Lê Va
SỰ RA ĐỜI CỦA MỘT CA KHÚC
Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Hòa Bình tổ chức Trại sáng tác từ ngày 02 - 10 tháng 6 năm 2025 tại Nhà sáng tác Đà Nẵng. Tham gia trại lần này có 15 hội viên thuộc các chuyên ngành Văn học, Mỹ thuật, Âm nhạc, Văn nghệ dân gian và Nhiếp ảnh.
Sáng 04/6, nhạc sỹ Phạm Quang Dụ mời nhạc sỹ Nguyễn Thành Viên, Lê Va và bạn trẻ Trần Duy Hưng ra thành phố thưởng thức đặc sản mỳ Quảng. Nhờ trận mưa tuy ngắn chiều tối hôm trước nên sáng nay thời tiết có mát mẻ hơn. Đường phố Đà Nẵng rộng, thoáng, thuận tiện cho người và phương tiện tham gia giao thông. Ăn sáng xong, chúng tôi tìm quán cà phê thưởng thức. Là khách lạ, tìm được quán có chỗ ngồi ưng ý (chưa cần biết đến chất lượng) là điều không dễ. Nhờ chỉ dẫn của điện thoại thông minh, lại không có gì phải vội, xe chúng tôi cứ thế mà dọc ngang lăn bánh ngắm phố ngắm người. Bỏ qua mấy quán cà phê bên đường không thuận cho xe đỗ, chúng tôi bảo nhau tìm ra phía sông Hàn với hy vọng có được chỗ ngồi ưng ý. Và quả vậy, đây rồi, bên phải là bờ sông thoáng rộng với vườn tượng, ghế đá rất bắt mắt, xe ô tô nối đuôi nhau đỗ ven đường; bên trái là tuyến phố đẹp và không quá tấp nập, rất phù hợp cho một cuộc ngồi thưởng thức cà phê. Bốn chúng tôi sang đường và tấp vào quán gần đó, chọn bàn ngồi tại vỉa hè và chờ nhà hàng pha chế cà phê rồi báo qua máy nhắn tin thì vào quầy nhận. Bỗng nhạc sỹ Phạm Quang Dụ đặt vấn đề: anh Lê Va viết bài thơ về Đà Nẵng để em phổ nhé! Thế là coi như tôi mắc nợ Phạm Quang Dụ từ giây phút này. Và cũng chính là tôi phải thực hiện bổn phận của mình với tư cách thành viên của trại sáng tác.

Phạm Quang Dụ vào trong rồi quay ra nói, anh em ta vào nhà ngồi điều hòa nhiệt độ cho mát. Mọi người OK. Bước vào nhà hàng, chúng tôi đều ngỡ ngàng bởi căn nhà gỗ lối cổ cùng một số đồ vật cổ bài trí hết sức hợp lý tạo cảm giác thâm trầm càng dẫn dụ người thưởng thức cà phê một cách chậm rãi và thanh lịch.
Vừa nhâm nhi cà phê, tôi vừa chăm chú ngắm từng hiện vật, từng bức tranh trên tường gỗ. Dừng lại tại giá sách mà đa phần sách cũ, tôi chú ý ngay tới cuốn sách nhỏ nằm ở ô dưới cùng mang tên "Sổ tay sự kiện Chiến tranh Việt Nam" của hai tác giả người Mỹ là JEFF STEIN và MARC LEEPSON do Nxb Chính trị quốc gia Trung tâm Báo chí nước ngoài - Bộ Ngoại giao ấn hành năm 1993. Đây là cuốn sách tập hợp tư liệu, sự kiện quan trọng trong cuộc chiến tranh Việt Nam về chính sách, ngoại giao, nhân vật, con số thương vong, loại vũ khí... Điều cuốn hút người đọc lướt như tôi là sách trình bày theo lối hỏi và đáp rất ngắn gọn, rõ ràng, ví như:
- Có phải Hoa Kỳ viện trợ 10% ngân sách cho Pháp thực hiện cuộc chiến tranh Đông Dương?
- Đáp: Không phải 10% mà là 40%.
- Hỏi: Ai cứu phi công Mỹ trong chiến tranh thế giới thứ hai?
-Đáp: Lực lượng Việt Minh do ông Hồ Chí Minh lãnh đạo.
-Hỏi: Sao lại gọi là Việt Minh?
-Đáp: Việt Minh là lấy hai từ đầu và cuối của "Việt Nam độc lập đồng minh"...
Nhận thấy cuốn sách bổ ích, dễ đọc, dễ nhớ và cần thiết cho người nghiên cứu, viết..., nên tôi giới thiệu và đọc vài đoạn để nhạc sỹ Nguyễn Thành Viên, nhạc sỹ Phạm Quang Dụ và Trần Duy Hưng cùng nghe và ai cũng ghi nhận đây là cuốn sách đáng đọc.
Về lại Nhà Sáng tác, một mình trong phòng, nghĩ tới cuốn sách, tôi bật ra ý tưởng: đề tài chính là cuộc cà phê và cuốn sách vừa gặp. Có thể nói đây là cơ duyên. Đầu tiên là cơ duyên chúng tôi có mặt tại thành phố Đà Nẵng. Tiếp đến là chúng tôi được nhạc sỹ Phạm Quang Dụ mời thưởng thức mỳ Quảng và cà phê sáng. Rồi qua nhiều tuyến phố, không ít quán cà phê, có nơi đã dừng xe toan vào rồi lại thôi. Cho tới quán cà phê nhà cổ bên sông Hàn. Tại đây, chúng tôi đã ngồi ngoài vỉa hè sau lại vào trong nhà, rồi gặp cuốn sách "Sổ tay sự kiện Chiến tranh Việt Nam" của hai tác giả người Mỹ chính là điểm nhấn.
Thế là tôi viết bài thơ Ly cà phê bên sông Hàn:
Thênh thang Đà Nẵng nắng vàng say
Cà phê sông Hàn sớm nay tí tách
Lặng lẽ cảo thơm gọi tay lữ khách
Chiến tranh Việt Nam lịch sử thật ròng.
Lật từng trang tường tận tháng ngày năm
Những dấu mốc, danh nhân nhân, sự kiện
Thế kỷ Hai mươi phơi bày bao phương diện
Những ngoại bang xâu xé nước non này.
Hào khí bốn ngàn năm tích tụ truyền trao
Thời đại Hồ Chí Minh kết tinh gánh vác
Sức mạnh muôn dân hơn nhiều lũ thác
Giành giữ giang sơn gấm vóc rộng dài
Giọt cà phê cứ thong thả buông lơi
Kéo tĩnh lặng người ngược dòng lịch sử
Mở lòng tự hào soi vào thế thái
Năm châu pháo hoa rực sáng sông Hàn.
Rồi tôi mời nhạc sỹ Nguyễn Thành Viên sang phòng Phạm Quang Dụ, Trần Duy Hưng Hưng cùng nghe bài thơ mới viết còn nóng hổi của mình. Nhạc sỹ Phạm Quang Dụ rất vui khi đã có bài thơ để phổ nhạc như đề xuất. Tổng kết trại, ca khúc Ly cà phê bên sông Hàn nhạc Phạm Quang Dụ, thơ Lê Va đã được chính nhạc sỹ ôm ghi ta và hát.
Đà Nẵng, ngày 10/6/2025
L.V