Vũ Quốc Khánh
CUỒN CUỘN SÊ PÔN
Sau trận tiến đánh điểm cao 723, Tiểu đoàn trưởng Hoàng Xuân Bách được lệnh đưa đội hình tiểu đoàn tổng công kích vào Bản Đông tiêu diệt địch. Họ bắt đầu xuất phát từ hướng Đông Nam, vượt qua những dải đồi thấp. cùng các đơn vị khác tiến vào truy kích địch ở Bản Đông.
Đại đội của Thành được lệnh tiến lên, vừa tiến công phía trước, vửa bảo vệ sườn trái đội hình. An Văn Toan vác khẩu B40 thay Thành đi giữa. Hai bên là Hà Quốc Thành và Hà Văn Thuận. Tai Thành vẫn còn ù như có cối xay đặt bên trong, nên Toan vừa chạy vừa để ý đến Thành. Chả gì trong trận truy kích trung đoàn 1 địch ngày hôm qua anh đã bắn tới 6 trái B40, diệt 4 chiếc xe tăng M41 của địch rồi còn gì.
Vừa tiến qua những mỏm đồi đầy bụi đất họ đã gặp một đoàn lính ngụy mặt mũi lem luốc vừa đi vừa chạy theo sau một chiếc xe tăng M41 tiến về hội quân với lực lượng ở Bản Đông. Quyết không cho chúng thực hiện được ý định, Thành chỉ huy toàn đại đội xung phong, xả những tràng AK, RPD vào đội hình chúng.
Lập tức, chiếc xe tăng quay đầu lại, hạ nòng pháo 90 ly bắn thẳng vào đội hình ta. Không may cho chúng vì khoảng cách giữa ta và địch quá gần nên đạn pháo toàn vọt lên trên, không gây sát thương được. Nhưng dù sao có xe tăng hỗ trợ bọn lính bộ binh cũng có quái thú dẫn đường, chúng hì hụi tiến lên, liên tục nã những trái tóc đùng, những băng trung liên, những tràng AR15 về đội hình của Thành. Không hoảng hốt, Thành hô anh em tản ra, giã RPD vào chính diện toán ngụy quân, vừa lấy chỗ cho Toan sử dụng súng B40. Chẳng để lỡ thời cơ An Văn Toan nhanh chóng lắp quả đạn hình bắp chuối vào súng rồi bóp cò. Tầm ngắm hơi lệch phải. Quả đạn vọt ra, sượt bên hông chiếc xe tăng. Thành hô lớn:
- Bình tĩnh. Bắn tiếp đi.
Toan lắp tiếp quả đạn thứ hai. Lúc này chiếc xe đã tiến mỗi lúc một gần, chỉ còn cách vị trí của Toan chừng hơn chục thước. Thành nhìn thấy lố nhố sau xe là các tên lính đứa đội mũ nâu, đứa đội mũ sắt. Anh giương AK bắn mấy điểm xạ liền. Đạn bắn vào xe tăng, tóe ra những vệt lửa xanh lè.
Mặc xe đã đến gần, An Văn Toan vẫn cẩn thận ngắm và lẩy cò. Lần này thì không trượt đi đâu được nữa. Chiếc M41 trúng đạn bốc cháy rần rật. Toán lính theo sau chết cháy đen vàng như cua nướng quá lửa. Thành hô đại đội xung phong truy kích. Những trái lựu đạn của bộ đội ta thi nhau trút xuống đầu địch. Những tràng trung liên của Thuận làm đội hình địch tung tóe ra. Lác đác những mảnh vải trắng ngoắc vào đầu súng giơ lên báo hiệu chúng đã khuất phục, đầu hàng.
Giữa lúc đó Thành thấy cánh tay trái anh mát lẹm, rồi tê dại. Thuận kêu lên:
- Thành. Mày bị thương rồi.
Thành đáp:
- Kệ tao.
Rồi hô lớn:
- Toàn đại đội xông lên, truy kích địch đến cùng. Thực hiện đúng chính sách tù hàng binh.
Rồi anh lùi lại, xem vết thương. Hóa ra một mảnh tooc đùng đã vạt trúng tay anh làm lóc ra miếng con chuột dưới cánh tay. Anh vội rút cuốn băng ra quấn chặt lại. Thôi thế cũng còn may chán.
*
“Cuộc hành quân Lam Sơn 719” của Liên quân Mỹ và quân đội Sài Gòn càng ngày càng lún sâu vào vũng lầy thảm hại. Kể từ khi bắt đầu chiến dịch, số trực thăng Mỹ bị bắn rơi đã lên tới con số mấy trăm, số phi công Mỹ bị thương vong cũng không sao đếm xuể. Niềm tin của các tướng lĩnh và binh sĩ quân đội Sài Gòn hầu như hoàn toàn tiêu tan. Số thương binh cũng đã lấp đầy các bệnh viện. Mục tiêu đặt chân lên đến Sê Pôn càng ngày càng xa tầm với.
Lầu Năm góc tới tấp điện hỏi Đại sứ Bân-Cơ và Bộ chỉ huy lực lượng Mỹ ở Sài Gòn xem giải quyết bằng cách nào để trấn an dư luận. Đến bây giờ chính thức cuộc hành quân của đại binh quân đội Sài Gòn đã bị Quân giải phóng đánh cho tan nát. Sự hỗ trợ của không quân Mỹ cũng càng ngày càng ít giá trị, kể cả đến việc tải xác chết khỏi mặt trận cũng không làm xuể.
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu sốt ruột, thúc Tướng hai sao Hoàng Xuân Lãm bằng mọi giá phải đổ quân được xuống Sê Pôn, sau đó tuyên bố chiến thắng, rồi rút ngay không cần giữ nó. Nhưng ngay cả như vậy đối với Liên quân Mỹ và quân đội Sài Gòn lúc này cũng khó như mò kim đáy biển. Theo kế hoạch của Liên quân, địch sẽ sử dụng 2 tiểu đoàn bộ binh thuộc Trung đoàn 2, Sư đoàn 1 bộ binh trực tiếp bằng trực thăng vận, đổ bộ xuống Đông Bắc Sê Pôn. Nhưng chưa kịp động binh thì Trung đoàn 2, Sư đoàn 1 bộ binh ngụy đã bị Sư đoàn 2 của ta đánh cho tơi tả tại cao điểm 600.
Bây giờ tâm lý của địch trong đội hình đang co cụm tại thung lũng Bản Đông đã hoang mang tột độ. Chúng cầu cứu máy bay các loại, từ trực thăng võ trang, đến phản lực phóng rốc két, ném bom hòng ngăn chặn mọi sự tấn công của Quân giải phóng vào đội hình đã rách nát te tua của chúng. Nhưng mọi cố gắng đó cũng đã trở nên vô vọng. Các trận địa cao xạ của ta đã giăng bức tường lửa, chặn đứng mọi sự phiêu lưu của chúng.
Khắp mọi nơi trên chiến trường Nam Lào, nơi nào cũng có các sư đoàn chủ lực của ta trấn giữ. Hơn thế nữa, sau khi điều chỉnh và cơ động lực lượng, ta đã hình thành thế bao vây, chia cắt cô lập địch trên từng khu vực. Tuyến vận chuyển chiến lược của ta vẫn được giữ vững. Thế và lực của địch dù được sự hỗ trợ của Mỹ nhưng đã như quả bóng xì hơi, càng ngày càng xẹp lép. Thế và lực của ta đang lên, sẵn sàng chuẩn bị chuyển sang tiến công lớn, tiêu diệt lực lượng chiến dịch của địch.
Ở phía Đông, giáp biên giới Việt Nam, phối hợp với lực lượng Đường 9 Nam Lào, bộ đội Đặc công B5 đã tập kích địch ở Tà Cơn, tiêu diệt 100 tên giặc lái và nhân viên kỹ thuật, phá hủy 42 máy bay lên thẳng, 6 xe tăng. Một bộ phận lực lượng của ta phát triển đánh vào khu vực Hướng Hóa, Khe Sanh, kết hợp truy kích địch với tác chiến ngăn chặn, lần lượt tiêu diệt địch co cụm ở các khu vực Cha Ky, Huổi San, Lao Bảo, Làng Vây, làm cho địch bại hoại, co cụm lại, không dám phản kích nữa.
Trên đường số 9, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 27 được lệnh cơ động phục kích đoàn xe tăng và thiết giáp địch đang hành tiến qua Động Na, Kế Sách, Ba Lào. Khi chúng lọt vào đội hình phục kích của tiểu đoàn, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu dẫn mũi chủ công đánh thẳng vào giữa đoàn xe. Sau 1 giờ chiến đấu, tiểu đoàn diệt gọn 28 xe tăng, thiết giáp, vận tải và tiêu diệt gần 100 tên ngụy. Các chốt chặn của ta tại các điểm cao 311, 334, 351 đã chặn đứng mọi hoạt động tiếp ứng của địch trên Đường 9.
Thế là đội quân địch ở Bản Đông tiến không tiến được, thoái cũng không xong. Chúng ngắc ngoải như cá nằm trên thớt. Mọi tuyến tiếp vận cho chúng đều bị chặt đứt, đường bộ không tiến được đã đành, mà đường không thì cũng không sao vượt qua được các trận địa phòng không như những bức tường lửa của ta.
Lúc này thời cơ tiêu diệt địch đã đến. Bộ Tư lệnh chiến dịch quyết định mở cuộc tấn công vào căn cứ Bản Đông. Bộ đội ta phối hợp từ mọi hướng ào ạt tấn công vào các căn cứ địch. Trước sức tấn công mạnh mẽ như vũ bão của ta, địch hoảng hốt, mạnh đơn vị nào đơn vị nấy mở đường máu chạy tháo thân khỏi Bản Đông trong nỗi lo lắng, khiếp sợ.
Sau hai giờ tiến công dồn dập, với lực lượng áp đảo gồm Sư đoàn 308, Sư đoàn 320, Sư đoàn 304, Sư đoàn 2 Quân khu 5 cùng các đơn vị xe tăng, pháo binh, cao xạ, ta đã làm chủ hoàn toàn Bản Đông. Những đội quân thiện chiến của Quân lực Việt Nam Cộng Hòa như Sư đoàn thủy quân lục chiến, Sư đoàn dù, Sư đoàn 1 bộ binh, Liên đoàn biệt động quân đã trở thành đội quân thất trận và hoàn toàn bị tan rã.
*
“Cuộc hành quân Lam Sơn 719” đánh sang Đường 9 - Nam Lào, hòng ngăn chặn sự chi viện của hậu phương lớn miền Bắc cho chiến trường miền Nam nước ta của Liên quân Mỹ và quân đội Sài Gòn cuối cùng đã biến thành một cuộc tháo chạy hỗn loạn. Nhưng vào đã khó, tháo lui ra càng khó hơn. Trung đoàn 2 của Sư đoàn 324, Trung đoàn 102D của Sư đoàn 308 và Trung đoàn 24 của Sư đoàn 304 phối hợp với pháo binh chiến dịch đã đón lõng, tổ chức chia cắt và đánh địch khắp đoạn đường từ Bản Đông về Lao Bảo và từ Lao Bảo đến Khe Sanh, khiến kẻ nào thoát được cũng không khỏi kinh hồn bạt vía.
Sau 52 ngày chiến đấu kiên cường và dũng cảm, bộ đội ta đã bẻ gãy “Cuộc hành quân Lam Sơn 719” của Liên quân Mỹ và quân đội Sài Gòn. Chiến dịch Đường 9 - Nam Lào đã kết thúc thắng lợi. Chúng ta thu được kết quả hết sức to lớn: Loại khỏi vòng chiến đấu gần hai vạn tên, bắt làm tù binh hơn một nghìn tên; tiêu diệt 5 liên đoàn và lữ đoàn thiện chiến, 5 tiểu đoàn bộ binh, 8 tiểu đoàn pháo binh, 4 thiết đoàn; đánh thiệt hại nặng Sư đoàn nhẩy dù, Sư đoàn bộ binh số 1, Sư đoàn thủy quân lục chiến, bắn rơi và phá hỏng 556 máy bay, trong đó 505 máy bay lên thẳng, phá hủy 1.138 xe cơ giới, trong đó có 528 xe tăng và bọc thép. Ta thu được một khối lượng lớn phương tiện chiến tranh bao gồm các loại xe vận tải, xe tăng, pháo, cối và cả máy bay trực thăng.
Dòng sông Sê Pôn mùa này vốn êm đềm trôi giữa đôi bờ ngút ngàn cây trái, nhưng khi Liên quân Mỹ, quân đội Sài Gòn và Quân đội Hoàng gia Lào mở “Cuộc hành quân Lam Sơn 719”, Sê Pôn cũng cuồn cuộn dâng trào, giúp cho bộ đội Việt Nam và bộ đội Pa-thét Lào đánh chìm và phá hủy 43 tàu chiến, xà lan, góp phần làm thảm bại chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ và tay sai.
Vùng đất Nam Lào đầy yêu thương cùng mảnh đất đường 9 rất đỗi anh hùng đã cùng nhau viết nên những trang chiến thắng oai hùng với những chiến công chói lọi mà sau này lịch sử còn mãi mãi khắc ghi.
*
Xong trận vây hãm Bản Đông, Trung đoàn của anh Khế được giao ở lại, thiết lập đội hình tiếp quản và bảo vệ Bản Đông. Vết thương khiến Thành lên cơn sốt, lúc nóng, lúc lạnh. Vì vậy đơn vị cử Toan và Thuận đưa Thành vào điều trị tại bệnh viện dã chiến của Đoàn 559 gần đây.
Người đón tiếp Thành là bác sĩ Hoàng Tích Thiện. Sau khi thăm khám và xem vết thương của Thành, Thiện ngơ ngác hỏi Thuận và Toan:
- Hai đồng chí cũng cùng ở Bách Thanh với đồng chí Thành à?
- Vâng.
- Sao Bách Thanh nhiều người mang họ Hà thế nhỉ? Trước đây đồng chí Bệnh viện trưởng của chúng tôi cũng họ Hà đấy.
- Đồng chí ấy tên là gì ạ?
- Chị ấy tên là Hà Minh Thảo, anh trai chị ấy là Hà Quốc Trung, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 102D Sư đoàn 308.
Thành đang sốt li bì, nghe thấy thế vùng dậy:
- Chị Thảo và anh Trung ạ…. Họ đang ở đâu bác sĩ ơi?
Thuận hồi hộp giới thiệu:
- Báo cáo bác sĩ, đồng chí Hà Quốc Thành đây là em trai chị Hà Minh Thảo và anh Hà Quốc Trung. Thế chị Thảo bây giờ ở đâu ạ?
Chiếc ống nghe đang áp trên tai người bác sĩ ấy bỗng nhiên rơi thõng xuống. Anh hấp tấp hỏi dồn:
- Anh Thành đây là em trai chị Thảo à.
- Vâng. Đồng chí ấy là em út mà.
Người bác sĩ đờ người, mắt đỏ hoe lặng im như mất hồn. Lát sau anh mới nghẹn ngào:
- Đồng chí Thảo là một Bệnh viện trưởng có tâm, có tầm và đức độ… Tiếc rằng đồng chí ấy mới hi sinh cách đây ít ngày.
Trời đất như quay cuồng trước mắt ba chàng trai Bách Thanh. Họ ôm lấy nhau khóc như mưa. Không ai ngờ cuộc đời lại éo le đến thế. Ba anh em cùng một mẹ đẻ ra, cùng chiến đấu trên một chiến trường mà chị không gặp em, anh không gặp em.
Thiện đưa ba anh em đến trước bàn thờ Hà Minh Thảo. Họ đốt những nén trầm mà bệnh viện trưởng Phon da la Ta van đã kì công vào tận rừng sâu tìm kiếm về dành cho mọi người đốt mỗi khi về thăm chị. Không gian như đặc quánh lại, rưng rức mùi trầm của núi rừng đất nước Triệu Voi. Ai cũng như nhìn thấy từ trên cao khuôn mặt chị Thảo hiện về bảo với mọi người: Hãy yêu mảnh đất Nam Lào này như yêu quê hương mình vậy.
*
Hội nghị báo công của bộ đội Pa-thét miền Nam Lào được tổ chức tại thị trấn Sê Pôn vào một ngày cuối mùa thu. Các đơn vị nao nức báo công dâng lên đất nước trong dịp chuẩn bị đón xuân mới.
Phon da la Ta van đang mải ngắm những pa-no áp phích treo trên tường thì có tiếng reo:
- Chào anh Phon da la!
Anh quay lại và cũng reo lên:
- Ôi! Bun thẳn Xẻng sụ păn, Lâu lắm rồi anh em mình mới có dịp gặp nhau nhỉ?
Hai anh em đôi con chị con em, cùng uống chung dòng nước sông Sê Pôn chảy qua nước Việt sang đây, lâu ngày mới gặp nhau, tay bắt mặt mừng, chuyện trò hỉ hả:
- Anh vẫn là Bệnh viện phó Bệnh viện dã chiến tiền phương của Đoàn 559 đấy chứ?
- Không. Sau khi em đến chơi một thời gian, anh được đoàn phân công làm Bệnh viện trưởng. Bây giờ anh chuyển về công tác tại Tỉnh đội Xa va na khét.
- Còn chị Minh Thảo, chắc chị ấy vẫn ở đấy?
Phon da la lộ rõ vẻ đau xót, người vàng ệch như nặn ra từ sáp:
- Chị Thảo… hy sinh rồi…. Chị ấy lấy thân mình đỡ một trái tóc đùng thay cho một thương binh là bộ đội Pa-thét mình, em ạ.
Nét mặt Bun thẳn tái dại đi, đờ đẫn như người mất hồn. Mấy phút sau anh mới rưng rưng nói:
- Em thương chị ấy quá. Mới gặp chị ấy một lần nhưng em không bao giờ quên được sự ân cần niềm nở khi chị ấy rót nước mời em. Người đâu mà đã đẹp người, lại đẹp nết.
Phon da la không giấu nổi xúc động. Anh nói như mếu:
- Chị ấy mất đi khiến tất cả mọi người đều thương tiếc.
Lát sau anh mới bình tâm lại:
- Mộ chị ấy nằm gần đây, trên cánh rừng đại ngàn nhìn xuống dòng sông Sê Pôn này.
Hai người trầm ngâm, không ai nói với ai câu nào. Họ đưa mắt nhìn về phía dòng sông Sê Pôn đang chẩy và cùng lắng nghe tiếng rì rầm của nó.
Lát sau Phon da la mới hỏi Bun thẳn:
- Còn em bây giờ công tác ở đâu?
- Sau khi tham gia cùng Trung đoàn 64 đánh sập căn cứ hỏa lực 31 của địch, em về làm Huyện đội trưởng Sê Pôn.
Rồi anh nói như phân vân:
- Anh ở tỉnh, em ở huyện mà không mấy khi anh em gặp nhau nhỉ?
- Ừ! Cuộc sống mà. Biết làm sao được. Chị Hà Minh Thảo cũng vậy. Cả 3 anh em ruột sang đây, cùng chiến đấu ở mặt trận này mà đến lúc nhắm mắt xuôi tay chị cũng không biết em trai mình đang ở cạnh, còn em, lúc bị thương mê man bất tỉnh, đồng đội đưa đến viện, biết chị gái mình là Bệnh viện trưởng ở đây thì chị đã hy sinh rồi. Em bảo thế có xót xa không?
Bun thẳn rơm rớm:
- Đúng là bộ đội Việt Nam chịu hy sinh quá lớn. Họ đã tình nguyện sang giúp đỡ cách mạng Lào từ những ngày đầu chống Pháp cho đến tận bây giờ. Ăn cùng ăn đói, mặc cùng mặc rét với nhân dân Lào mà không một lời kêu ca, cảm thán. Đổ xương đổ máu lo cho dân Lào mà không màng đến một lời cảm ơn. Tấm lòng ấy thật là cao cả.
Rồi anh tươi nét mặt:
- Mà người Việt Nam ở đâu cũng tình nghĩa như thế. Cứ xem dọc đôi bờ sông Sê Pôn này thì biết, người Việt và người Lào sống thuận hòa như người cùng một gia đình, đối xử với nhau chan chứa như tình anh em, thân thiết với nhau như là ruột thịt. Có những người láng giềng như vậy thật là an lòng.
Phon da la nói trải lòng mình:
- Anh em mình đã sống nửa đời người bên dòng Sê Pôn, cùng vui cùng buồn với dòng nước vắt qua hai nước Lào - Việt. Khi sông trong, là lúc thong dong soi bóng núi đồi, nương bãi, khi sông đục, là lúc chở nặng phù sa từ mạch nguồn Trường Sơn bồi đắp nên ruộng đồng phì nhiêu nơi châu thổ. Với bạn bè, sông êm ả vui tươi cùng cánh buồm ngược, xuôi thắm thiết. Với giặc dữ thì sông cuồn cuộn dâng trào, nhấn chìm bao thác ghềnh, giữ vững miền cương vực. Dòng sông này cũng như bao dòng sông khác, luôn có tình với những con người sống ở đôi bờ thương yêu nó.
- Đúng vậy anh nhỉ.
Dù rằng còn bao nhiêu điều muốn hàn huyên, nhưng câu chuyện giữa hai anh em vẫn phải tạm dừng, vì tiếng chuông reo báo hội nghị báo công đã bắt đầu. Gió từ ngoài dòng Sê Pôn thổi vào mát rượi, mang theo mùi hương chăm-pa thơm điệu đàng và quý phái, như tình nghĩa con người đất nước Triệu Voi đầy yêu thương và dũng cảm.
17
Tin miền Nam Việt Nam được hoàn toàn giải phóng bay về bản Seo Sơn vào buổi trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975. Cả bản, cả làng rộn ràng trong niềm vui vô bờ bến. Cờ hoa tràn ngập mọi nẻo đường. Ai cũng hân hoan mừng niềm vui đại thắng. Chiếc loa phóng thanh treo trên ngọn mắc khan vang lên bài hát “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” truyền sức mạnh của toàn dân tộc gửi tới bầu bạn năm châu.
Một đoàn nam nữ thanh niên tay ôm hoa, tay giương cao lá cờ đỏ sao vàng, đi qua khoảng sân rộng, bước lên chiếc cầu thang chín bậc bằng gỗ đã lên màu đen bóng, ríu rít người xưng con, người xưng cháu, chào ông bà Cầm. Rồi họ xin được thắp hương dâng lên linh hồn Liệt sỹ Hà Minh Thảo, xin chị phù hộ cho dân làng Seo Sơn luôn bình an, mạnh khỏe.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hà Quốc Thành thay mặt bố bầm rót nước mời các bạn trẻ. Cả đội thanh niên cười như khướu hót, xúm lại đẩy cô Bí thư xã Đoàn Phùng Thị Lãng Thanh lên sát Chủ tịch xã:
- Anh mời Bí thư của chúng em uống trước đi, rồi mới đến lượt chúng em, kẻo lại mắc vào tội phạm thượng.
Thành mặt đỏ như gấc chín, xua xua tay:
- Anh xin các em, xin các em.
Đám đoàn viên chưa chịu buông tha, vẫn cứ ríu rít:
- Thích quá đi rồi, lại còn làm bộ làm tịch nữa.
Họ xà đến ngồi cạnh ông bà Cầm liến láu:
- Thanh Thành là một cặp, giống nhau đến từng chữ một. Sao anh chị ấy khéo đến thế hai bủ nhỉ.
Ông Cầm không biết trả lời sao, chỉ biết ngồi ngắm lớp trẻ và rưng rưng nhớ tới đứa con gái hay lam, hay làm của mình. Giờ con đã là liệt sĩ nằm trên đất nước Lào rồi. Ba đứa con bủ mới có thằng út bị thương được phục viên, giờ là Chủ tịch xã. Còn thằng cả không biết bao giờ được về nữa.
Nghĩ thế, ông hỏi Thành:
- Hôm nọ anh Trung biên thư bảo bao giờ được về phép con nhỉ?
- Dạ, anh ấy bảo cuối tháng này ra họp ở Hà Nội sẽ ghé qua nhà đấy ạ.
Bà Cầm nghe thế cằn nhằn:
- Ông đừng nhắc nhiều tới con, làm nó sốt ruột, rồi chân nọ vấp vào chân kia, ngã thì khổ. Đất nước vừa giải phóng xong, còn bao nhiêu việc phải làm. Sao nó đã về thăm nhà được.
Thành lúc này mới nói:
- Anh Trung vừa mới được thăng chức lên làm Chính ủy Sư đoàn. Hôm này anh phải ra họp ở Trung ương đấy bố bầm ạ.
Nghe tin ấy mọi người chộn rộn cả lên. Nét mặt vợ chồng ông Cầm hồ hởi đã đành, mà đám các cô gái đoàn viên cũng vui không kém. Họ tranh nhau gọi ông bà là bố bầm, xem ra đùa cũng có, mà ước thành sự thật cũng có. Chỉ Thành là biết mình sắp có chị dâu. Chính bố bầm đã bảo với anh “Mày không phải lo. Anh mày có người yêu ở bên Lào rồi”.
*
Mấy tuần sau. Vào một buổi sáng con chim khách từ đâu đến, đậu ở cây bòng đầu thích nước hót vang những tiếng lảnh lót. Thấy thế hai vợ chồng ông Cầm bảo con trai:
- Anh xem lấy cái nơm úp mấy con gà mái tơ lại cho bố bầm nhé.
Thành vâng lời. Y như rằng, đến nửa buổi hôm đó có hai chiếc xe com-măng-ca biển đỏ đi vào bản và đậu ở ngõ nhà anh. Hà Quốc Trung mở cửa xe bước xuống, mời mọi người trên xe lên cầu thang. Thấy có khách vợ chồng ông Cầm run run bước ra tận thích nước đón. Anh Trung mừng rỡ, reo lên:
- Bố bầm ơi! Con về đây rồi. Bố bầm khỏe không ạ?
Ông Cầm cười, nói vui:
- Nhìn thấy anh là bố bầm có ưởi người cũng lập tức khỏe ngay rồi.
Một thanh niên đi sau anh Trung cũng reo lên:
- Con chào bố bầm. Bố bầm có nhận ra con không? Con là Hoàng, bạn học của em Thảo hồi ở trường cấp 3 Bách Thanh đây ạ!
Bà Cầm thảng thốt nắm lấy tay Hoàng, lắc lắc:
- Bầm nhận ra anh rồi. Anh vào chơi cũng đã chục năm rồi nhỉ?
- Vâng. Đúng ra thiếu một tháng nữa là tròn mười năm đấy ạ.
Vừa lúc ấy Thành bước ra, mời mọi người vào ngồi ở hai bên cửa voóng. Trung đưa một vị đứng tuổi và một phụ nữ tóc đã hoa râm lại ngồi gần bố bầm và giới thiệu:
- Thưa bố bầm. Đây là vợ chồng cô chú Thu Giang Tỉnh đội trưởng tỉnh Hủa Phăn. Cô chú là bố mẹ đẻ của em Hoàng đấy ạ.
Ông bà Thu Giang nắm lấy tay ông bà Cầm ngậm ngùi:
- Vợ chồng em nghe cháu Hoàng nói, cứ ao ước được sang thăm anh chị. Thế nhưng vì chiến tranh, hôm nay chúng em mới sang được. Anh chị bỏ quá cho chúng em nhé.
- Bom đạn thế làm sao chúng ta gặp nhau được. Mặc dù không gặp được nhau, nhưng lòng chúng ta vẫn nghĩ về nhau. Phải không ạ.
Nói rồi ông quay ra nhìn những người khác hỏi:
- Còn đây là…
Lúc này anh Trung mới vui vẻ giới thiệu:
- Thưa bố bầm, đây là bà mẹ Lào, người đã dỡ cả tấm chăn làm của hồi môn của con gái ra để đắp cho con khi con bị sốt rét đấy.
Rồi anh chỉ một cô gái mặc quân phục bộ đội Pa-thét:
- Còn đây là con gái mẹ. Cô ấy là Xổm Khít, người yêu của con!
Xổm Khít vội vòng tay:
- Con chào bố bầm. Thưa, con là Xổm Khít ạ!
Trung cũng vòng tay như Xổm Khít:
- Lần này chúng con đưa cả bà vãi con về và xin bố mẹ hai bên cho chúng con làm lễ đăng ký kết hôn ạ.
Vợ chồng ông bà Cầm vội chắp tay trước ngực:
- Xin chào bà thông gia.
- Dạ em cũng xin chào ông bà.
Để thay đổi không khí Thành tếu táo nói vui:
- Ái chà chà. Thế thì tôi cũng thay mặt Ủy ban nhân dân xã Seo Sơn thông báo để hai công dân Hà Quốc Trung và Xổm Khít được biết, tôi là Hà Quốc Thành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Hai công dân muốn đăng ký kết hôn thì đúng 8 giờ sáng các ngày trong tuần lên Ủy ban gặp tôi để làm thủ tục nhé.
Mọi người cười ồ lên. Trung cũng đáp theo điều lệnh quân đội:
- Rõ.
Đến lượt Tỉnh đội trưởng Thu Giang. Ông đỡ ông Cầm đứng dậy và mời ra đứng giữa nhà:
- Thưa đồng chí cựu chiến binh Mặt trận Thượng Lào. Còn cô gái này đố đồng chí biết là ai?
Một cô gái mặt hoa da phấn, mặc chiếc váy thổ cẩm buông chùng đến gót và chiếc áo cóm màu trắng, vội đứng lên. Ông Cầm ngơ ngác:
- Là ai vậy? Từ trước đến giờ tôi chưa từng quen biết cháu.
- Đúng vậy. Đồng chí chưa bao giờ gặp cháu cả.
Cô gái tỏ rõ vẻ hết sức bối rối, đưa mắt nhìn mọi người cầu cứu. Trung đứng bên động viên:
- Việt - Lào chúng ta là hai nước mãi mãi thủy chung son sắt. Vì thế em không việc gì phải bối rối.
Nghe thấy thế Thành không hiểu.
- Em à. Sao anh lắm em thế?
Tỉnh đội trưởng Thu Giang cười, nắm tay ông Cầm và bảo:
- Qua nghe cháu Hoàng kể về ông, chúng tôi đã về lại bản Vàng Khăm và tìm tới nhà hai vợ chồng người Lào đã chăm sóc ông khi ông bị thương ở Mặt trận Thượng Lào. Đây là con gái út của đôi vợ chồng ấy. Cháu tên là Bạch Mai. Chính cháu và bố cháu đã chuyển đến tay tôi bức điện báo về “Cuộc hành quân Lam Sơn 719” của địch mà Hoàng, con trai tôi thu được, để gửi về Hà Nội cho Quân ủy Trung ương đấy ạ.
Trừ Chính ủy Hà Quốc Trung và Bạch Mai, còn tất cả mọi người đều hết sức ngạc nhiên. Hoàng là người phá tan không khí ấy trước:
- Thật thế ạ? Sao bố không nói gì với con?
- Bố nói với anh hóa ra bố là người vi phạm nguyên tắc tổ chức à?
Thành cũng bật dậy, nắm lấy tay Hoàng:
- Anh cũng làm em hiểu lầm. Em cứ nghĩ rằng anh đi nước ngoài học, rồi mải mê sự nghiệp công danh, quên mất chị em đấy.
- Anh làm sao quên được chị em. Bằng chứng là đến giờ anh vẫn chưa có ai là bầu bạn đó thôi. Anh và chị còn có những kỉ niệm mà anh luôn nhớ. Đó là nhờ bài thuốc chữa rắn cắn của chị em học từ bố mà anh mới thoát chết đấy.
Ai cũng nhắc đến Thảo, nên anh Trung xin phép mọi người đến trước ban thờ treo trên cột gốc, thắp nhang, rồi chắp tay khấn vái:
- Vong linh em Hà Minh Thảo ơi! Hôm nay, là ngày toàn gia đình mình ở hai đất nước Việt - Lào sum họp. Nhớ đến công lao của em đối với hai dân tộc, anh lên hương trước ban thờ, mời em về chung vui với toàn thể gia đình, phù hộ cho bố bầm, cho các bậc phụ huynh và anh em trong nhà luôn luôn có sức khỏe, gặp nhiều may mắn, em nhé.
Rồi anh nhìn ông Thu Giang nói như phân bua:
- Người Mường gốc Bách Thanh chúng cháu không có tục làm cỗ cúng vào ngày mất và các ngày thường trong năm. Sau lễ tảo mộ cuối năm, tất cả linh hồn người quá cố trong dòng họ dù chỉ một ngày, đều được ngự trên ban thờ và được cúng tế vào ba ngày Tết. Em Thảo đã lên hầu các bậc Tiên tổ, cho nên sẽ được dòng họ cúng giỗ vào dịp đón mừng xuân mới. Ngày hôm nay chúng ta không nhắc đến những điều buồn bã, để linh hồn em về vui vẻ gặp mọi người.
Nghe thấy thế ai nấy đều gật đầu:
- Vâng.
Đến lượt ông Cầm bối rối. Ông băn khoăn hỏi Bạch Mai:
- Bố bầm cháu bây giờ thế nào, có khỏe không? Bố cháu còn tham gia công tác không?
Bạch Mai thưa:
- Bố mẹ cháu vẫn khỏe. Bố cháu được tổ chức giao cho làm cán bộ tỉnh Hủa Phăn và được bác Thu Giang đây hết sức giúp đỡ đấy ạ!
Rồi cô nói tiếp với giọng trịnh trọng:
- Biết bác Thu Giang sang đây, bố mẹ cháu cùng dân bản cho cháu sang thăm bác và mang lạng cao biếu bác để thêm thắt chữa vết thương ngày trước của bác. Kính mời bác sang thăm lại nơi trước đây bác và bộ đội Việt Nam đã đổ máu xương, giải phóng cho bà con bản Vàng Khăm chúng cháu ạ!
Ông Cầm rưng rưng xúc động:
- Bác cảm ơn bố mẹ cháu và bà con dân bản. Bác sẽ cố.
Thành vỗ vai anh Trung, giọng mang nặng vẻ hàm ơn:
- Thế là bố mình sống một phần nhờ dòng sữa của bà mẹ Lào quê ở Vàng Khăm đấy. Nhưng mà chuyện chắc còn dài.
Rồi anh vui vẻ nói:
- Bây giờ cũng đã đến giờ trưa, mời các bậc bô lão nghỉ ngơi, trò chuyện. Còn anh em mình ta vào bếp nấu cơm anh nhỉ?
Không chờ Trung đồng ý Thành đã cười xởi lởi:
- Mời chị dâu Xổm Khít đảm nhiệm vai trò bếp trưởng. Anh trai Hà Quốc Trung làm cố vấn của bếp trưởng, còn em - Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã - làm nhiệm vụ quản lý nhà nước cho bếp trưởng.
Mọi người hỉ hả theo câu nói tếu táo đó, rồi kéo nhau ai vào việc ấy. Chưa đến tròn bóng, hai mâm cơm thịnh soạn đã được bầy lên giữa gian cửa voóng.
*
Lần thứ hai sau ngày giải phóng Hoàng sang Bách Thanh.
Anh một mình tha thẩn dọc con đường đất đỏ pha lẫn sỏi ruồi, ven bờ suối Tình Yêu, nơi anh đã cùng Thảo kề vai đi dạo trong buổi đêm tự tình hạnh phúc ấy.
Cây mí già ngày nào vẫn đổ bóng xuống, khiến mặt đường trông loang lổ chỗ trắng chỗ thâm, giống con trăn già đơn côi với làn da mốc thếch. Những cánh ruộng chằm vừa mới ngày nào còn hoang hóa, giờ đã được tôn bờ, đắp thành những con ao rộng, song sanh nước mát. Vài bụi hoa súng dập dờn đó đây, như nghịch ngợm, đùa với con sóng lăn tăn, khoe những bông hoa đỏ thắm. Cánh hoa rung rinh mời chào làn gió xênh xang, điệu đàng từ đỉnh núi Cẩn Kheo lang thang lượn xuống. Vài cánh chim la đà trên cánh đồng lúa đang vào mùa con gái xanh tươi đến nao lòng, mướt mắt.
Đúng là quy luật nghiệt ngã của thời gian đã một đi là không trở lại. Vừa mới ngày nào cả hai nước Việt - Lào còn đang hân hoan cùng niềm vui đất nước được giải phóng, Lúc ấy Hoàng qua đây, đất đai, ruộng vườn, vẫn còn hơi hướng chiến tranh. Câu khẩu hiệu “Tất cả cho tiền tuyến” kẻ trên bảng tin còn đỏ màu sơn, tươi non màu mực.
Thế mà hôm nay mọi sự đã đổi thay đến chóng mặt.
Hà Minh Thảo thương yêu của anh đã được dân tộc Việt Nam ghi tên trên bằng Tổ quốc ghi công. Em được nhân dân các bộ tộc Lào kính cẩn đặt nằm gối đầu lên những cánh rừng âm vang gió núi. Xung quanh em những bóng chăm-pa bốn mùa tỏa hương hoa thơm ngát. Dòng sông Sê Pôn hiền hòa đêm ngày rì rào, ru cho em say nồng giấc ngủ.
Con đường đá sỏi ngày nào từ Bách Thanh vào đến vùng đất Seo Sơn quê em dài đằng đẵng, với bao nhiêu dốc cao, dốc thấp, suối nhỏ, suối to, giờ đã được thảm nhựa áp-phan đen bóng. Những cây cầu bê tông soi mình xuống dòng nước xanh trong rười rượi. Những bản làng âm vang tiếng trẻ em nô dùa, đỏ tươi mái ngói. Những cái tên nghe hoang vu như Suối Reo, dốc Ba tầng, sông Bần, đập Đát Sánh, ngày nào bây giờ đã trở thành các địa danh du lịch.
Trên những sườn đồi hoang, ven lối đôi ta đi hôm nào, giờ đã bát ngát những đồng chè giống mới xanh non. Ngày ấy chưa có điện. Tiêu chuẩn cán bộ có gói chè Hồng Đào phân phối để tiếp khách đã được coi là xa xỉ. Thế mà em đã ước ao, nói với anh rằng, sẽ kéo điện về đây và xây những nhà máy chế biến chè mang biểu trưng Núi Thiếp, làm rạng rỡ quê mình.
Bây giờ ước ao ấy đã trở thành hiện thực.
Bên dòng suối Tình Yêu thơ mộng, ngày nào chứng kiến phút giây chúng ta nép vào vai nhau, lắng tai nghe những lời yêu thương đằm thắm, giờ đã là những đồi chè trập trùng bát úp và những nhà máy chế biến đêm ngày ngút ngát mùi hương. Lại còn có cả một “Làng du lịch sinh thái Ngọc Đồng” nườm nượp khách vào ra. Khách du lịch đến đây không chỉ để thỏa mãn nhu cầu ẩm thực, rượu hạ thổ nhiều năm, cá suối nướng vàng thơm mùi hạt dổi, ba ba rang muối ngậy béo đậm đà, mà còn để được nghe các cô sơn nữ điệu đàng, áo cóm nở nang, váy buông chùng gót đỏ, xôn xao dây xà tích quấn hờ, biểu diễn những tiết mục đâm đuống rộn ràng, ngân nga giọng hát ví, hát rang của tình Mường say đắm.
*
Năm sau Hoàng lại sang Bách Thanh. Anh rưng rưng tâm sự cùng Thảo.
Em ơi! Anh và nhân dân Lào muốn xin bố bầm và nhân dân Việt Nam để em yên nghỉ nơi đất nước Lào, để đồng bào các bộ tộc Lào được chăm sóc cho em êm đềm giấc ngủ ngàn thu. Đó cũng là một lời cảm ơn các thế hệ Quân tình nguyện Việt Nam đã sát cánh cùng nhân dân Lào trong cuộc đấu tranh giải phóng đất nước Triệu Voi yêu quý.
Nhưng bố bầm mình đã quyết định đưa em về Bách Thanh để em vui cùng đồi chè rừng cọ, vui cùng dãy núi Lưỡi Hái, Cẩn Kheo quanh năm mây trắng, vui cùng dòng sông Bùng quê hương, ngày ngày rì rầm đưa nước đổ vào sông mẹ Hồng Hà, tưới mát cho những cánh đồng miền hạ du trăm thương ngàn nhớ. Ý nguyện của các đấng sinh thành, những người mang nặng đẻ đau ra chúng ta thật là chính đáng và trân trọng.
Anh đã thực hiện lời căn dặn của bố bầm, đưa em về Nghĩa trang Liệt sĩ Bách Thanh. Đây là nơi an nghỉ của các Anh hùng Liệt sĩ hy sinh vì sự nghiệp cao cả chống Mỹ cứu nước và quốc tế vô sản. Nghĩa trang nằm ở trung tâm thị trấn. Nơi các bủ, các bầm, nơi nhân dân các dân tộc Bách Thanh ngày đêm hương khói tưởng nhớ đến những người vì nước, vì dân đã hi sinh. Nơi đây các em học sinh, cổ quàng khăn đỏ, kính cẩn nhổ cỏ bắt sâu, chăm sóc từng khóm hoa, để phần mộ các liệt sĩ nằm đây lúc nào cũng ngan ngát tình con trẻ.
Anh ngàn lần yêu thương và kính cẩn nghiêng mình trước Đài Tổ quốc ghi công. Mong em và các anh hùng liệt sĩ phù hộ cho hai dân tộc Việt - Lào chúng ta luôn bình an, mạnh khỏe.
Ngoài kia đất nước đã thanh bình. Nhân dân Việt Nam và nhân dân các bộ tộc Lào đang nỗ lực xây dựng cuộc sống ngày một tươi vui và hạnh phúc. Nhưng càng sung sướng và hạnh phúc bao nhiêu, mọi người càng nhớ về sự hy sinh thầm lặng của những người lính đã đổ máu xương trong cuộc chiến tranh giành tự do độc lập cho hai dân tộc mình. Vì đó, trong lòng anh mãi mãi ngân lên những giai điệu thiêng liêng về mối tình Lào - Việt, trong đó tên em luôn được ngân lên ở cung thương yêu nhất.
V.Q.K