, y đã có một thời gian dài sống với các bộ tộc người Khương, quen thuộc thung thổ Tây vực, có thế lực nhất định. Nay nghe Viện nói trúng lòng mình thì không khỏi mừng rỡ. Hiệu cười nói:
“Đệ đúng là tri kỉ. Nếu đệ sẵn lòng giúp đỡ, thì lo gì sự nghiệp không thành. Đệ có thể thu xếp để khởi hành đi Thục sớm được không?”
Viện muốn tỏ lòng trung thành với Hiệu, bèn thưa:
“Đệ ăn không ngồi rồi đã lâu, nay được đại tướng quân tin cậy, vậy xin cho lên đường ngay.”
Ngỗi Hiệu đồng ý, cấp cho người ngựa và lương thực, bảo ngày tới là ngày tốt, có thể lên đường.
 
XI-
Trắc được Khách thương Cửu Chân biếu voi, lấy làm thích lắm. Con vật thông minh, khéo léo, lại rất biết nghe lời, nên Trắc đặt cho nó một cái tên thân mật: Tính. Mỗi lần Trắc tới, con vật đều vươn cao vòi tỏ ý chào mừng, rồi nhẹ nhàng quì xuống cho nữ chủ bước lên bành. Trước khi trèo lên, Trắc đều dừng lại một lúc, đưa tay vuốt nhẹ lên trán con voi, miệng nói những lời thân thiết, như thể con voi nghe được tiếng người. Hôm ấy, Trắc cùng với thầy Tế  và Măng làm một chuyến đi săn xa. Trắc nói với con voi:
“Tính ơi, lâu rồi không đi đâu có bị cuồng chân không? Hôm nay chúng ta sẽ có một chuyến đi xa, sang tận đất Lão, Tính có sợ không?
Con voi như hiểu được ý của Trắc, cong chiếc vòi mềm ấm cầm lấy bàn tay Trắc, miệng phát ra những tiếng ư ử, hai con mắt tròn nhỏ sáng loé lên.
Năm ấy Măng đã là một chàng trai khoẻ mạnh. Trắc cũng đã là một thiếu nữ. Hai người vẫn thân thiết với nhau như ngày nào, dù thân phận Trắc bây giờ đã khác trước. Măng vẫn dẫn Trắc ra sông và đứng trên bờ canh cho nàng tắm. Dưới dòng nước trong, Trắc khoả thân bơi lội như con rái cá, bóng hình mờ ảo gợi nên trong Măng những mơ ước lãng mạn. Trắc tắm xong lên bờ, thấy Măng đứng ngây như gỗ, thì hỏi, sao Măng không tắm. Măng ngượng, như bị Trắc đọc ra những suy nghĩ của mình, vội lảng đi chỗ khác cho nàng mặc áo. Trên đường trở về, Măng cố hết sức, nói với Trắc:
“Trắc ơi, Măng có một mơ ước, cứ mãi như thế này… Và nếu Trắc có làm vua, Măng xin tình nguyện làm người lính hầu, bảo vệ Trắc ngày đêm.”
Trắc nghe Măng nói thế, cười rằng, nếu Trắc làm vua thì sẽ cho Măng làm đại tướng quân.
Đoàn voi của Trắc ra đi từ rất sớm. Để sang được đất Lão, phải vượt qua sông Cái. Thầy Tế cho dân chúng đóng một chiếc bè to, để chở voi. Chiếc bè được ken mấy lớp cây bương loại bự, vậy mà khi con voi đặt chân xuống vẫn nghiêng lút nước. Thầy Tế đứng trước con voi, ra hiệu cho nó đừng sợ, nhưng con voi vẫn rất hốt hoảng, định trở lùi. Thấy vậy, Trắc bèn nhẩy một bước tới bên con voi, cất giọng ôn tồn:
“Tính nào, nghe chị, bước lên đi, bước thật nhẹ vào.”
Con voi thấy có nữ chủ ở bên, yên lòng bước những bước chắc chắn, đặt đúng nơi mà thầy Tế chỉ. Khi con voi đứng vững ở giữa bè, thì mọi người vỗ tay hoan hô. Dân làng dùng dây kéo bè qua sông.
Trắc đi ba hôm thì sang đến đất Lão, vào trại Dạ Hương. Chủ trại là mụ Lựu đón tiếp rất nồng hậu.
Trắc nói với mụ Lựu:
“Đất Văn Lang xưa do Lạc dân khai phá, nhà Hùng dựng nghiệp, xưng vương. Sau bị người dị tộc thôn tính, chia thành quận huyện. Nay người Mê Linh mưu phục quốc, đã liên lạc với các huyện ở quận Giao Chỉ, cũng đặt quan hệ với các quận Cửu Chân, Nhật Nam, cho người qua cả Nam Hải, Quế Lâm. Nếu được Trại Dạ Hương trợ lực thì Giao Chỉ khác gì rồng mọc thêm cánh, cá mọc thêm vây. Trắc xin cùng với Trại chủ kết làm chị em.”
Mụ Lựu nói:
“Dân Trại chúng tôi, quen ăn ở trên núi cao, ưa sống tự do, không chịu được ra luồn vào cúi, trọng tình nghĩa, ghét mọi sự khuôn mẫu. Nay tiểu huyện lệnh không ngại đường xa đến đây, lại có hảo ý muốn kết làm chị em, chúng tôi xin vâng. Đã kết nghĩa chị em thì chị ngã em nâng, thương nhau như ruột thịt.”
Trắc vội chắp tay vái mụ Lựu một vái, nói:
“Trại chủ tuổi cao hơn, Trắc xin lạy một lạy tôn người là chị.”
Mụ Lựu cầm tay Trắc, nói:
“Đã coi nhau là chị em, bất tất phải đa lễ. Trại Dạ Hương có một người tên Xoa, có tài chế nỏ, bắn một lần ra trăm phát, gọi là nhất phát bách tiễn, nếu gặp hổ beo, hổ beo không chạy thoát, nếu gặp đàn chim nhạn, cả đàn khó thoát thân. Xin tiến cử với tiểu huyện lệnh.”
Trắc nghe nói đến nỏ bắn được trăm phát một lúc thì cảm thấy hứng thú. Trắc đã nghe nói đến chuyện nỏ thần của An Dương Vương, thành thử càng muốn xem chiếc nỏ nhất phát bách tiễn của Xoa.
Khi còn sống, cha đã kể cho Trắc nghe không chỉ một lần về việc Tần Doanh Chính thống nhất Trung Quốc, thực hiện chính sách “chính tại trung ương” của phái Pháp gia, không phong chư hầu, lập ra quận huyện để cai trị. Khi đánh chiếm Lĩnh Nam, nhà Tần vẫn áp dụng chính sách đó, chia Lĩnh Nam thành các quận Quế Lâm, Tượng Quận và Nam Hải. Nước Văn Lang cũ của nhà Hùng nằm trong Tượng Quận. Tuy nhiên, do ở quá xa, nhà Tần không đủ sức với tới, nên Lạc điền, Lạc dân, Lạc tướng vẫn nằm trong tay các thủ lĩnh người Việt…
Về nước Văn Lang của nhà Hùng, mỗi lần nhắc đến giọng cha lại ngùi ngùi, bâng khuâng nuối tiếc. Cha bảo, nước Văn Lang đã có từ ngàn đời, do vua Hùng cai quản. Rồi Thục Vương Tử, thủ lĩnh bộ tộc Tây Âu hùng mạnh tiến xuống chinh phục các bộ tộc Lạc Việt của nhà Hùng, diệt nước Văn Lang lập nước Âu Lạc, bỏ công nhiều năm đào sông đắp núi, xây thành Ốc làm kinh đô, xưng là An Dương Vương. Nhưng Âu Lạc tồn tại chẳng được lâu. Ấy là vào lúc Tần mạt, có một viên uý tên là Triệu Đà, nguyên phó tướng của Nhâm Ngao, huyện lệnh huyện Long Xuyên được Nhâm nhường cho chức Thái thú Nam Hải. Đà dùng châu báu mua chuộc, dùng sức mạnh quân sự gây sức ép, chinh phục được Quế Lâm. Để làm chủ Tượng quận thì phải diệt Âu Lạc.
Nhưng Âu Lạc lúc đó đang mạnh. An Dương Vương có thành Ốc, có cả vùng đất tốt rộng lớn, có đến trăm ngàn hộ với cả triệu dân, gấp đôi dân số các quận Quế Lâm và Nam Hải. Triệu Đà công thành Ốc thất bại, bèn dùng mưu kế hoà hoãn, dùng của cải, báu vật mua chuộc khiến chư tướng của An Dương Vương đổi lòng, nhờ đó mà lấy được thành Ốc, bức An Dương Vương phải chạy ra biển.
Bình xong Lĩnh Nam, Đà lập Nam Việt Quốc, xưng là Nam Việt Vương, vẫn giữ lại hai quận Nam Hải và Quế Lâm, riêng Tượng quận thì chia thành hai quận Giao Chỉ và Cửu Chân thực hiện chế độ cai trị lỏng lẻo, “người Việt trị người Việt”. Ở Giao Chỉ, Cửu Chân vua nước Nam Việt vẫn giữ nguyên các luật tục Việt, vẫn để người Việt đứng đầu các đơn vị hành chính, thực hiện chế độ Lạc tướng, huyện lệnh. Có thể nói thời kì đó, tầng lớp trên ở Giao Chỉ, Cửu Chân đã chấp nhận Triệu Đà. Nhưng rồi sau, Lộ Bác Đức nhà Đông Hán diệt Nam Việt Quốc. Vua Hán ra sức áp đặt chế độ cai trị trực tiếp, rất hà khắc nên dân chúng ngày càng bất bình. Người Việt không ngừng mơ tưởng khôi phục lại giang sơn cũ, sống theo lối cũ của mình.
Trắc hiểu cha Hùng Trưng muốn truyền lại cho Trắc điều gì khi dạy Trắc thuộc lòng đoạn lịch sử đó. Cha mất rồi, Trắc phải thay cha làm tiếp sự nghiệp của người.
Giờ đây trong khi chờ Xoa đến ra mắt, Trắc lại nghĩ tới chuyện thành Ốc và An Dương Vương. Trắc nghĩ, khi tới chiếm đất Khê, diệt nước Văn Lang, phế bỏ vua Hùng, xây thành Ốc, Thục Vương Tử nhất định đã bị dân chúng Lạc Việt phản đối, không thừa nhận là thủ lĩnh của mình. Việc đàn áp, giết chóc chắc phải khốc liệt và tàn ác lắm. Vậy nên cái câu hát mà gánh hát của Trùm Lí vẫn hát bao lâu: Gióng và Thục Phán/ Những con của Trời… chắc phải sửa lại. Nhưng sửa như thế nào? Có lẽ phải bàn với Trùm Lí.
Mất nửa ngày, người ta mới đón được Xoa đến ra mắt mụ Lựu và Trắc.
Xoa là một người đàn ông cỡ tuổi ngoài bốn mươi, da ngăm đen, chắc chắn. Anh ta đến tay không. Mụ Lựu trỏ vào Xoa, nói:
“Anh này là thợ săn. Cả nhà anh ta, đời đời chỉ làm nghề săn bắt. Nhà có chiếc nỏ nhất phát bách tiễn, nhưng không bao giờ dùng.”
Trắc hỏi:
“Sao lại không dùng?”
Xoa ngước nhìn người khách trẻ của chúa trại, biết không phải là người trong trại, từ đâu đến không biết, nhưng hẳn phải đến từ rất xa. Người này đến để mua thú, hay định mượn nỏ, hay định làm gì? Không biết. Xoa trả lời nhát gừng:
“Nỏ nhất phát bách tiễn là nỏ thần, chỉ dùng vào việc nghĩa, không dùng để sát sinh.”
Câu trả lời khiến Trắc chú ý. Chỉ dùng vào việc nghĩa là ý thế nào? Để chống ngoại lai xâm phạm trại? Hay để giúp trại mở mang thế lực? Ồ, không nên suy diễn. Trắc tự nhủ, rồi nói:
“Tôi ở Mê Linh tới, kết với chúa trại làm nghĩa chị em. Xoa có thể nói cho tôi nghe, do đâu mà nhà Xoa có được nỏ thần?”
Xoa từ tốn đáp:
“Chuyện này dân cả Trại Dạ Hương đều biết.”
Rồi Xoa kể. Chuyện rằng, cụ tổ Xoa xưa vốn làm nghề đốn củi ở Nghĩa Sơn. Một sớm người đi lên núi, thì bất ngờ nghe tiếng rên rĩ ở dưới khe. Biết là có người gặp nạn, người bèn lần xuống khe và bắt gặp một ông lão tuổi ngoài sáu mươi, bị ngã gẫy chân, đang nằm đau đớn. Người lập tức bỏ buổi đi rừng, cõng ông lão về nhà, nắn lại xương, lấy lá thuốc bó chân và nấu cháo cho ông lão ăn. Cụ tổ Xoa hết lòng chữa chạy nhưng vết thương của ông lão không lành, ngược lại còn biến chứng nặng thêm. Ba tháng sau, ông Lão gọi cụ tổ Xoa lại bên, nói:
“Lão cám ơn anh đã tận tình chăm sóc, nhưng xem ra lão đã hết duyên. Lão có câu chuyện này muốn ngỏ cùng anh. Mong anh nghe cho rõ và thực hiện tâm nguyện của Lão, thì lão chết cũng an lòng.”
Thì ra ông lão là một thợ cả, chuyên chế nỏ thần của An Dương Vương. Khi Triệu Đà đánh thành Ốc, quân sĩ của Đà đã bị giết hàng loạt do tên của nỏ thần nhất phát bách tiễn. Sau trong quân Đà có một viên Tư Mã họ Lữ tên Gia, chế ra những chiếc xe chống tên. Trước xe, họ Lữ cho dựng những tấm ván gỗ chắn, bên ngoài dùng rơm bện lên, khi quân An Dương Vương bắn tên, tên sẽ bị đệm rơm chắn giữ và mắc lại. Những người lính nấp sau ván gỗ có bọc rơm không chỉ tránh bị sát thương mà còn lợi dụng thu về cơ man nào là tên.
An Dương Vương thua chạy. Triệu Đà phá thành Ốc, chiếm đất Khê. Lão sợ bản vẽ chế nỏ thần lọt vào tay Đà, nên đem theo rồi trốn sang đất Lão.
Ông lão thở gấp, nhưng lời lẽ vẫn rành mạch:
“Nay lão muốn giao lại bản vẽ này cho anh. Đó là báu vật của dân Việt, phải truyền đời giữ lấy.”
Cụ tổ Xoa nhìn vào mắt ông lão, biết không thể từ chối, bèn sụp lạy mà nhận lấy. Ông lão rút từ trong ngực ra bản vẽ chế tạo nỏ thần nhất phát bách tiễn, đưa cho cụ tổ Xoa, rồi nhắm mắt mãi mãi.
Câu chuyện của Xoa làm cho Trắc thêm phấn khích. Trắc nói:
“Chúng ta dù là dân Lạc điền hay dân trại, cũng đều là dân Việt. Đã là báu vật của dân Việt thì phải truyền đời giữ gìn.”
Đêm ấy, chủ trại Dạ Hương tổ chức lễ kết nghĩa chị em với Trắc.
 
XII-
Từ đất Lão trở về, Trắc nói với bà Thiện về việc tuyển chọn những trai tráng các làng chạ, hương thôn, lập các đội dân binh, mùa màng thì cày cấy, gặt hái, những lúc nhàn rỗi thì luyện tập. Trắc cũng xin với bà Thiện cho gọi Trùm Lí vào làm việc, giao cho Măng mở xưởng sản xuất loại nỏ nhất phát bách tiễn. Những việc Trắc xin đều được bà Thiện y lời.
Người cháu mụ đỡ hương Đan Hạ nhận lời Trắc đi đất Lão mời Xoa hợp tác, mở xưởng chế nỏ nhất phát bách tiễn, và lập đội quân cung nỏ tổ chức luyện tập. Nhì thay Trắc mang thư của bà Thiện nhờ mụ Lựu giúp sức, đồng thời cũng giúp Măng những ngày đầu.
Trùm Lí giao toàn bộ việc điều hành gánh hát lại cho Nhài để về giúp việc cho Trắc ở Mê Linh. Một hôm Trùm Lí hớn hở khoe với bà Thiện và Trắc, rằng mới nhận được tin tức của Môn từ Trường Sa Quốc gửi về. Bà Thiện nghe nhắc đến Môn lòng không khỏi xốn xang, một chút bâng khuâng, một chút tiếc nuối, một chút thèm muốn. Bà hỏi:
“Môn bây giờ ra sao?”
Trùm Lí đáp:
“Lúc mới đến Trường Sa Quốc, Môn gặp không ít khó khăn, phải đi đánh cá thuê ở hồ Động Đình, đi chở hàng thuê dọc sông Tương, may nhờ có người tốt bụng xin cho vào làm ở Trạm ngựa Trường Sa. Môn lấy một cô gái Động Đình, mở được một tiệm buôn, chuyên buôn hàng sắt và tơ lụa từ Trường Sa qua Liên Lâu. Công việc ngày càng tốt.”
Trắc hỏi:
“Môn đưa tin cho Trùm Lí bằng cách nào?”
Trùm Lí:
“Nhờ những người buôn thiết khí, tin tức có chậm, nhưng chắc chắn.”
Bà Thiện nghe tin Môn đã lấy vợ thì vừa vui vừa buồn. Vui vì ở nơi đất khách quê người, Môn đã có nơi nương tựa, lót ổ thế là có thể lót lâu dài. Buồn là có lẽ Môn đã quên bà, quên cái đêm mà hơi trầu cau làm cho hai người say đắm, cái đêm giúp bà khám phá ra vẻ đẹp huyền ảo của sự thăng hoa khoái cảm, cái khoái cảm tột đỉnh mà người đàn bà có thể đạt đến.
Trắc bất ngờ hỏi Trùm Lí:
“Này ông Trùm, bài hát Gióng và Thục Phán do ai đặt lời vậy?”
Trùm Lí ngạc nhiên, không rõ vì sao Trắc lại hỏi về lời bài hát, bèn đáp:
“Lời ấy do Lạc tướng đặt, Trùm Lí này theo đó rồi hát…”
Trắc nói những điều đã nghiền ngẫm:
“Đất Phong Khê do Lạc dân khai phá, giúp rập nhà Hùng dựng nên cơ nghiệp. Thục Phán đến chiếm lấy Phong Khê, đánh giết Lạc dân, gây thù chuốc oán, việc xây thành Ốc nhiều năm không xong là do Lạc dân chống đối. Ta không nên tiếp tục… dùng lời ấy nữa. Trùm Lí thấy có đúng không?”
Trùm Lí ngúc ngắc đầu chưa kịp đáp thì bà Thiện ngăn lại:
“Sao lại vậy? Thục Vương Tử diệt nhà Hùng, dựng nước Âu Lạc, xưng An Dương Vương, hợp nhất dân Lạc Việt và Tây Âu thành Âu Lạc, thế chả tốt hay sao? Chúng ta tìm cách giành lại đất xưa là đất Âu Lạc đấy chứ?”
Trùm Lí thấy cả Trắc và bà Thiện đều có lí. Thuỷ tổ Lí là người phương Bắc, di dân xuống phương Nam trở thành người Giao Chỉ. Rồi theo ước hẹn với Lạc tướng đưa gánh hát đi khắp nơi, dùng lời hát để thức tỉnh dân chúng Lĩnh Nam giành lại cơ đồ. Đôi khi Trùm Lí tự hỏi, mưu tính giành lại cơ đồ, nhưng cơ đồ nào, của nhà Hùng hay của An Dương Vương hay của Nam Việt Vương? Thời Hán sơ, Cao Tổ Lưu Bang, học theo Tần Thuỷ Hoàng, phong Trường Sa Vương cho họ Ngô, cho y làm chủ năm quận: Trường Sa, Tương Chương, Tượng Quận, Quế Lâm và Nam Hải. Trên thực tế, ba quận Tượng, Quế Lâm, Nam Hải là của Nam Việt Quốc. Lối phong vương của Lưu Bang thực chất là hư phong, là muốn mượn tay Trường Sa Vương chinh phục Bách Việt. Ông Trùm nghĩ, muốn quét được mạng nhện xa thì chổi phải dài, muốn giành lại giang sơn Bách Việt, thì lực lượng phải lớn, phải có một ngọn cờ để giương cao.
Trùm Lí nói:
“Lạc tướng phu nhân nói rất phải. Nhưng Trắc nói cũng không sai. Trùm Lí nghĩ, mục tiêu càng lớn thì ngọn cờ càng phải cao. Người Việt ta trồng lúa nước, phong tục tập quán khác với người phương Bắc chăn dê cừu, ăn kê mạch. Chúng ta đòi là đòi lại đất của Bách Việt, để chúng ta sống như là chúng ta hằng sống. Vậy nên lời hát cũng cần thay đổi, để trăm họ nghe đều thuận tai, để nhà nhà nghe đều thuận nhĩ.”
Trắc vỗ tay:
“Trùm Lí hiểu ta, rất hiểu ta.”
Bà Thiện không nói gì, nhưng tỏ ra miễn cưỡng, không muốn bàn về đề tài này nữa. Bà lái sang chuyện khác, bèn hỏi:
“Từ ngày ông Trùm giao gánh hát cho Nhàn, ông Trùm có hay qua lại không? Gánh hát thế nào? Có thêm nhiều người mới không?”
Trùm Lí cũng muốn chuyển đề tài, sợ xoáy mãi vào chuyện trên sẽ gây ra mâu thuẫn giữa bà Thiện và Trắc. Ông Trùm đáp:
“Gánh hát rong bây giờ thay đổi nhiều lắm. Từ ngày Môn đi, chúng tôi có tìm được mấy chàng trai, nhưng chưa thấy ai bằng Môn. Môn đi nên Nhài buồn, buồn mà lại hoá hay, hát lên ai cũng muốn khóc, thấy thương mình, thương người. Nhài bây giờ đặt bài hát giỏi lắm. Nghe Nhài hát, có người lính Hán nhớ quê trốn về Bắc, có người lính Hán trốn trại theo đàn bà chạy vào Cửu Chân.”
Bà Thiện ngạc nhiên:
“Có chuyện như vậy thật sao?”
Trùm Lí:
“Thưa phu nhân, lời hát tiếng ca có sức mạnh như một đoàn quân… Thực ra, sức mạnh của chúng không lường đếm được, chúng có thể làm lay động tâm hồn của cả một dân tộc.”
Trắc chợt nẩy ra ý nghĩ, để bàn với Trùm Lí lập một mạng lưới liên lạc, không chỉ có gánh hát, làm sao đến được Lạc dân, đến các sơn trại, đến cả Bách Việt. Nhưng lúc này công việc của huyện lệnh vẫn do bà Thiện đảm đương, vì Trắc chưa đủ tuổi, do đó cô chưa tiện nói với bà.
Bất chợt bà Thiện hỏi Trắc, rằng Nhị đi đâu mấy ngày không thấy.
Trắc đưa mắt nhìn Trùm Lí, nói:
“Con đã thưa với mẹ rồi, Nhị cùng Măng đi qua đất Lão, tổ chức sản xuất nỏ liên châu nhất phát bách tiễn.”
Bà Thiện chợt nhớ ra, cười xoà:
“Nhiều việc quá, mẹ quên. Việc này con cũng nên để ý. Nếu Nhị về thì bảo tới gặp mẹ ngay.”
Trùm Lí thấy công việc cần bẩm báo đã hết bèn xin phép lui về, nhưng bà Thiện giữ lại cùng ăn tối.
Đó là một đêm mùa hè, gió to và có mưa rào.

(Còn nữa)
Phản hồi

Người gửi / điện thoại

Nội dung

 
Quảng cáo
thietkewebuytin01azsolutionsweb24banner12
Thống kê truy cập
Đang truy cập: 2
Trong ngày: 487
Trong tuần: 1076
Lượt truy cập: 182294
VĂN NGHỆ NGHĨA LĨNH
- Chủ nhiệm: Nhà thơ BÙI VIỆT PHƯƠNG - 0932 209 388
- Ban Biên tập: (Email: vanphutho25@gmail.com)
- Phó trưởng Ban: Nhà văn ĐỖ NGUYÊN THƯƠNG - 0912 383 207
- Nhà văn, nhà báo: NGUYỄN XUÂN HÙNG - 0912 184 021  
- Nhà thơ VŨ THỊ THANH THỦY - 0983 445 941
 
BẢN QUYỀN THUỘC CHI HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM TỈNH PHÚ THỌ
- Chịu trách nhiệm Xuất bản: Nhà thơ NGUYỄN NGỌC TUNG - Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ.
- Chịu trách nhiệm nội dung: Nhà thơ BÙI VIỆT PHƯƠNG - Chủ nhiệm Website Văn nghệ Nghĩa Lĩnh.
- QĐ thành lập Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ của Hội Nhà văn Việt Nam số 132/QĐ-HNV Ngày 24/9/2025.
- QĐ lập Website "Văn nghệ Nghĩa Lĩnh" của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Phú Thọ số 01/QĐ-CH ngày 11/10/2025.