Đỗ Hàn
TRĂNG QUẦNG
CHƯƠNG VI - TRĂNG QUẦNG
TRONG MẮT BÃO
Khi anh trở lại -
Không phải tìm vinh quang
Mà trong luồng gió ngược chiều.
Năm 1944, bóng tà chưa tắt
Nhưng lòng anh giá buốt
Bởi đứa con trai duy nhất.
Đã bỏ đời giữa quê …
Anh bước đi như lê
Ra khỏi vùng nước lặng.
Trở lại danh xưng Việt Nam Quốc Dân Đảng
Mang theo ánh trăng mười năm lu
Giờ đã thành quầng lấp loáng.
Quầng - vầng sáng mờ bao quanh ánh sáng
Không phải vì mạnh
Không phải vì nước cạn
Mà vì bão đã đến gần.
Hà Nội
Mùa thu Ất Dậu (1945)
Rực rỡ
Người người đi, cờ bay rợp
Cách mạng như lửa
Mà anh
Lại là giọt sương còn sót lại trên cành.
Người ta lập chính phủ
Người ta đàm phán Người ta mặc áo mới
Còn anh,
Giữ nguyên chiếc khăn sô từ Yên Bái năm nào.
Đường độc lập, nắng vẫn hanh hao
Lối anh đi vẫn chờn chợn gió.
Anh làm Bí thư cho Nguyễn Hải Thần
Tham gia Đại Việt Quốc Gia Liên Minh
Làm cố vấn Tổng trấn Bắc kỳ
Một người của đối lập
Nhưng cũng không phải thù.
Có khi ngồi bàn trà
Đối diện những người từng muốn xử anh
Cũng có khi
Lặng lẽ trao thư tay
Bắt chặt tay
Người của chính quyền Cách mạng.
Vầng trăng quầng
Gắng căng mình
Để sáng...
Giặc quay lại chiếm thủ đô “Toàn dân kháng chiến,
Toàn diện kháng chiến” Tổ quốc lên đàng
Theo tiếng gọi Bác Hồ
Anh ở lại mang “Tinh thần Hỗ Trợ”
Chờ được ngày Trăng treo.
Lòng nhủ lòng “Phải đốt hết đói nghèo
Mang ngọn lửa hướng lòng người
thơm thảo!”
Giữa mắt bão
Anh là quầng trăng.
Không ai biết
Liệu ánh sáng này là điềm báo
Hay một lần cuối của trời
Trước khi mất hẳn một vì sao?
Mắt Bão ư?
Có một vùng không gió
Giữa trùng trùng gió xoáy.
Một con mắt mở to, không chớp
Nhìn xuyên qua rơm rạ, ruộng đồng,
Nhưng không thấy gì cả
Chỉ toàn là bóng tối.
Mắt bão trôi lơ lửng trên mái đình cổ
Trên tháp chùa đổ nát
Trên xác con sông
Nằm cạn máu phù sa.
Mắt bão không nhìn - nó nuốt
Nuốt cả tiếng trống làng chiều giông
Nuốt tiếng gà quê gáy trễ
Nuốt cả ánh trăng
Vừa kịp lên khỏi lũy tre đầu xóm.
Không ai biết trong mắt ấy có gì
Lửa, Nước hay một đêm dài ngụp lặn?
Sấm nổ mà không vang,
Chớp giật nhưng không sáng
Trăng rách tan như một mảnh giấy buồn
Dập dềnh trong nước lũ.
Mắt bão đi qua
Để lại một miền trắng xoá
Không phải tuyết, mà là quên lãng.
Cây cối đứng trơ như những linh hồn Không siêu thoát.
Ở đó, trăng đã từng lên rất sáng
Rồi bị xé vụn bởi ngàn tầng mây xám
Trí tuệ, giấc mơ
Cả lời ru
Rụng rơi như lá mùa đông…
Bằng mắt ấy Dưới mắt ấy
Họ nhìn anh
Cả kính yêu và cảnh giác
Cả bạn - và thù Không bên nào hiểu
Ánh trăng này
Không nhằm chiếu sáng ai
Chỉ cố soi lại chính mình.
Ngoài kia kháng chiến vẫn trường kỳ
Ngoài kia trăng rừng còn rơm rớm…
Đêm 8 tháng 9 năm 1949
Một người đàn ông
Một thầy thuốc đi đôi giày cũ
Ngã gục trên đường phố Huế.
Anh quay nhìn, lòng vẫn tin không thể
Có con người lại ác với lòng Nhân
Trên tay còn gói thuốc Nam
Vội vàng đi cứu người Nam,
Thôi đành!
Giữa Hà Nội đô thành!
Viên đạn bắn ra từ khoảng không lịch sử
Không có kẻ thủ ác rõ ràng
Không ai nhận trách nhiệm
Không ai…
Muốn truy đến cùng.
Anh nằm xuống, mắt vẫn đựng trăng nồng
Trăng nhấp nhóa mang sắc vàng của nắng
Thoáng hiện ra:
Giữa quầng trăng đêm vắng
Làng quê còn đọng cặng khói lam
Gió ru hàng trúc lênh loang
Một người trai trẻ thân mang nỗi niềm
Đầu thấm chữ thánh hiền muốn tỏ
Bút nghiên reo in ánh mây bay
Mực còn thơm giấy trang đầy
Mà trong mắt đã đượm ngày mai xa
Thể Giao đâu? Chói lòa trăng bạc
Gió Hồ Tây thổi lạc văn nhân
Tuấn Tài ơi, hỡi Tuấn Lâm
“Nam Đồng Thư xã” giữa xuân dịu dàng.
Người mang cả tre làng vào ngực
Nỗi u hoài chất ngất sông sâu
Đường xa gió ngược qua đầu
Trăng quê lại đổ xuống cầu long lanh.
Nào ai biết đất lành mà đậu
Nào ai cầu nước đục thả câu
Đảng Quốc Dân thoáng qua mau!
Bao đồng chí máu ướt nhàu đôi vai.
Trăng quầng bỗng chơi vơi chợt nhớ
Gió Côn Lôn còn lợm xác tôm
Vầng xưa treo giữa tâm hồn
Những đêm tỉnh thức sóng cuồn cuộn mây.
Ôi, giữa hè đêm nay sao lạnh
Trăng quầng lên nhuốm mảnh sương quê
Ngỡ đâu tiếng mẹ gọi về
Nghe câu “nước cạn” não nề nhịp tim
Nào ai biết ấm êm còn hết
Nào ai hay những phiến đá đau
Trăng quê vẫn sáng trên đầu
Nhẹ nâng chân bước, chẳng cầu mà theo…
Mẹ ơi như một cánh diều
Con bay theo gió
Nhớ chiều mẹ ru
Chết
Khi không ai còn tin anh là mối nguy
Cũng không ai xem anh là hy vọng.
Trăng quầng rơi xuống Không tiếng khóc
Không xe tang
Không điếu văn
Chỉ một mảnh tin nhỏ
Nằm lẫn giữa những bản tin thời sự
và giá gạo mới tăng.
Chết
Anh thanh thản về nơi
Mà từ đó anh đã đến!
Một viên đạn không ở trong cuộc chiến,
Đâm thẳng vào lòng đất mẹ,
Vào trái tim những người vẫn tin vào ánh sáng.
Cái chết đột ngột như tiếng sấm buốt giá,
Làm đêm đen thêm sâu,
trăng quầng thêm quay quắt.
Nhưng, trăng quầng không tắt.
Dù ánh vàng báo hiệu nước không xanh…
Những bàn tay ngờ vực vô danh
Đã cố giết chết hình hài rạng rỡ
Không thể xoá đi tư tưởng Hỗ Trợ,
Không thể giết chết tinh thần...
Đêm tối trời không ánh sao băng
Cửa nhà phố khép trong ngái ngủ
Tiếng súng ấy là tiếng khóc của lịch sử,
Là tiếng gầm của bão tố mà đất nước chưa quên.
Mất anh, mất một vầng trăng,
Nhưng vầng trăng ấy không thành trăng vơi.
Như Sao Sa một thời mơ mộng
Anh mất đi, nhưng giọng không tan
Ánh trăng hâm nóng trời đêm
Cho mây biết biếc, mưa mềm biết buông…
Cái chết mang khúc ca bi thương,
Cũng là bản hùng ca tỏa sáng,
Trăng lấp lánh dù mây xanh hay xám.
Bởi Tinh thể này từ trái đất bay lên.
Người ta không hỏi tên
Thế lực nào giết anh
Bởi họ đã giết anh từ trước đó
Trong tâm trí mình.
Giữa thủ đô hoa lệ
Vẫn dộng gót giày Tây
Bao người qua kẻ lại
Biết ai người nằm đây!
Một nhà văn
Một dịch giả
Một nhà tư tưởng không hợp thời
Một vì sao văng ra từ đất
Rơi xuống lặng lẽ
Giữa một đêm chất chứa gió giông…
Mẹ ở quê vẫn ngóng trông
Vẫn hằng tin con mình sống dù bao lần tin đưa thất thiệt
Nhưng bấm đốt ngón tay, hôm nay mẹ biết
Con trai mẹ đã về cõi sông Ngân.
Đứa trẻ da trắng ngần
Ôm chân bà xin làm con
Giờ
Lặng lẽ rơi vào lòng đất
Bóng núi Bô đọng đen trong đáy mắt.
Anh cười
Nhìn mắt Bão giương to…
Anh không cầm gươm cũng chẳng đứng phất cờ
Chỉ lặng lẽ phía sau, mang hình hài Tổ Quốc
Gọi những trái tim đến với trái tim.
Từ quê mẹ Hà Nam Sang quê cha Nam Định
Đến Hà Thành mang bao dự tính
Để bây giờ
Tay xuôi…
Có những con người
Chết đi
Không phải vì bị giết
Mà vì không ai còn hiểu họ chỉ sống cho mai sau….
Trăng quầng
Không sáng rực
Nhưng cao hơn tất cả những cơn bão lốc đang gào.
Ánh sáng ấy không mất
Vẫn quanh quẩn đâu đây
Không thuộc về một phía nào
Chỉ thuộc về sự tử tế.
Nước cạn. Trời trong. Người khuất.
Tiếng súng đã tắt ngòi bút
Như xưa, lưỡi máy chém chặt ngang ngọn lửa
Anh đã khóc bạn trong muôn ngàn thương nhớ
Để bây giờ đồng chí lại khóc anh:
“Trăng còn đó, mà người đâu chẳng thấy,
Một viên đạn câm, xoá cả một trời thơ.
Anh ngã xuống như sao rơi lặng lẽ,
Mà sáng trong hơn vạn ánh trăng mờ”[1].
----------------
[1] Bài Khóc Nguyễn Thái Học của Nhượng Tống